II SA/Wa 547/14
WyrokWSA w Warszawie2014-09-03
Skład orzekający: Ewa Pisula-Dąbrowska, Danuta Kania, Stanisław Marek Pietras
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja wydana w trybie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.) przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu pierwszej decyzji, narusza przepisy o wyłączeniu pracownika organu administracji publicznej (art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.)?Ratio decidendi
Wydanie decyzji w trybie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.) przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu pierwszej decyzji, stanowi naruszenie przepisów o wyłączeniu pracownika organu administracji publicznej (art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.). Naruszenie to stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny.Stan faktyczny
Skarżąca K. wniosła o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej testów marży i ceny przeprowadzanych przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE). Prezes UKE odmówił udostępnienia części informacji, uznając je za tajemnicę przedsiębiorstwa. Po wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes UKE utrzymał w mocy swoją decyzję. Skarżąca zaskarżyła decyzję Prezesa UKE do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów o wyłączeniu pracownika organu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] stycznia 2014 r. i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu. Zasądził od Prezesa UKE na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędziowie WSA Danuta Kania (spr.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2014 r. sprawy ze skargi K. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia [...] maja 2013 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na rzecz strony skarżącej K. kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W dniu [...] marca 2013 r. Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej: "Prezes UKE") opublikował na stronie internetowej Urzędu Komunikacji Elektronicznej stanowisko w zakresie szczegółowych metod przeprowadzania testów zawężenia marży ("Testy MS") oraz testów zawężenia ceny ("Testy PS").
Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. T. S.A. (dalej: "[...]") złożyła wnioski o przeprowadzenie Testów PS dla nowej oferty detalicznej [...], określonej jako "[...]".
Pismem z dnia [...] maja 2013 r. K. (dalej: "[...]") złożyła wniosek, w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), dalej: "u.d.i.p.", o udostępnienie informacji dotyczących Testów MS oraz Testów PS przeprowadzanych w okresie od [...] kwietnia 2013 r. do [...] maja 2013 r., poprzez:
1) odpowiedź na pytanie, jakich usług [...] dotyczyły Testy PS lub Testy MS zakończone w dniach od dnia [...] kwietnia 2013 r. do dnia [...] maja 2013 r.;
2) odpowiedź na pytanie, jakie są hurtowe odpowiedniki usług [...], których dotyczyły Testy PS lub Testy MS zakończone w dniach od dnia [...] kwietnia 2013 r. do dnia [...] maja 2013 r.;
3) odpowiedź na pytanie, czy w dniach od dnia [...] kwietnia 2013 r. do dnia [...] maja 2013 r. [...] złożyła wniosek (wnioski) o przeprowadzenie Testu PS lub Testu MS;
4) jeżeli odpowiedź na pytanie 3 jest twierdząca, udostępnienie tych wniosków;
5) jeżeli odpowiedź na pytanie 3 jest twierdząca, wskazanie, jakich usług detalicznych [...] dotyczyły te wnioski;
6) jeżeli odpowiedź na pytanie 3 jest twierdząca, wskazanie, jakie są hurtowe odpowiedniki usług [...], których dotyczyły te wnioski;
7) jeżeli odpowiedź na pytanie 3 jest twierdząca, wskazanie, w których decyzjach Prezesa UKE ustalone zostały opłaty za hurtowe odpowiedniki usług [...], których dotyczyły te wnioski. Jeżeli decyzja nie została jeszcze wydana, wskazanie sygnatury postępowania, w ramach którego Prezes UKE ustala te opłaty;
8) wskazanie, jakie były na dzień [...] maja 2013 r. opłaty hurtowe za hurtowe usługi [...] objęte Testami PS lub MS, o których mowa w pytaniu 1 i w pytaniu 3 oraz wskazanie, na jakiej podstawie zostały ustalone;
9) odpowiedź na pytanie, w zakresie jakich usług detalicznych [...] w dniach od dnia [...] kwietnia 2013 r. do dnia [...] maja 2013 r. Prezes UKE przeprowadzał Test PS lub Test MS;
10) odpowiedź na pytanie, jakie są hurtowe odpowiedniki usług [...], których dotyczyły Testy PS lub Testy MS przeprowadzane w dniach od dnia [...] kwietnia 2013 r. do dnia [...] maja 2013 r.
Pismem z dnia [...] maja 2013 r., Prezes UKE zawiadomił [...] o wszczęciu w dniu [...] maja 2013 r. postępowania administracyjnego w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej na ww. wniosek w zakresie, w jakim wniosek ten dotyczy informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa [...].
