II SA/Wa 552/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Anna Mierzejewska, Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. P. i M. P. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w części odmawiającej zakwalifikowania i umieszczenia J. P. i M. P. na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego w przedmiocie najmu lokalu mieszkalnego oddala skargę. W dniu [...] września 2013 r. do Urzędu Dzielnicy [...] wpłynął wniosek J. P. i M. P. o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego na czas oznaczony. Komisja Mieszkaniowa na posiedzeniu w dniu [...] listopada 2013 r. negatywnie zaopiniowała ww. wniosek. Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą Nr [...]z dnia [...] stycznia 2014 r. wydaną na podstawie § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m. st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m. st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485 i z 2010 r. Nr 203, poz. 6025) oraz § 24 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937, z późn. zm., dalej jako uchwała), odmówił zakwalifikowania J.P. i M. P. do wynajęcia lokalu socjalnego oraz umieszczenia ww. na liście osób oczekujących na najem lokalu. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że przeprowadzona przez pracowników urzędu wizja nie potwierdziła zamieszkiwania M. P. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] a więc podane we wniosku informacje nie mają odzwierciedlenia w stanie faktycznym. Ustalenie to stało się podstawą do zastosowania § 22 ust. 5 ww. uchwały i orzeczenia zgodnie z nim o odmowie zakwalifikowania wniosku. J. P. i M. P. wezwały Zarząd Dzielnicy [...] do usunięcia naruszenia prawa i wniosły o zmianę uchwały Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie odmowy zakwalifikowania ich do wynajmu mieszkania z zasobów mieszkaniowych [...] i zakwalifikowanie do wynajmu mieszkania komunalnego. Zarzuciły, iż organ nie ustalił w należyty sposób ich sytuacji faktycznej i błędnie zinterpretował zebrany materiał dowodowy. Wskazały, iż M. P. znajduje się pod opieką lekarską. Jej tryb życia jest specyficzny, prowadzi niestandardowy tryb życia, który polega na ciągłym zmienianiu miejsca pobytu, nocowaniu lub "pomieszkiwaniu" u różnych ludzi. Często znika i wtedy przez pewien czas nie wiadomo gdzie przebywa. Zawsze jednak wraca do domu, do matki. Po ustaniu ostatniego nieudanego małżeństwa nigdy nie deklarowała, iż wyprowadza się od matki na stałe oraz nigdy nie zabrała z mieszkania mieszczącego się przy ul. [...] w [...] swoich rzeczy poza tymi, których aktualnie potrzebuje na wymianę. M. P. utrzymuje się z drobnych prac, w zamian za które otrzymuje żywność. Jej obecny partner utrzymuje się ze zbierania złomu, puszek, itp. Zaprzeczono by córka wyprowadziła się od swojej matki lub zamieszkała w innym lokalu. Wskazano, że obie kobiety pozostają w skrajnie w trudnej sytuacji materialnej, którą pogarszają podwyżki czynszu czynione przez nowego właściciela lokalu po "reprywatyzacji". J.P. otrzymuje emeryturę w wysokości 1306 zł netto, a czynsz w mieszkaniu wynosi 942 zł, do tego dochodzą media, za które powinna opłacić 476 zł – czego nie jest w stanie uczynić, gdyż kwota tych należności przewyższa kwotę pobieranego świadczenia emerytalnego. Zarząd Dzielnicy [...] podjął uchwałę nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., którą odmówił uwzględnienia wezwania w związku z tym, że przedmiotowa uchwała jest zgodna z przepisami prawa. Wyjaśniono, że urząd analizując sprawę bada faktyczne zamieszkiwanie wnioskodawców w lokalu, w celu ustalenia faktycznych warunków mieszkaniowych osób ubiegających się o najem lokalu mieszkaniowego z zasobu miasta. Odpowiada to § 22 ust. 2 pkt 2 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy Nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. Przeprowadzona przez pracowników Urzędu wizja nie potwierdziła zamieszkiwania M. P. w przedmiotowym lokalu. W tej sytuacji brak było podstaw do zmiany zaskarżonej uchwały. J. P. i M. P. w skardze na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. w części w jakiej odmówiono zakwalifikowania ich na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego, zarzuciły organowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 2 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego i w konsekwencji błędne zastosowanie § 22 ust. 5 w zw. z § 22 ust. 2 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy a także błędne zastosowanie § 22 ust. 5 w zw. z § 22 ust. 1 i 2 przedmiotowej uchwały w związku z art. 25 Kodeksu cywilnego, co stanowiło podstawę niekorzystnego dla skarżących rozstrzygnięcia. Wniosły o uchylenie zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu skargi podniosły, że organ nie ustalił w sposób należyty sytuacji faktycznej wnioskodawczyń i błędnie zinterpretował zebrany materiał dowodowy oraz błędnie