II SA/Wa 53/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic-Bukowska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.Z. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia kredytu studenckiego postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. P.Z. (dalej "skarżący", "wnioskodawca") zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ze złożonego formularza PPF wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z rodzicami. Skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłki, pozostaje na utrzymaniu rodziców. W rubryce 7 wniosku, zatytułowanej majątek wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, skarżący wymienił mieszkanie o pow. 52 m2, wskazując, że stanowi ono współwłasność rodziców. Jako źródło miesięcznych dochodów skarżący wymienił dochody rodziców z tytułu emerytury w łącznej wysokości 4093 zł brutto miesięcznie. Ponieważ złożone przez wnioskodawcę oświadczenie nie zawierało pełnego oświadczenia co do źródeł dochodu, a głównie pełnych informacji o dochodach osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe oraz wielkości wydatków ponoszonych miesięcznie na bieżące utrzymanie, skarżący pismem Sądu z dnia 27 stycznia 2015 r. został wezwany do przedstawienia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych, tj.: a) dokumentu potwierdzającego wysokość dochodów uzyskiwanych przez jego rodziców, o których mowa w rubryce 10 formularza PPF, b) wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz jego rodziców rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych, c) zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że skarżący jest osobą bezrobotną (zaświadczenie o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej), d) odpisów zeznań podatkowych skarżącego za 2013 r., e) oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości. Wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy doręczono skarżącemu w dniu 2 lutego 2015 r. (k. 27 akt sądowych), zatem termin do uzupełnienia braków przedmiotowego wniosku upłynął w dniu 16 lutego 2015 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca w dniu 12 lutego 2015 r. nadesłał zaświadczenie o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, zeznanie podatkowe za 2013 r., wyciągi ze swojego konta bankowego z okresu listopad -grudzień 2014 i styczeń 2015. Jednocześnie wskazując, że pozostaje na utrzymaniu rodziców oświadczył, że nie jest w stanie przedstawić dokumentów potwierdzających uzyskiwane przez nich dochody oraz wyciągów z kont bankowych z powodu niewyrażenia przez nich zgody na udostępnienie takich informacji. Według przypuszczeń skarżącego wysokość emerytur obojga jego rodziców wynosi ok 3.300 zł netto miesięcznie. Rozpoznając wniosek, stwierdzono, co następuje: W postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostały wyjaśnione podstawowe okoliczności dotyczące ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów utrzymania, w tym zwłaszcza źródeł ich finansowania. Zwolnienie z kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej pod warunkiem wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a."). Powołane we wniosku okoliczności powinny uzasadniać to wyjątkowe traktowanie, bowiem instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane z udziałem w sprawie. Nie można jednak odmówić prawa pomocy, jeżeli wiązałoby się to z ograniczeniem prawa do sądu, gdy na skutek braku środków finansowych strona nie miałaby możliwości dochodzenia swych praw. Z powyższego wynika, że ciężar udowodnienia możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca zatem musi przedstawić argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania. W sytuacji, gdy referendarz sądowy, czy też Sąd uzna, że oświadczenie strony wskazane we wniosku o prawo pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego lub możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, możliwe jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Jak już wskazano powyżej, referendarz sądowy uznał zawarte w formularzu PPF oświadczenie wnioskodawcy za niewystarczające dla dokonania oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, szczególnie przy braku pełnej informacji odnośnie dochodów rodziców skarżącego, na których utrzymaniu pozostaje. Wprawdzie skarżący wskazał, że według jego przypuszczeń dochody te kształtują się na poziomie 3.300 zł netto miesięcznie, jednak tego faktu nie potwierdził żadnymi dokumentami. Wnioskodawca nie nadesłał również wyciągów z kont bankowych sowich rodziców, nie złożył również żadnego oświadczenia o wysokości ewentualnych wolnych środków pieniężnych, którymi jego rodzice mogą ewentualnie dysponować. Samo stwierdzenie skarżącego, iż "nie jest w stanie przedstawić wyciągów z kont bankowych moich rodziców z powodu niewyrażenia przez nich zgody na udostępnienie takich informacji" nie wyczerpuje wymogów zakreślonych w wezwaniu Sądu z dnia 27 stycznia 2015 r. Przedłożenie przez stronę skarżącą żądanych dokumentów pozwoliłoby nie tylko na weryfikację rzeczywistych dochodów uzyskiwanych przez rodziców skarżącego, ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej sam skarżący oraz osoby, na których utrzymaniu pozostaje, się znajdują. Strona skarżąca mimo wezwania - nie przedłożyła dokumentów do których została zobowiązana. W konsekwencji należy przyjąć, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące źródeł utrzymania skarżącego. Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę jego sytuacji materialno-bytowej i możliwości płatniczych. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony referendarza sądowego, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości lub po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny. Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeśli strona mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji - do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.