II SA/Wa 531/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Asesor WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie dyżurów lekarskich: 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. [...] J. B. zajmował stanowisko Szefa Służby Zdrowia w [...] Oddziale Żandarmerii Wojskowej w [...] i podlegał służbowo bezpośrednio Komendantowi [...] Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...]. W dniu [...] listopada 2004 r. tenże Komendant wydał rozkaz dzienny nr [...] o następującej treści: "W celu organizacji i zabezpieczenia medycznego nadzoru nad stanem zdrowia żołnierzy czynnej służby wojskowej i podopiecznych Służby Zdrowia [...] z dniem 03.11.2004 r. wyznaczam (na zmianę) [...] J. B. i [...] T. S. do pełnienia popołudniowych dyżurów lekarskich w godzinach 18:00-07:30 dnia następnego oraz całodobowo w dni ustawowo i dodatkowo wolne od pracy, w formie pozostawania poza JW i poza PZOZ-em w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych pod telefonem służbowym (komórkowym)". Treść tego rozkazu została następnie powtórzona w kolejnych rozkazach w sprawie funkcjonowania [...] Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...]: nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. pkt Zabezpieczenie Medyczne - b); nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. pkt 09 Zabezpieczenie medyczne - b); nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. pkt 11 Działalność leczniczo-profilaktyczna - a), z tym iż, treść ta ulegała niewielkim modyfikacjom i tak w rozkazie z dnia [...] lutego 2005 r. sformułowanie "żołnierze czynnej służby" zastąpiono sformułowaniem "żołnierze zasadniczej służby" zaś oznaczenie "JW." zastąpiono słowem "Oddział"; w rozkazie z dnia [...] grudnia 2005 r. dodano, iż dotyczy on "sytuacji kryzysowych" i podano nr telefonu komórkowego dyżurujących lekarzy wojskowych; w rozkazie z dnia [...] stycznia 2007 r. dyżurami tymi obarczono już jedynie [...] J. B. (Treść rozkazów podano w brzmieniu jak na kartach 13-16 akt administracyjnych sprawy - wyciągi sporządzone w dniu 23 kwietnia 2007 r.). W dniu 16 kwietnia 2007 r. J. B. zwrócił się do Komendanta [...] Oddziału ŻW w [...] z wnioskiem o wypłatę, wraz z ustawowymi odsetkami, należności za pełnienie ww. dyżurów w okresie od dnia 3 listopada 2004 r. do dnia 31 marca 2007 r. (tj. do dnia zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej). Komendant [...] Oddziału ŻW w [...] w dniu [...] czerwca 2007 r. wydał decyzję nr [...] odmawiającą przyznania wynagrodzenia. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że wydanie ww. rozkazów nie miało na celu powierzenia oficerowi dyżurów pod telefonem w konkretnych dniach lecz miało wyłącznie charakter organizacyjny i określało osoby, które takie dyżury mogłyby pełnić w [...], a nadto dowódca jednostki nie był uprawniony do powierzania tego typu czynności (dyżury), gdyż takie prawo przysługiwało wyłącznie kierownikowi zakładu opieki zdrowotnej. W wyniku odwołania J. B., sprawę rozpatrzył Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej, który na zasadzie art. 138 § 2 Kpa wydał decyzję nr [...] z dnia [...] września 2007 r. uchylającą w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, nakazując przeprowadzenie postępowania dowodowego co do faktycznego celu i treści wydanych rozkazów, obsady etatowej [...] z uwzględnieniem Służby Zdrowia (ostatnia strona uzasadnienia decyzji). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Komendant [...] Oddziału ŻW w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. odmówił przyznania J. B. dodatkowego wynagrodzenia wraz z odsetkami ustawowymi za pełnienie dyżurów lekarskich w formie pozostawania poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych pod telefonem w okresie od dnia 3 listopada 2004 r. do dnia 31 marca 2007 r. W uzasadnieniu, powołując się na ustalenia wynikające z zeznań świadków, organ wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2007 r. Komendant [...] zawarł umowę z Wojskowym Instytutem Medycznym w [...] o świadczenie do dnia 31 grudnia 2007 r. przez ten Instytut na rzecz [...] nocnej pomocy stacjonarnej i wyjazdowej, zobowiązującej Instytut do wykonywania świadczeń w dni powszednie codziennie w godz. 15.30 do 8.00 rano, a w niedzielę i ustawowe dni świąteczne przez całą dobę. Zdaniem organu zawarcie takiej umowy potwierdza organizacyjny charakter wydanych w przedmiotowej sprawie rozkazów dotyczących pełnienia dyżurów lekarskich w formie pozostawania poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych oraz fakt, że J. B. był jedynie odpowiedzialny za właściwe zorganizowanie tych dyżurów. To w ramach tych obowiązków powinien on ustalać daty pełnienia powyższych dyżurów