zinterpretował znaczenie użytego w § 22 ust. 2 pkt 1 i 2 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 9 lipca 2009 r. terminu "miejsca zamieszkania" oraz "zamieszkiwanie", które sądy administracyjne interpretowały posiłkując się art. 25 Kodeksu cywilnego, co oznacza, że miejscem zamieszkania jest miejsce, w których osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Wskazały, iż M. P. nie wymeldowała się z pobytu stałego u matki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 835/14, uwzględnił skargę stwierdzając, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Sąd wskazał, że odmowa zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nie została poprzedzona wnikliwą analizą wynikającą z § 22 ust. 2 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy. Sąd zwrócił uwagę, że w zaskarżonej uchwale zabrakło jakichkolwiek ustaleń i rozważań. Zdaniem Sądu, z notatki z dnia [...] listopada 2013 r. wynika jedynie, iż w lokalu w tym dniu zastano J.P., lokal jest zagracony co utrudnia poruszanie się po mieszkaniu. W lokalu znajduje się jedno łóżko również zagracone i brak jest w nim miejsca dla drugiej osoby, brak miejsca na drugi materac. Z tej notatki trudno jest, zdaniem Sądu, wyczytać, iż M. P. w lokalu nie zamieszkuje, natomiast można przyjąć, iż warunki lokalowe są trudne. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 2276/15 w punkcie 1 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 835/14 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz w punkcie 2 odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z akt sprawy wynika, że J. P. oraz M. P. na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733 z późn. zm.) została wypowiedziana umowa najmu lokalu mieszkalnego z dnia [...] maja 2012 r. (k. 161 i 162 akt administracyjnych). Zatem osoby te straciły dotychczasowy tytuł do lokalu mieszkalnego. W zaistniałych okolicznościach na podstawie § 5 ust. 2 pkt 2 uchwały nie znajdują zastosowania wymogi z § 4 pkt 1 uchwały. Niewątpliwie jak wynika z akt sprawy osoby te znajdują się w niedostatku. J. P. utrzymuje się z emerytury w wysokości 1306,83 zł (stan na marzec 2013 r.), M. P. nie pracuje, jest zarejestrowana jako bezrobotna od sierpnia 2012 r. bez prawa do zasiłku i odmówiono jej orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (k. 150). Czynsz wraz opłatami za mieszkanie od sierpnia 2013 r. wynosi 1417,73 zł. Przy ww. dochodach uznać należy, że nie są one wystarczające by regulować bieżące zobowiązania w szczególności wynikające z umowy najmu. NSA stwierdził, iż z powyższego wynika, że skarżące spełniają wymogi wskazane w § 12 uchwały, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. NSA wskazał, że w postępowaniu z wniosku o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy ponad wskazane w § 12 wymogi należy dokonać analizy informacji złożonych we wniosku. Stanowi o tym § 22 uchwały. Zgodnie z ust. 2 pkt 2 tego paragrafu przy rozpatrywaniu wniosków o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta należy poddać wnikliwej analizie zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych do wspólnego zamieszkania w lokalu za zgodą właściciela. Zatem organ prowadzący w tym zakresie postępowanie powinien ustalić fakt zamieszkiwania wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych do wspólnego zamieszkiwania, przy czym nie chodzi tu o warunki, w jakich te osoby zamieszkują, ale o to czy wskazane we wniosku osoby zamieszkują wskazany przez siebie lokal. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organ administracji wbrew twierdzeniom Sądu I instancji nie zaniechał dokonania pogłębionych ustaleń w tym zakresie. Jak wynika z notatki z wizji przeprowadzonej przez pracowników Urzędu Dzielnicy [...] Wydział Zasobów Lokalowych w dniu [...] września 2013 r. w miejscu wskazanym jako miejsce zamieszkania skarżących tj. w lokalu nr [...] przy ul. [...] (k. 183) J. P. zamieszkuje sama a córka tylko ją odwiedza. Natomiast z notatki sporządzonej w dniu [...] listopada 2013 r. (k. 184) w związku z wizytą w Wydziale Zasobów Lokalowych Urzędu Dzielnicy [...] M. P. wynika, że M.P. "z uwagi na warunki mieszkaniowe (mieszkanie zagracone) często nocuje u chłopaka". Kolejna notatka z wizji lokalnej pod adresem [...] lokal [...] przeprowadzonej w obecności J. P. z dnia [...] listopada 2013 r. wskazuje, że osoba obecna w mieszkaniu przebywa w lokalu zagraconym różnymi przedmiotami gromadzonymi przez wiele lat, co utrudniało przejście przez lokal (jedno wąskie przejście). Znajduje się tam jedno łóżko także zasypane gromadzonymi przedmiotami. Stwierdzono, że w lokalu brak miejsca dla drugiej osoby, brak miejsca na dodatkowy materac. Przy ocenie prawidłowości rozstrzygnięcia organu Sąd I instancji powinien wziąć pod uwagę wszystkie ww. dowody nie zaś jedynie opierać się na sporządzonej w dniu [...] listopada 2013 r. notatce urzędowej. Prowadzanie natomiast dalszych ustaleń w celu weryfikacji zgodności ze stanem faktycznym twierdzenia J. P. zawartego we wniosku z dnia [...] września 2013 r. o zamieszkiwaniu w lokalu także M. P. jest zbędne. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest bowiem wystarczający do dokonania takiej weryfikacji. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że zgodnie z § 22 ust. 5 uchwały organ uprawniony jest do odmowy zakwalifikowania wniosku w oparciu o informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2 tej uchwały. NSA stwierdził, że Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie dokonując oceny prawidłowości ustalenia organu administracji odnośnie do miejsca zamieszkania M. P. powinien uwzględnić cały znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy, nie zaś tylko notatkę urzędową sporządzoną przez Komisję złożoną z pracowników urzędu. Nadto Sąd rozpoznając ponownie sprawę winien ograniczyć kontrolę zaskarżonej uchwały tylko do tej jej części, która rozstrzyga o odmowie zakwalifikowania J. P. i M. P. do wynajęcia lokalu socjalnego oraz umieszczenia ww. na liście osób oczekujących na najem lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z przepisem art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd administracyjny. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przy uwzględnieniu oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie, zaskarżona uchwała odpowiada prawu. W sprawie jest bezsporne, że skarżące spełniają wymogi wskazane w § 12 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.). Jednakże, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 2276/15, w postępowaniu z wniosku o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy ponad wskazane w § 12 wymogi należy dokonać analizy informacji złożonych we wniosku. Stanowi o tym § 22 uchwały. Zgodnie z ust. 2 pkt 2 tego paragrafu, przy rozpatrywaniu wniosków o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta należy poddać wnikliwej analizie zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych do wspólnego zamieszkania w lokalu za zgodą właściciela. Zatem, organ prowadzący w tym zakresie postępowanie powinien ustalić fakt zamieszkiwania wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych do wspólnego zamieszkiwania, przy czym nie chodzi tu o warunki, w jakich te osoby zamieszkują, ale o to, czy wskazane we wniosku osoby zamieszkują wskazany przez siebie lokal. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w powołanym wyżej wyroku, że organ dokonał pogłębionych ustaleń w tym zakresie. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę poglądem tym jest związany, nadto pogląd ten podziela. Nie budzi także wątpliwości, że organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy niezbędny do rozpatrzenia wniosku, co także stwierdził NSA w powołanym wyżej wyroku. Materiał dowodowy pozwalał zatem organowi na pełną weryfikację zgodności ze stanem faktycznym twierdzenia J. P. zawartego we wniosku z dnia [...] września 2013 r. o zamieszkiwaniu w lokalu nr [...] przy ul. [...] także córki M. P. W ocenie Sądu, weryfikacji tej organ dokonał w sposób prawidłowy. Już z notatki z dnia [...] września 2013 r. z wizji przeprowadzonej przez pracowników Urzędu Dzielnicy [...] Wydział Zasobów Lokalowych w miejscu wskazanym jako miejsce zamieszkania skarżących wynika jednoznacznie, że J. P. zamieszkuje w lokalu sama, a córka M. P. tylko ją odwiedza. Ten stan faktyczny znajduje potwierdzenie w notatce służbowej z dnia [...] listopada 2013 r., z której wynika, że M. P. "z uwagi na warunki mieszkaniowe (mieszkanie zagracone) często nocuje u chłopaka". Także notatka z dnia [...] listopada 2013 r. potwierdza, że w lokalu mieszka tylko J. P. Notatki te są odzwierciedleniem ustaleń dokonanych osobiście przez pracowników Urzędu w miejscu wskazanym przez wnioskodawczynie jako miejsce ich zamieszkania. Fakt, że M. P. "nie wymeldowała się z pobytu stałego u matki", co wskazano w skardze, nie stanowi o zamieszkiwaniu wymienionej w tym lokalu. Podnoszona w skardze chęć zamieszkiwania w lokalu zajmowanym przez matkę nie jest jednoznaczna z faktem zamieszkiwania M. P. w tym lokalu. Z całokształtu materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że M. P. nie zamieszkiwała we wskazanym we wniosku lokalu. W świetle materiału dowodowego, prawidłowo i wyczerpująco zebranego, nie budzi wątpliwości, że oświadczenie dołączone do wniosku o najem lokalu stanowiące o zamieszkiwaniu M. P. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], nie zawierało prawdziwych informacji, co prawidłowo stwierdził organ. Tym samym, w ocenie Sądu, organ trafnie zastosował § 22 ust. 5 w zw. z § 22 ust. 2 pkt 2 uchwały Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. odmawiając zakwalifikowania i umieszczenia J. P. i M. P. na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.