II SA/Wa 542/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżone postanowienie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS", "organ"), postanowieniem z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...], na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn, zm.), dalej: "k.p.a.", stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] odmawiającej K. S. (dalej: "wnioskodawczyni", "skarżąca") przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 504 z późn. zm., dalej: "ustawa o emeryturach i rentach z FUS"). W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji, przysługiwało wnioskodawczyni prawo zwrócenia się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, ewentualnie istniała możliwość wniesienia skargi na niniejszą decyzję - za pośrednictwem Prezesa ZUS - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. Z pisma wnioskodawczyni z dnia [...] stycznia 2024 r. wynika, że decyzję z dnia [...] maja 2023 r. otrzymała pod koniec czerwca 2023 r. Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął zatem w lipcu 2023 r. Wobec powyższego organ przyjął, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku z dnia 6 listopada 2023 r. został nadesłany po upływie 14 dni, tj. po upływie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. K. S. pismem z dnia [...] marca 2024 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa ZUS z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...], w której zakwestionowała zaskarżone rozstrzygnięcie i przedstawiła swoją sytuację zdrowotną i rodzinną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz stwierdził, że z pisma skarżącej z dnia [...] stycznia 2024 r. wynika, iż decyzję z dnia [...] maja 2023 r., odmawiającą jej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, otrzymała pod koniec czerwca 2023 r., zaś z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła [...] listopada 2024 r. Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął więc w lipcu 2023 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku zatem został przez skarżącą nadesłany po upływie 14 dni, tj. po upływie terminu na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrolując zaskarżone postanowienie z dnia [...] lutego 2024 r., Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który obligował do wyeliminowania go z obrotu prawnego. Podkreślić należy, że przesłanką wydania w trybie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) stanowi ustalenie przede wszystkim faktu jego złożenia, a następnie, czy nastąpiło to po upływie 14 dni od daty doręczenia stronie decyzji organu I instancji. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia [...] listopada 2023 r. (niepodpisanym) skarżąca skierowała do Prezesa ZUS wniosek zatytułowany "Wniosek o przyznanie renty w drodze wyjątku z tytułu niezdolności do pracy". We wniosku tym powołała się na odmowę przyznania jej świadczenia decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. spowodowaną m.in. tym, że nie ma wymaganego okresu ubezpieczenia. Podniosła także, że jej sytuacja życiowa i zdrowotna nie pozwoliła jej wypracować wymaganych do renty 20 lat. Okres ostatnich 5 lat przed powstaniem niezdolności do pracy był szczególny pod względem zdrowotnym i nie była w stanie pracować dłużej ze względu na pogarszający się stan zdrowia. Powołując się na ostatnie orzeczenie lekarza orzecznika wydane w dniu [...] czerwca 2023 r. podała, że od kilku lat jest niezdolna do samodzielnej egzystencji i z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy nie może podjąć jakiekolwiek zatrudnienia. Wskazała, że brakuje jej środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jej dochody to zasiłek stały i pielęgnacyjny, który otrzymuje z MOPS w kwocie 750 zł + świadczenie uzupełniające 500 zł. Niewątpliwie złożenie niepodpisanego wniosku oraz wniosku o treści ww. przedstawionej czyniło przedwczesnym wydanie postanowienia z dnia [...] lutego 2024 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu na postawie art. 134 k.p.a. Zdaniem Sądu - w celu wyjaśnienia wątpliwości co do charakteru procesowego pisma z dnia [...] listopada 2023 r., Prezes ZUS powinien wezwać wnioskodawczynię do jego podpisania oraz do udzielenia informacji, w jakim celu we wniosku tym powołuje się na nowe okoliczności tj. orzeczenie lekarza orzecznika ZUS wydane w dniu [...] czerwca 2023 r. Jednocześnie w tym kontekście należy ocenić znajdujące się w aktach postępowania administracyjnego pismo strony skarżącej z dnia października 2023 r., które także dotyczy tych kwestii. Może się bowiem okazać, że pismo z dnia [...] listopada 2023 r. nie stanowi jednak wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] maja 2023 r. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Prezesa ZUS z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia, a powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.