przez podległy sobie personel i jako kierownik zakładu opieki zdrowotnej był odpowiedzialny za organizowanie pracy służby zdrowia i ustalanie dni pełnienia dyżurów przez poszczególne osoby. Jednak jako przełożony nie podjął żadnych kroków zmierzających do udokumentowania czasu pełnienia ewentualnych dyżurów, realizacji wypłaty należności określonych w art. 7 ust. 1 rozporządzenia. Ponadto Komendant [...] Oddziału ŻW w [...] podniósł, że rozpatrywanie należności za dyżury pełnione w okresie 2006 r. i 2007 r. wydaje się bezprzedmiotowe, ponieważ rozkaz organizacyjny odnosił się do organizacji zabezpieczenia medycznego w sytuacjach kryzysowych, a takie stany w tym okresie nie wystąpiły. Jeżeli więc przyjąć, że takowe dyżury były pełnione, to odbywało się to poza wiedzą przełożonego i były bezzasadnie organizowane przez kierownika ZOZ J. B. Reasumując, Komendant [...] Oddziału ŻW w [...] stwierdził, że nie spełnione zostały przesłanki wymienione w § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz. U. Nr 108, poz. 1114 ze zm.) i dlatego wydał decyzję odmawiającą. Oficer wniósł odwołanie od powyższej decyzji i wskazując na zawarte we wszystkich rozkazach polecenia osobistego pełnienia dyżurów poza zakładem opieki zdrowotnej i w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych wnosił o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie stosownego wynagrodzenia. Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej, po rozpatrzeniu sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej podzielił w całości ustalenia i argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji Komendanta [...] Oddziału ŻW w [...] z dnia [...] listopada 2007 r. Wskazał nadto, powołując się na zeznania świadka W. S., iż skarżący błędnie zrozumiał treść rozkazów, które w istocie odnosiły się do sfery organizacyjnej opieki zdrowotnej [...], zaś do działań w takim zakresie skarżący był i tak zobowiązany z racji swojej funkcji Szefa Służby Zdrowia [...]. Tak więc pełnione przez J. B. dyżury miały charakter nadzorczy, świadczy o tym fakt pominięcia w przedmiotowych rozkazach kwestii wynagrodzenia. Ponadto w latach 2004 - 2007 zawierane były umowy z przychodniami lekarskimi, które zobowiązywały się do wykonywania świadczeń medycznych na rzecz [...] w dni powszednie oraz soboty, niedziele i ustawowe dni świąteczne, co do zasady w porze nocnej, a więc czasie przedmiotowych dyżurów. Od powyższej decyzji J. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisów art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz. U. Nr 108, poz. 1114 ze zm.), poprzez błędną interpretację pojęcia "wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego". Podnosił, iż treść rozkazów wyraźnie nakazywała mu pełnienie dyżurów w gotowości do udzielania świadczeń lekarskich oraz podnosił, iż pełnienie w tym samym czasie dyżurów lekarskich przez różne podmioty medyczne nie zwalniało go od pełnienia tych dyżurów. Na rozprawie skarżący podał, iż w kierowanej przez niego komórce było jedynie dwóch lekarzy on i [...] S. oraz wskazał na rozbieżności w tekstach niektórych rozkazów (k. 13-16 akt administracyjnych), a tekstami rozkazów, jakie otrzymywał. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Kontrolowana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. Ustalenia poczynione w niniejszej sprawie przez organ, pozostają w sprzeczności z treścią przedmiotowych rozkazów. Istotnymi elementami tych rozkazów było zobowiązanie skarżącego i innego lekarza wojskowego do pełnienia na zmianę, w czasie poza regulaminowym czasem służby i poza miejscem wykonywania służby, dyżurów pod telefonem, w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych. Najistotniejsze jest to pełnienie tych dyżurów "w gotowości do świadczeń zdrowotnych" - zapis taki posiadają wszystkie przedmiotowe rozkazy. Takie sformułowanie wyklucza wyłącznie organizacyjny charakter dyżurów i wprost przeczy tezie, iż celem dyżurów było wyłącznie zobowiązanie skarżącego do wykonywania w czasie pełnienia tych dyżurów czynności organizacyjnych (a nie świadczenie usług zdrowotnych na rzecz określonych w rozkazie osób). Również ujęcie w przedmiotowych rozkazach (poza rozkazem z dnia [...] stycznia 2007 r., który dotyczy jedynie skarżącego) personalnie obu lekarzy wojskowych, wskazuje na polecenie osobistego pełnienia dyżurów przez każdego z nich. Medyczny charakter pełnionych dyżurów wynika z zeznań świadka [...] S., gdy opisuje on przypadki udzielania porad medycznych. Przesłuchiwany na okoliczność wydania przedmiotowych rozkazów świadek [...] S. wskazał co prawda na inny niż medyczny charakter (charakter organizacyjny), jednakże wiedząc o sposobie realizacji tych dyżurów przez obu lekarzy