W dniu [...] maja 2013 r. Prezes UKE udzielił [...] informacji publicznej wskazanej w pkt 1, 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9 oraz 10 wniosku z dnia [...] maja 2013 r. Natomiast odnośnie informacji, o których mowa w pkt 4 ww. wniosku, Prezes UKE wskazał, że wnioski o przeprowadzenie Testów PS zostały zastrzeżone przez [...] w zakresie, w jakim stanowią one tajemnicę przedsiębiorstwa [...] w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503 ze zm.), dalej: "u.z.n.k.".
Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r., Prezes UKE zawiadomił [...] o wszczęciu w dniu [...] maja 2013 r. postępowania w sprawie wydania decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej.
W dniu [...] lipca 2013 r. Prezes UKE udostępnił [...] informację publiczną w zakresie pkt 4 wniosku w części, tj. odnośnie żądania przekazania kopii wniosków [...] o przeprowadzenie Testów PS, w zakresie w jakim informacje i dokumenty żądane przez [...] przestały stanowić tajemnicę przedsiębiorstwa [...] wskutek wdrożenia przez [...] - z dniem [...] lipca 2013 r. - nowych usług detalicznych.
Decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] Prezes UKE - działając na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 w związku z art. 5 ust. 2 zd. 1 u.d.i.p., w związku z art. 206 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.), dalej: "P.t.", w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej: "k.p.a.":
1) odmówił udostępnienia żądanej przez [...] informacji publicznej, o której mowa w pkt 4 wniosku [...], tj. udostępnienia wniosków [...] o przeprowadzenie przez Prezesa UKE Testów PS w zakresie detalicznych usług dostępu szerokopasmowego do sieci Internet, świadczonych w podstawowej klasie ruchu (typu "best effort"), które [...] złożyła przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r. w zakresie, w jakim nie zostały one udostępnione pismem z dnia [...] maja 2013 r. oraz pismem z dnia [...] lipca 2013 r., z uwagi na fakt, iż informacje te stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa [...],
2) na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej odmowy udostępnienia informacji, o których mowa w pkt 4 wniosku [...], w zakresie udostępnienia kopii wniosków o przeprowadzenie przez Prezesa UKE Testów PS w zakresie detalicznych usług dostępu szerokopasmowego do sieci Internet, świadczonych w podstawowej klasie ruchu (typu "best effort"), które [...] złożyła przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2013r., w zakresie w jakim zostały one udostępnione pismem z dnia [...] lipca 2013 r.
Powyższa decyzja została podpisana z upoważnienia Prezesa UKE przez Zastępcę Prezesa L. K..
Pismem z dnia [...] października 2013 r. [...] złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem ww. decyzji, w zakresie pkt (1) sentencji decyzji, wnosząc o jej uchylenie w zakresie pkt (1) decyzji oraz o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazanym we wniosku z dnia [...] maja 2013 r.
W uzasadnieniu ww. wniosku [...] zakwestionowała stanowisko Prezesa UKE, że informacje dotyczące przeprowadzanych przez Prezesa UKE Testów MS i Testów PS stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa [...]. Wskazała, że Prezes UKE, analizując przedmiotową sprawę, powinien mieć na uwadze obowiązki regulacyjne nałożone na [...] w kontekście przeprowadzanych przez Prezesa UKE Testów MS oraz Testów PS. Podkreśliła, że brak dostępu do informacji nieudostępnionych zaskarżoną decyzją uniemożliwia [...] weryfikację przeprowadzanych przez Prezesa UKE Testów MS i Testów PS, przez co [...] nie jest w stanie zweryfikować istnienia niedozwolonego subsydiowania skrośnego pomiędzy usługami regulowanymi i nieregulowanymi świadczonymi przez [...] oraz nie może weryfikować (regulowanych) cen [...], a także ustaleń [...] i Prezesa UKE odnośnie wyników Testu MS i Testu PS. Dodatkowo [...] wskazała, że w jej ocenie, informacje, których udostępnienia odmówił Prezes UKE nie posiadają wartości dla innych przedsiębiorców telekomunikacyjnych z punktu widzenia prowadzenia przez nich sprzedaży detalicznej i w związku z tym nie mogą zostać uznane za tajemnicę przedsiębiorstwa.
W dniu [...] grudnia 2013 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego dokonał wpisu w rejestrze przedsiębiorców pod nr KRS [...], polegającego na zmianie firmy "T. S.A." na "O. S.A." (dalej: "[...]").
Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Prezes UKE, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art. 206 ust. 1 P.t. oraz w związku z art. 16 ust. 1 i 2 oraz art. 5 ust. 2 u.d.i.p., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym jej pkt (1) jest prawidłowe, zaś zarzuty wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługują na uwzględnienie.
Prezes UKE stwierdził w pierwszej kolejności, że w rozpatrywanej sprawie spełniony został zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Następnie, powołując art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 4 u.z.n.k., organ wskazał, iż żądanie [...] wyrażone w pkt 4 wniosku, w zakresie udostępnienia wniosków [...] o przeprowadzenie przez Prezesa UKE Testów PS w zakresie detalicznych usług dostępu szerokopasmowego do sieci Internet, świadczonych w podstawowej klasie ruchu (typu "best effort"), które [...] złożyła przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r. w zakresie, w jakim nastąpiła odmowa ich udostępnienia w pkt (1) sentencji zaskarżonej decyzji, dotyczące kosztów usługi asysty technicznej stanowiącej usługę dodatkową w stosunku do usługi szerokopasmowego dostępu do Internetu, dotyczyło informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa [...], gdyż informacje te zawierają dane dotyczące przedsiębiorstwa prowadzonego przez [...], są ściśle związane z prowadzoną przez [...] działalnością gospodarczą oraz mają dla niej niewątpliwą wartość gospodarczą. Organ wskazał, że informacje dotyczące wysokości kosztów przyrostowych powyższej usługi dodatkowej mogą wpłynąć na kształt oferty detalicznej operatorów alternatywnych (dalej: "OA"), konkurencyjnej względem oferty [...]. Posiadanie przez OA żądanych informacji umożliwiłoby OA stworzenie oferty, która byłaby atrakcyjniejsza cenowo od oferty [...] wprowadzanej na rynek. Dany OA nie podlega bowiem takiemu reżimowi regulacyjnemu, szczególnie w zakresie kontroli cen, jak [...]. Tym samym [...] straciłaby nie tylko część potencjalnych zysków, ale także i część klientów, co niewątpliwie świadczy o istnieniu wartości gospodarczej ww. informacji. Nadto, ujawnienie przez Prezesa UKE informacji dotyczącej kosztów przyrostowych usługi asysty technicznej umożliwiłoby OA dokonanie analizy prowadzącej do pozyskania informacji o podwykonawcach [...] w zakresie dostarczania tej usługi, co naruszałoby zasady uczciwej konkurencji prowadząc tym samym do szkody [...] o konkretnych wymiarach finansowych.
Następnie organ wskazał, iż dane objęte pkt 4 wniosku, w jakim nastąpiła odmowa ich udostępnienia w pkt (1) sentencji zaskarżonej decyzji, nie zostały ujawnione do informacji publicznej. Za takie ujawnienie nie można bowiem uznać przekazania tych danych do Prezesa UKE w związku z realizacją jego ustawowych kompetencji, o których mowa w art. 192 § 1 pkt 4 i pkt 5 P.t. Nadto [...] podjęła działania niezbędne w celu zachowania poufności przedmiotowych danych poprzez opatrzenie wniosków o przeprowadzenie Testów PS klauzulą "tajemnica przedsiębiorstwa".
Organ wskazał, iż z przepisu art. 11 ust. 4 u.z.n.k. wynika, że dane stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa tylko wtedy, gdy spełniają łącznie następujące przesłanki: (1) dane te stanowią informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, (2) informacje te nie są ujawnione do wiadomości publicznej, (2) przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. W niniejszej sprawie wszystkie trzy ww. przesłanki zostały spełnione.
Ustosunkowując się natomiast do zarzutów [...] podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes UKE zaznaczył w szczególności, iż informacje objęte zaskarżoną decyzją nie stanowią informacji niezbędnych przedsiębiorcom telekomunikacyjnym w celu skorzystania z regulowanej oferty hurtowej [...] dla stworzenia konkurencyjnej względem [...] oferty detalicznej na niedyskryminacyjnych warunkach. Wskazał, iż nieudostępnienie informacji, o których mowa w zaskarżonej decyzji, nie wpływa w żaden sposób na realizację obowiązków regulacyjnych nałożonych na [...] i ich weryfikację przez Prezesa UKE. Organ podkreślił, iż obowiązek niedyskryminacji, o którym mowa w art. 36 P.t., nałożony na [...] decyzją Prezesa UKE z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], odnosi się do usług hurtowych dostępu szerokopasmowego do sieci [...], nie zaś usług o charakterze detalicznym, których dotyczył wniosek [...] o udostępnienie informacji publicznej. Tym samym, brak wskazanych informacji, których udostępnienia odmówiono zaskarżoną decyzją, nie stanowi naruszenia art. 36 P.t. przez [...] ani innych obowiązków regulacyjnych nałożonych na [...].
