II SA/Wa 53/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA - Ewa Grochowska – Jung po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. Z. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia kredytu studenckiego postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - P. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia kredytu studenckiego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy i dodatkowych wyjaśnieniach z dnia 11 lutego 2015 r. wnioskodawca wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z rodzicami, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, pozostaje na utrzymaniu rodziców. W rubryce 7 wniosku, zatytułowanej majątek wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, skarżący wymienił mieszkanie o pow. 52 m2, wskazując, że stanowi ono współwłasność rodziców. Jako źródło miesięcznych dochodów skarżący wymienił dochody rodziców z tytułu emerytury w łącznej wysokości 4093 zł brutto miesięcznie. Na powyższe okoliczności przedstawił zaświadczenie o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, zeznanie podatkowe za 2013 r., wyciągi ze swojego konta bankowego z okresu listopad - grudzień 2014 i styczeń 2015. Ponadto wskazując, że pozostaje na utrzymaniu rodziców oświadczył, że nie jest w stanie przedstawić dokumentów potwierdzających uzyskiwane przez nich dochody oraz wyciągów z kont bankowych z powodu niewyrażenia przez nich zgody na udostępnienie takich informacji. Według przypuszczeń skarżącego wysokość emerytur obojga jego rodziców wynosi ok 3.300 zł netto miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w tym postępowaniu. Natomiast prawo pomocy wywodzi się z tzw. prawa ubogich, dlatego też pomoc państwa wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Jak wynika ze złożonego wniosku PPF oraz akt sprawy, obecnie skarżący – co prawda jest osobą bezrobotną, ale pozostaje na utrzymaniu rodziców, którzy posiadają stałe dochody. Z oświadczenia wnioskodawcy (k-32 akt sądowych) o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym wynika, że miesięczna kwota wydatków wynosi ok. 3100 zł, zatem z deklarowanego dochodu (3.300 zł netto) pozostaje miesięcznie kwota 200 zł. Także z dołączonych do akt wyciągów z rachunku bankowego skarżącego wynika, że są odnotowywane wpływu na tym rachunku (przelewy przychodzące w kwotach: 400 zł w dniu 19 listopada 2014 r., 180 zł w dniu 24 listopada 2014 r., 60 zł w dniu 1 grudnia 2014 r., 530,40 zł w dniu 8 grudnia 2014 r.). Zatem wnioskodawca nie pozostaje w niedostatku. Jednocześnie należało wziąć pod uwagę, że na obecnym etapie postępowania skarżący powinien uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł, stosownie do treści § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jak już wcześniej wskazano koszty strony, związane z jej udziałem w sprawie, mogą zostać pokryte z budżetu państwa jedynie w przypadku, gdy jej dochody oraz stan majątkowy są istotnie niższe od przeciętnych i często nie wystarczają nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb (opłacenie kosztów utrzymania mieszkania oraz wyżywienie). W związku z powyższym trzeba uznać, iż w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Należy mieć na uwadze, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Natomiast strona decydując się na prowadzenie sprawy na drodze sądowej powinna liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Skoro środków tych wnioskodawca sobie nie zapewnił, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należy mu przyznać. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.