II SA/Wa 537/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA- Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 28 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: - ustanowić dla K. B. adwokata- G. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Z informacji przedstawionych w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Skarżący oświadczył, że na dochód rodziny składa się jego emerytura w wysokości 1 906, 24 zł oraz emerytura jego żony w wysokości 728, 45 zł. Miesięczne wydatki skarżącego przedstawiają się następująco: opłata za mieszkanie 488, 45 zł, alimenty na rzecz córki 550 zł + 50 zł na wydatki szkolne oraz 500 zł rocznie na opał, spłata kredytu 875, 06 zł. Ponadto wskazał, że ponosi koszty opłat za telefon komórkowy w wysokości 50 oraz 25 zł, a także koszty zakupu lekarstw ok. 100-150 zł. K.B. posiada mieszkanie o powierzchni 48 m2 (mieszkanie służbowe). Wnioskodawca i jego żona nie posiadają żadnego innego majątku. Przy piśmie z dnia 28 sierpnia 2014 r. skarżący nadesłał do Sądu kopię decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] marca 2014 r. o waloryzacji emerytury wojskowej, kopię decyzji ZUS z dnia [...] marca 2014 r. o waloryzacji emerytury jego żony, kopię pisma Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny B. z dnia [...] maja 2014 r. zawiadamiającego o zmianie wysokości opłat za mieszkanie, kopię protokołu posiedzenia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 2009 r. w sprawie o alimenty, kopię pozwu o podwyższenie alimentów, kopię postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] maja 2013 r. o umorzeniu postępowania w sprawie o alimenty oraz kopię umowy kredytu konsolidacyjnego wraz z kopią harmonogramu spłat rat tego kredytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę. W niniejszej sprawie wnioskodawca wykazał, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Z oświadczeń skarżącego wynika bowiem, że łączny dochód netto w jego gospodarstwie domowym wynosi 2 634, 69 zł. Miesięczne wydatki z tytułu opłat za mieszkanie, alimentów, spłat rat kredytu oraz opłat za telefon wynoszą 2 038, 51 zł. Na pozostałe wydatki takie jak wyżywienie i lekarstwa skarżącemu pozostaje ok 600 zł. Skarżący nie dysponuje zatem środkami finansowymi, które mogłyby zostać przeznaczone na poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W związku z powyższym należy uznać, iż w niniejszej sprawie skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżący w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. d) P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych. Skarżący wniósł skargę na decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej, a zatem sprawa ta mieści się w powyższej kategorii spraw. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.