Zdaniem Prezesa UKE, nieuzasadnione są również twierdzenia [...] wskazujące na wadliwość zaskarżonej decyzji z powodu "uniemożliwienia [...] weryfikacji przeprowadzanych przez Prezesa UKE Testów MS i Testów PS". Żądanie [...], jako organizacji społecznej, do zapewnienia możliwości weryfikacji działań organu administracji publicznej, jakim jest Prezes UKE (także działań w zakresie kontroli obowiązków kosztowych), nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Weryfikacja cen za usługi [...], m.in. właśnie poprzez przeprowadzanie Testów MS oraz Testów PS, należy do zadań Prezesa UKE, nie zaś [...]. Działania Prezesa UKE w tym zakresie są transparentne i przejrzyste, z zastrzeżeniem ograniczeń wynikających z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym dotyczących ochrony "tajemnicy przedsiębiorstwa", tj. art. 1 oraz art. 5 u.d.i.p., a także art. 11 u.z.n.k., do których stosowania Prezes UKE jest obowiązany m.in. na mocy art. 6 k.p.a.
Powyższa decyzja została także podpisana z upoważnienia Prezesa UKE przez Zastępcę Prezesa UKE – L. K..
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] stycznia 2014 r. K. zarzuciła:
(1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny i analizy treści informacji przekazanych przez O. S.A. Prezesowi UKE i przyjęcie przez organ za własną ocenę dokonaną przez [...], co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego wydania decyzji odmawiającej [...] udostępnienia informacji publicznej,
(2) naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 11 ust. 4 u.z.n.k., polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że informacja dotycząca kosztów przyrostowych, w tym regulowanych usług hurtowych świadczonych przez [...], żądana przez [...] w trybie dostępu do informacji publicznej, jest tajemnicą przedsiębiorstwa.
W związku z powyższymi zarzutami [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, rozważenie uchylenia poprzedzającej ją decyzji Prezesa UKE z dnia [...] września 2013 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi [...] przedstawiła obszerną argumentację na poparcie podniesionych zarzutów wskazując w szczególności, iż informacja o kosztach przyrostowych usług świadczonych wraz z usługami regulowanymi nie mieści się w zakresie pojęcia "tajemnica przedsiębiorstwa", zaś odmowa udostępnienia tej informacji, pozyskanej przez Prezesa UKE w ramach przeprowadzania Testów PS, powoduje fikcyjność kontroli społecznej przedmiotowych działań organu.
W odpowiedzi na skargę Prezes UKE wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Polega ona na kontroli legalności, tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga K. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] stycznia 2014 r. zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów aniżeli podniesione w skardze.
Sąd stwierdził bowiem, że Prezes UKE rozpoznając - w trybie przepisu art. 127 § 3 k.p.a. - wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. Naruszenie to polega na wydaniu zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Uregulowane w art. 24 oraz art. 25 k.p.a. instytucje wyłączenia pracownika organu administracji publicznej oraz wyłączenia organu mają stwarzać warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także sam organ oraz eliminować jakiekolwiek wątpliwości w tym zakresie wśród uczestników postępowania. Przepisy prawa procesowego o wyłączeniu pełnią zatem funkcję gwarancyjną. Z założenia mają chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki "uczciwego procedowania" (W. Chróścielewski: "Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym" Dom Wydawniczy ABC, str. 12 oraz glosa do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 3(12) z 2007 r., str. 137). Nie mogą być zatem pomijane w procesie stosowania prawa. Nie do przyjęcia jest także ich zawężająca wykładnia.
Aktualnie przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., zmieniony z dniem 11 kwietnia 2011 r. przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W poprzednim natomiast stanie prawnym wyłączeniu podlegał pracownik biorący udział "w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji". W wyniku wspomnianej nowelizacji usunięto zwrot "w niższej instancji", podkreślając w ten sposób sam "udział" pracownika organu "w wydaniu zaskarżonej decyzji".