wojskowych, nie odwołał rozkazów ani nie zmienił w części w jakich zwalniałyby one od osobistego wykonywania w taki sposób dyżurów przez obu oficerów, bądź jednego z nich i w żaden sposób nie zmienił zapisu dotyczącego pełnienia tych dyżurów "w gotowości do świadczeń zdrowotnych". Tłumaczenia tego świadka, że nie uczynił tego z uwagi na inne pilne zadania, świadczy tylko o tym, że dopuszczał on takie wykonywanie rozkazu, jak go rozumiał i wykonywał skarżący, a więc godził się z takim właśnie działaniem skarżącego. Organ twierdzi, iż na podstawie przedmiotowych rozkazów skarżący, jako Szef Służby Zdrowia [...] w [...], sam powinien na podstawie tych rozkazów wydać podległym lekarzom dalsze rozkazy w celu wykonywania dyżurów. Organ jednakże abstrahuje od imiennego określenia adresatów powyższych rozkazów przez Komendanta [...], zasady hierarchicznego podporządkowania, a także od faktu, iż w komórce tej było tylko dwóch lekarzy skarżący i [...] S. Trafnie wywodzi organ, iż przepis § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz. U. Nr 108, poz. 1114 ze zm.), nie wyklucza możliwości pełnienia "dyżurów pod telefonem" przez żołnierza - lekarza będącego jednocześnie kierownikiem zakładu opieki zdrowotnej. Jednakże dalej organ błędnie wywodzi, iż Komendant [...] w [...] nie był uprawniony do wydania przedmiotowych rozkazów. Zgodnie z etatem [...] Oddziału ŻW w [...] (co trafnie zauważa organ), zarówno kierownik Ambulatorium z Izbą Chorych jak i Szef Służby Zdrowia (czyli skarżący), podlegali służbowo bezpośrednio Komendantowi ww. Oddziału. Zatem to Komendant [...] Oddziału ŻW w [...] był uprawniony do powierzania ww. żołnierzom czynności polegającej na pełnieniu dyżurów w drodze rozkazów. Może budzić pewne wątpliwości natury logistycznej obciążanie dyżurami lekarzy wojskowych, gdy od kwietnia 2007 r. podobne dyżury świadczenia usług medycznych, pełniły na mocy umów z organem inne wojskowe placówki medyczne, jednakże przedmiotem niniejszej sprawy nie jest ocena zasadności wydania rozkazów, ale ich treść i ich wykonywanie. Nadto w niniejszej sprawie przedmiotowe rozkazy należy oceniać tak jak one brzmiały i tak, w jaki sposób były wykonywane, zgodnie z ich treścią. Zaznaczyć tu należy iż Komendant [...] nie kwestionował sposobu wykonywania przedmiotowych rozkazów, ani wobec skarżącego ani wobec [...] S. Natomiast świadczenie pomocy medycznej przez inne placówki medyczne, nie wyklucza w żaden sposób obowiązków pełnienia dyżurów przez J. B. czy T. S., zwłaszcza skoro nie zostali wprost od tego obowiązku zwolnieni. Trafnie skarżący wskazał na naruszenie przez organ art. 88 ustawy pragmatycznej oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia, poprzez błędną interpretację pojęcia "wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego". Błędnie ustalony przez organ stan faktyczny sprawy spowodował wprost naruszenie powyższej normy. Reasumując, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, stan faktyczny niniejszej sprawy przesądza, co do zasady, prawidłowość żądania zgłoszonego w dniu 16 kwietnia 2007 r. przez J. B. Zasadza się ono na normie art. 88 ust. 2 ustawy pragmatycznej. Organ powinien zatem przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia dat, łącznego czasu pełnionych dyżurów i uzupełnienia dokumentacji, zgodnie z przepisami powołanego wyżej rozporządzenia. Dopiero takie ustalenia pozwolą określić wysokość należności. W tym zakresie niezbędne będzie współdziałanie zarówno skarżącego jak i [...] S. Na rozprawie skarżący wskazał na rozbieżności w treści przedmiotowych rozkazów. W posiadanym przez niego wyciągu z dnia 24 listopada 2004 r. rozkazu z dnia [...] listopada 2004 r. przedmiotowe dyżury określono w pkt 9 - inne sprawy, czego nie zawiera dokument na k. 13 akt administracyjnych. W przedstawionym przez niego pełnym tekście rozkazu z dnia [...] grudnia 2005 r. (wyciąg z dnia 17 stycznia 2006 r.) w pkt 9 a brak jest sformułowania "w sytuacjach kryzysowych", którego to sformułowania nie zawiera wyciąg z tego rozkazu, prezentowany na k. 15 akt administracyjnych. Taka sama uwaga dotyczy rozkazu z dnia [...] stycznia 2007 r. i k. 16 akt administracyjnych. Jakkolwiek wobec decydującego o rozumieniu rozkazów sformułowaniu polegającym na poleceniu pełnienia dyżurów "w gotowości do świadczeń zdrowotnych" oraz imiennego charakteru tych rozkazów, powyższe rozbieżności nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, jednakże dla porządku, organ ponownie rozpatrując sprawę powinien zbadać i ustalić pierwotne brzmienie każdego z tych rozkazów w chwili doręczania ich skarżącemu. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 152 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.