II SA/Wa 528/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , Protokolant specjalista Maryla Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi O. G. na decyzję Dowódcy Garnizonu [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy oddala skargę O. G. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dowódcy Garnizonu [...] (dalej, jako: organ) z dnia [...] stycznia 2025 r., którą: 1. uchylono rozkaz personalny Nr [...] (pkt 2) Dowódcy [...] Brygady [...] z dnia [...] października 2024 r. w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy z dniem [...] października 2024 r.; 2. ustalono nową datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy z dniem [...] stycznia 2025 r.; 3. utrzymano w mocy zaskarżony rozkaz personalny w pozostałej części. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że skarżący pełnił zawodową służbę wojskową w [...] Brygadzie [...] na stanowisku [...] w drużynie kablowej od dnia [...] czerwca 2023 r. W toku opiniowania służbowego w 2024 r. w stosunku do skarżącego została sporządzona opinia służbowa, w której otrzymał on ocenę ogólną niedostateczną. Kopia opinii służbowej została doręczona żołnierzowi w dniu [...] września 2024 r., co żołnierz potwierdził własnoręcznym podpisem. Skarżący w dniu [...] września 2024 r. odwołał się od opinii służbowej, zachowując termin złożenia odwołania. W dniu [...] października 2024 r. rozpatrujący odwołanie dowódca plutonu [...] P.L. utrzymał opinię służbową w mocy oraz doręczył żołnierzowi kopię opinii służbowej po rozpatrzeniu odwołania, co żołnierz potwierdził własnoręcznym podpisem. Skarżący w dniu [...] października 2024 r. złożył wniosek do Dowódcy [...] Brygady [...] o zweryfikowanie opinii służbowej. Rozpatrujący wniosek Dowódca [...] Brygady [...] po zweryfikowaniu opinii służbowej w dniu [...] października 2024 r. utrzymał opinię służbową w mocy. Skarżący w dniu [...] października 2024 r. własnoręcznym podpisem potwierdził otrzymanie kopii opinii służbowej po rozpatrzeniu wniosku o jej zweryfikowanie, przez co uzyskana ocena stała się ostateczna. Po przeprowadzeniu weryfikacji opinii służbowej Dowódca [...] Brygady [...] rozkazem personalnym Nr [...] (pkt 2) z dnia [...] października 2024 r. zwolnił skarżącego z dniem [...] października 2024 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go do pasywnej rezerwy wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny z opinii służbowej. Z rozkazem tym żołnierz zapoznał się w dniu [...] października 2024 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem. Skarżący odwołał się od ww. rozkazu personalnego. Organ uzasadniając swoje rozstrzygnięcie i odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, że w związku z otrzymaniem ostatecznej oceny ogólnej niedostatecznej z opiniowania służbowego, proces opiniowania został zakończony i nie podlega weryfikacji w zakresie merytorycznym w trakcie postępowania administracyjnego związanego ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej ze względu na otrzymanie w ramach opiniowana oceny niedostatecznej niezbędne jest wykazanie, że żołnierz podlegał opiniowaniu służbowemu, że otrzymał ogólną ocenę niedostateczną i opinia ta jest ostateczna. Organ zwalniający nie ma w ogóle obowiązku na nowo weryfikować wyniku opiniowania i wykazywać, że żołnierz rzeczywiście zasłużył na otrzymaną ocenę. Opinia służbowa wydawana jest i podlega kontroli w odrębnym, przypisanym do tego trybie, odbywającym się w ramach wewnętrznych struktur organów wojskowych. Żaden przepis nie dopuszcza możliwości kolejnej, dalszej jej weryfikacji w jakimkolwiek innym postępowaniu. Tym samym, organ orzekający o zwolnieniu ze służby nie jest uprawniony do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego celem zbadania zasadności i rzetelności ocen sformułowanych w opinii służbowej. Organ podał, że w tej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, które mogłyby podważyć rzetelność i przejrzystość postępowania opiniodawczego, a tym samym prawidłowość i legalność sporządzonej opinii. W ocenie organu przedmiotowa opinia spełnia prawem przewidziane warunki formalne i może stanowić przesłankę do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 226 pkt 6 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248 ze zm.). Przywołany przepis określa, że zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej nie jest fakultatywne, lecz obligatoryjne. Oznacza to, że ustawodawca nie dał organowi możliwości ustalenia sytuacji kadrowej żołnierza, który otrzymał niedostateczną ocenę z opiniowania służbowego. Dalej organ podniósł, że dokonał weryfikacji przebiegu służby [...] P.L., z której wynika że w trakcie procesu opiniowania służbowego był on dowódcą plutonu skarżącego, a więc przełożonym właściwym do rozpatrzenia odwołania. Brak konsekwencji w tytułowaniu [...] P. L. wynika z faktu, że od dnia [...] września 2023 r. do dnia [...] grudnia 2024 r. czasowo pełnił on obowiązki dowódcy kompanii, co nie zwalniało go w tym samym czasie od pełnienia obowiązków na etatowym stanowisku dowódcy plutonu. Powyższe nie ma wpływu na prawidłowość przebiegu procesu opiniodawczego wobec żołnierza, został on bowiem oceniony przez uprawnionego przełożonego. Organ podał, iż dostrzegł brak zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, jak również o zebraniu materiału dowodowego w sprawie i możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Bezsporne jest, że żołnierz o samym postępowaniu w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej dowiedział się w momencie doręczenia mu kwestionowanego w niniejszej sprawie rozkazu personalnego. Powyższe w rezultacie stanowi naruszenie art. 10 K.p.a. Uchybienie nie miało jednak wpływu na prawidłowość samego rozstrzygnięcia organu I instancji, czynny udział odwołującego i tak nie mógłby bowiem doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego, niż to kwestionowane. Organ przypomniał, że skarżący że żołnierz brał aktywny udział w postępowaniu opiniodawczym. Natomiast konsekwencją uzyskania oceny niedostatecznej jest obligatoryjne zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej. Ewentualny czynny udział żołnierza w postępowaniu w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i możliwość złożenia przez żołnierza wniosków dowodowych nie miałyby zatem wpływu na samo rozstrzygnięcie w sytuacji gdy organ jest obligatoryjnie zobowiązany do zwolnienia żołnierza w momencie ostatecznego uzyskania oceny niedostatecznej z opiniowania służbowego. Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz rozkazu personalnego organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. art. 226 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy rozkaz personalny Dowódcy [...] Brygady [...] z dnia [...] października 2024 r. o zwolnieniu strony z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, która została wydana w wyniku procesu opiniowania w którym zachodzi podejrzenie przekroczenia uprawnień poprzez poświadczenie nieprawdy w dokumencie, tj. wystawionej w stosunku do strony opinii służbowej za okres od dnia [...] sierpnia 2023 r. do dnia [...] września 2024 r., co do okoliczności mających znaczenie prawne, a skutkujących wystawieniem stronie ogólnej oceny niedostatecznej w opinii służbowej, stanowiącej podstawę wydania wspomnianego wyżej rozkazu personalnego o zwolnieniu strony z zawodowej służby wojskowej; 2. art. 6, art. 7, art. 10, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niedostrzeżenie przez organ odwoławczy uchybień organu I instancji, który nie podjął niezbędnych czynności do wyjaśnienia sprawy i zapewnienie stronie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, co w konsekwencji doprowadziło do rozpoznania sprawy w oparciu o dowód, któremu nie można przypisać waloru wiarygodności i legalności. W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie stawianych zarzutów. Skarżący m. in. wskazał, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte i zakończone w tym samym dniu. W dniu [...] października 2024 r. doręczono skarżącemu arkusz opinii służbowej z decyzją Dowódcy [...] Brygady [...] o utrzymaniu w mocy opinii służbowej i jednocześnie wyciąg z rozkazu personalnego z dnia [...] października 2024 r. "w celu pozbycia się w ten błyskawiczny sposób strony z szeregów Wojska Polskiego.". Skarżący wskazał, iż proces opiniowania miał pozorny charakter, a opinii nie można przyznać wartości dowodu w niniejszej sprawie, potwierdzającego faktyczną ocenę wywiązywania się strony z obowiązków służbowych, oceny jego predyspozycji i kwalifikacji. Skarżący podał, że w dniu [...] grudnia 2024 r. złożył zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa w związku z poświadczeniem nieprawdy w opinii służbowej dotyczącej skarżącego. Skarżący wskazał na wadliwości w procesie opiniowania i podniósł, że organ błędnie przyjął, iż wydana opinia jest dokumentem, o którym mowa w art. 226 pkt 6 w zw. z art. 127 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy (Dz. U. z 2024 r. poz. ). Zdaniem skarżącego, organ wojskowy utrzymując swoje błędne przekonanie, że wystarczającym do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej jest wyłącznie wystawienie oceny ogólnej niedostatecznej oraz, że opinia wystarczy, że posiada walor ostateczności, całkowicie pominął okoliczności związane z oceną jej legalności. Skarżący ponowił swoje zarzuty przedstawione w odwołaniu co do naruszenia przez organ art. 10 K.p.a. Wskazał, że o "toczącym się" postępowaniu w sprawie zwolnienia jej z zawodowej służby wojskowej dowiedział się w dniu doręczenia mu rozkazu personalnego oraz zweryfikowanej "opinii służbowej", stanowiącej dla organu w niniejszej sprawie przesłankę podjęcia swojego rozstrzygnięcia, co stanowi rażące naruszenie zasady czynnego udziału strony w toczącym się z urzędu postępowaniu. W ocenie skarżącego organy naruszyły zasady postępowania wynikające z K.p.a. Organ pominął wszelkie okoliczności związane ze sprawą, a decyzja staje się niezrozumiałą i nie do przyjęcia dla strony postępowania, jako krzywdząca i niezgodna z przepisami prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 226 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny. Zgodnie z jego treścią żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Treść ww. przepisu wskazuje, że ma on charakter bezwzględny i w przypadku zaistnienia opisanej w nim przesłanki organ ma obowiązek rozstrzygnąć o zwolnieniu żołnierza ze służby zawodowej. Jedyną okolicznością mającą znaczenie z perspektywy ww. przepisu jest to, czy żołnierz otrzymał niedostateczną ocenę w ostatecznej opinii służbowej. Istniejąca w obrocie prawnym ostateczna opinia służbowa, w której wystawiono niedostateczną ocenę ogólną powoduje, że negatywnie oceniony żołnierz jest, z woli ustawodawcy, obligatoryjnie zwalniany z zawodowej służby wojskowej. Postępowanie prowadzone w oparciu o art. 226 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny nie jest postępowaniem dotyczącym badania zasadność takiej, a nie innej oceny wystawionej w opinii służbowej żołnierza. W postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 226 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny organ bada, czy wobec skarżącego została wydana ostateczna opinia służbowa z oceną negatywną. Jeżeli tak - zobligowany jest on do rozstrzygnięcia o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Oceny organu wymaga jedynie, czy opinia służbowa została wydana przez właściwy organ, czy podlega wykonaniu oraz czy zawarto w niej niedostateczną ocenę ogólną o opiniowanym. Sprowadza się to w istocie do ustalenia, czy opinia spełnia prawem przewidziane warunki formalne, a tym samym, czy można jej przypisać wartość dowodu, potwierdzającego wysokość przypisanej żołnierzowi oceny ogólnej (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2732/12). Do zastosowania tego przepisu w stanie faktycznym sprawy, niezbędne było wykazanie, że skarżący podlegał opiniowaniu służbowemu, że otrzymał ogólną ocenę niedostateczną i opinia ta jest ostateczna. Wbrew przekonaniu skarżącego, organ zwalniający nie ma w ogóle obowiązku na nowo weryfikować wyniku opiniowania i wykazywać, że żołnierz rzeczywiście zasłużył na otrzymaną ocenę. Opinia służbowa wydawana jest i podlega kontroli w odrębnym, przypisanym do tego trybie, odbywającym się w ramach wewnętrznych struktur organów wojskowych. Żaden przepis ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego nie dopuszcza możliwości kolejnej, dalszej jej weryfikacji w jakimkolwiek innym postępowaniu. Tym samym, organ orzekający o zwolnieniu ze służby nie jest uprawniony do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, celem zbadania zasadności i rzetelności ocen sformułowanych w opinii służbowej. Prawa osób opiniowanych podlegają ochronie wyłącznie przez ustalony w pragmatykach służbowych tryb odwołania się od treści wydanej opinii do właściwych przełożonych wyższego stopnia, bądź przez wynikające z przepisów prawa karnego i cywilnego gwarancje ochrony ich dóbr osobistych. Natomiast sąd administracyjny, rozpatrując skargę na decyzję "wykonawczą" w przedmiocie rozwiązania stosunku służbowego, ustala jedynie, czy zachodzi przesłanka zwolnienia oraz czy decyzja została podjęta przez właściwy organ i we właściwym trybie. Sąd nie jest władny samodzielnie oceniać sposobu wykonywania przez żołnierza obowiązków służbowych. Jego kompetencje nie obejmują też badania zasadności ocen podjętych w postępowaniu opiniodawczym. Prawo opiniowania i oceniania żołnierzy oraz funkcjonariuszy innych służb mundurowych jest atrybutem właściwego przełożonego i mieści się w sferze podległości służbowej. Ten zakres władzy służbowej pozostaje poza kontrolą sądową (art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.). Zatem nie tylko literalne brzmienie art. 226 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny, ale także rozwiązania systemowe wykluczają badanie prawidłowości (rzetelności) niedostatecznej oceny opiniowanego żołnierza zawodowego przy sądowoadministracyjnej kontroli decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Takie stanowisko ukształtowało się na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 1 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (vide: wyrok NSA z dnia 28 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 1446/17; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 501/18; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 240/21) zachowało ono w pełni aktualność wobec analogicznych uregulowań obowiązującej obecnie ustawy o obronie Ojczyzny. W okolicznościach niniejszej sprawy przesłanka z art. 226 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny bezsprzecznie zaistniała. Nie budzi wątpliwości, że w toku opiniowania służbowego w 2024 r. w stosunku do skarżącego została sporządzona opinia służbowa, w której otrzymał on ocenę ogólną niedostateczną. Skarżący w dniu [...] września 2024 r. odwołał się od opinii służbowej, zachowując termin złożenia odwołania. W dniu [...] października 2024 r. rozpatrujący odwołanie dowódca plutonu [...] P. L. utrzymał opinię służbową w mocy oraz doręczył żołnierzowi kopię opinii służbowej po rozpatrzeniu odwołania, co żołnierz potwierdził własnoręcznym podpisem. Skarżący w dniu [...] października 2024 r. złożył wniosek do Dowódcy [...] Brygady [...] o zweryfikowanie opinii służbowej. Rozpatrujący wniosek Dowódca [...] Brygady [...] po zweryfikowaniu opinii służbowej w dniu [...] października 2024 r. utrzymał opinię służbową w mocy. Skarżący w dniu [...] października 2024 r. własnoręcznym podpisem potwierdził otrzymanie kopii opinii służbowej po rozpatrzeniu wniosku o jej zweryfikowanie, przez co uzyskana ocena ustała się ostateczna. Zgodne zatem z prawem było wydanie rozkazu personalnego Nr [...] (pkt 2) Dowódcy [...] Brygady [...] z dnia [...] października 2024 r. o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu do pasywnej rezerwy na podstawie art. 226 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny. Zasadnie organ odwoławczy uchylił rozkaz personalny organu I instancji w części dotyczącej terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy i ustalił nową datę zwolnienia i przeniesienia do pasywnej rezerwy z dniem [...] stycznia 2025 r., a w pozostałym zakresie zasadnie utrzymał rozkaz personalny organu I instancji w mocy. Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 130 K.p.a. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 130 § 1 i 2 K.p.a., przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, a jego wniesienie w terminie wstrzymuje wykonanie tej decyzji. Wyjaśnić też należy, iż obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu wypływa z dyspozycji art. 10 § 1 K. p. a. Przez udział strony w postępowaniu rozumieć należy udział stron w całym ciągu czynności postępowania administracyjnego prowadzonych przez organ administracji publicznej. Jednocześnie chodzi tu o udział w czynnościach, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również udział w takich czynnościach, w których jest to przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie, organ w istocie nie zawiadomił stron o wszczęciu postępowania czy o zebranym materiale dowodowym i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.) jednakże strona skarżąca nie wykazała aby to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Tymczasem uchybienie art. 10 § 1 K.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Zauważyć należy, iż omawiane naruszenie miałoby znaczenie tylko w sytuacji, gdyby okoliczność ta wywołała negatywne skutki w stosunku do strony skarżącej. W tej sprawie sytuacja taka nie miała jednak miejsca, skoro skarżący wniósł skutecznie odwołanie od rozkazu personalnego z dnia [...] października 2024 r., a następnie skargę do sądu administracyjnego na decyzję z dnia [...] stycznia 2025 r. Skorzystał zatem z przysługujących mu uprawnień procesowych w sposób niczym nieograniczony. Reasumując, w przedstawionym stanie faktycznym zaskarżoną decyzję należy uznać za zgodną z prawem, zaś zarzuty skargi za nieuzasadnione. Sąd nie dopatrzył się żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (w szczególności tych wskazanych w skardze, tj. art. 6, art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a.) albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.