Celem takiej regulacji jest bezspornie uniknięcie sytuacji, gdy treść zaskarżonej decyzji, wydanej przez pracownika z upoważnienia organu, mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym doświadczeniem tej osoby wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym. Pracownik, który raz już uczestniczył w czynnościach procesowych, ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Może to z kolei nasuwać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu (por. W. Chróścielewski w powołanej wyżej glosie do uchwały o sygn. akt II GPS 2/06).
W świetle poglądów doktryny, reguła określona we wspomnianym przepisie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w przepisie art. 127 § 3 k.p.a., a więc do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (tak m.in. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II, s. 221; tak również: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 183). Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 213/06, publ. LEX nr 235133; uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, publ. ONSAiWSA 2007/3/61 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1507/08, publ. LEX nr 529978).
Stanowisko powyższe potwierdza także uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09, publ. LEX nr 579940, w której NSA stwierdził, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję Głównego Geodety Kraju jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a.
Jak wskazano w uzasadnieniu tej uchwały, przepisy prawa przyznają organom administracji publicznej kompetencje do samokontroli własnych decyzji, a to oznacza, że nie można wyłącznie w oparciu o formalistycznie pojmowaną bezstronność pozbawić ministra kompetencji do rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. przez zastosowanie w drodze rozszerzającej wykładni art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
Istotą tej uchwały jest zatem to, iż osobą, której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę, jest wyłącznie piastun funkcji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a.
Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził niejako wyjątek od wynikającej z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. zasady wyłączenia od udziału w postępowaniu pracownika w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż autorem zarówno pierwszej decyzji, jak i decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy jest działająca z upoważnienia Prezesa UKE Zastępca Prezesa - L. K..
Odnosząc powyższe do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., należy wyraźnie podkreślić, że pracownik organu upoważniony do działania w imieniu organu, w żadnym wypadku nie może być uznany za osobę piastującą funkcję organu, która nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Zatem, wydanie zaskarżonej decyzji z upoważnienia Prezesa UKE przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu wcześniejszej decyzji stanowi istotne naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 190 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 243) centralnym organem administracji rządowej w dziedzinie regulacji rynku usług telekomunikacyjnych i pocztowych jest Prezes UKE, który jest powoływany i odwoływany przez Sejm za zgodą Senatu na wniosek Prezesa Rady Ministrów.
Aby określić pozycję ustrojową Prezesa UKE, oprócz art. 190 Prawa telekomunikacyjnego należy posłużyć się dodatkowo definicją legalną zamieszczoną w art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. Według tego przepisu przez pojęcie ministra rozumie się Prezesa i wiceprezesa Rady Ministrów pełniących funkcje ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, ministrów kierujących określonym działem administracji rządowej, przewodniczących komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierowników centralnych urzędów administracji państwowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra, a także kierowników innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 4.
Przepisy obu ustaw (tj. zarówno Prawa telekomunikacyjnego, jak i k.p.a.) jako piastuna organu wskazują zatem jednoznacznie Prezesa UKE, gdyż tylko ten organ w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. jest kierownikiem centralnego urzędu administracji państwowej. Przewidziana w art. 190 ust. 8 Prawa telekomunikacyjnego możliwość powoływania Zastępców Prezesa UKE do spraw telekomunikacyjnych i pocztowych nie oznacza natomiast, że mamy do czynienia z równorzędnymi piastunami organu. Zastępców Prezesa UKE powołuje minister właściwy do spraw łączności, na wniosek Prezesa UKE, spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru. Prezes UKE wykonuje zadania przy pomocy Urzędu Komunikacji Elektronicznej (art. 193 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego), a Zastępcy Prezesa UKE są pracownikami tego Urzędu podległymi Prezesowi UKE.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że zarówno Zastępca Prezesa UKE, jak i inny pracownik UKE swe kompetencje do wykonywania zadań (w tym wydawania decyzji) czerpią z upoważnienia Prezesa UKE.
Wydanie zatem w trybie art. 127 § 3 k.p.a. decyzji przez Zastępcę Prezesa UKE, który wcześniej wydał w tej sprawie decyzję z dnia [...] września 2013 r. stanowi naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 k.p.a.
Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Oznacza to, że w razie wystąpienia w sprawie jednej z przesłanek wznowieniowych, określonych w przepisach ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, sąd administracyjny jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a.
W sytuacji, gdy - jak w sprawie niniejszej - zachodzą przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania, ustosunkowanie się przez Sąd do merytorycznej argumentacji skargi - na obecnym etapie postępowania - należy uznać za przedwczesne.
Rozpoznając sprawę ponownie Prezes UKE uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 p.p.s.a. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło