II SA/Wa 553/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak, Sędziowie WSA Danuta Kania, Ewa Marcinkowska (sprawozdawca), Protokolant specjalista Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. Z. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby w Policji uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w zakresie zdolności do służby w Policji M. Z., został w dniu [...] kwietnia 2015 r. skierowany przez Komendanta Miejskiego Policji w [...] do Komisji Lekarskiej MSW w L. w celu ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby, jak również związku poszczególnych chorób ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 11 marca 2015 r. orzeczenia o wydaleniu ww. policjanta ze służby. Rejonowa Komisja Lekarska MSW w L. w orzeczeniu nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w oparciu o rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz. U. z 2014 r. poz. 1898) rozpoznała u R. Z.: 1. szkodliwe używanie alkoholu (F 10.1) § 83 p.1 kat. C 2. zaćmę wrodzoną (Q 12.0) bez § 1. W oparciu o rozpoznanie z pkt 1 uznała orzekanego za niezdolnego do służy w Policji . W odwołaniu od powyższego orzeczenia R. Z. zarzucił, że Rejonowa Komisja w uzasadnieniu orzeczenia powołała się na przepisy nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2005 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej, zamiast na przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu. Zarzucił ponadto, iż w orzeczeniu Rejonowej Komisji znajduje się nieścisłość w przedmiocie jego statusu służbowego, gdyż pominięto informację o tym, że wszelkie postanowienia dotyczące jego zwolnienia ze służby zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. W efekcie tego rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. uchylono w całości wszystkie postanowienia w przedmiocie jego zwolnienia ze służby w Policji oraz umorzono skierowane przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne, co sprawiło, iż z mocy prawa został przywrócony do służby w Policji . Zaznaczył też, że wszyscy lekarze specjaliści (w tym okulista) orzekli jego pełną zdolność do służby w Policji, co świadczy o tym że jego kondycja fizyczna jest dobra i w przyjętej normie. Orzeczenie negatywne uzyskał tylko z Poradni Zdrowia [...]. W kontekście tego orzeczenia podniósł, iż nie posiada i nigdy nie posiadał problemów alkoholowych, a tym samym spożywanie przez niego alkoholu "nie może" nosić znamion picia ryzykownego. Podkreślił jednocześnie, iż w świetle przepisów rozporządzenia rozpoznanie takie ustala się na podstawie dokumentacji medycznej z poradni przeciwalkoholowej lub poradni zdrowia psychicznego, a w przypadkach wątpliwych należy kierować na badania specjalistyczne. On natomiast nigdy nie leczył się w żadnej poradni przeciwalkoholowej, czy też poradni zdrowia psychicznego, nie może być więc mowy o istnieniu jakiejkolwiek dokumentacji medycznej w tej materii. Zaznaczył jednocześnie, że proces rekrutacji do Policji ukończył na [...]. miejscu na liście rankingowej naboru ze stycznia 2013 r. przechodząc z bardzo dobrym wynikiem złożony i bardzo szczegółowy test psychologiczny Multi Select oraz uzyskując pozytywne orzeczenia po przeprowadzeniu badań w Poradni Zdrowia Psychicznego. Ponadto, od 6-lat wykonuje pracę zarobkową w charakterze kierowcy zawodowego, co byłoby niemożliwe, gdyby miał jakiekolwiek problemy na gruncie alkoholu. W związku z wniesionym odwołaniem M. Z. został skierowany przez skład orzekający Centralnej Komisji Lekarskiej MSW w L. na ponowne badania konsultacyjne psychologiczne i psychiatryczne. Centralna Komisja Lekarska MSW w L. w wyniku rozpoznania odwołania, opierając się na badaniach własnych, konsultacji specjalistycznej psychologicznej i psychiatrycznej oraz analizie dokumentacji orzeczniczej, w orzeczeniu nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. w oparciu o rozpoznanie: 1. szkodliwe używanie alkoholu (F 10.1) § 83 p.1 kat. C 2. zaćma wrodzona (Q 12.0) bez § 1. ponownie uznała orzekanego za niezdolnego do służy w Policji. W uzasadnieniu orzeczenia podkreślono, iż w ramach postępowania odwoławczego przeprowadzono konsultację specjalistyczną psychologiczną i psychiatryczną. W opinii konsultujących specjalistów (psychologa i dwóch psychiatrów) potwierdzono rozpoznanie szkodliwego używania alkoholu i oceniono orzekanego jako niezdolnego do służby w Policji. Centralna Komisja zaznaczyła przy tym, iż w stosunku do funkcjonariuszy Policji istotne znaczenie, z punktu widzenia komisji, a przede wszystkim z punktu widzenia służby, ma codzienny dostęp funkcjonariusza do broni palnej, jak również w spektakularnych warunkach konieczność jej bezpośredniego użycia. Taka sytuacja wymaga od komisji przywiązywania szczególnej wagi do stanu zdrowia funkcjonariusza i szczególnej odpowiedzialności za podjęcie decyzji o zdolności do służby. Rozpoznanie wymienione w pkt. 1 orzeczenia figuruje w wykazie chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby zawartym w rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w § 83 p. 1 jest kwalifikowane w zakresie kategorii B/C, zaś zgodnie z opinią psychiatryczną orzekany został zakwalifikowany jako niezdolny do służby. Komisja zaznaczyła, że podstawą oceny zdolności do służby w Policji jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony rządu. Natomiast rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2005 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej stosuje się w sprawach rentowych ustalając związek rozpoznanych schorzeń ze szczególnymi właściwościami i warunkami służby oraz związek chorób istniejących wcześniej ze służbą. Inwalidztwo u orzekanego uznano za niepozostające w związku ze służbą, ponieważ schorzenia opisane w pkt. 1 i 2 rozpoznania nie figurują w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2005 r. Schorzenia opisane w pkt. 1, 2 rozpoznania nie figurują w wykazie chorób pozostających w związku z pełnieniem służby w szczególnych warunkach lub właściwościach służby wywołujących chorobę stanowiącym zał. nr 1 do ww. rozporządzenia. Biorąc zatem pod uwagę zbieżne opnie niezależnych konsultantów w zakresie psychologii i psychiatrii oceniających orzekanego w ramach orzecznictwa pierwszej i drugiej instancji należało orzec jak w orzeczeniu. W skardze na powyższe orzeczenie, w zakresie rozstrzygnięcia o niezdolności do służby w Policji, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. Z. stwierdził, iż nigdy nie miał i nie ma jakiekolwiek problemów z alkoholem. Wyraził gotowość poddania się obserwacji w tym zakresie. W jego ocenie nie było żadnej podstawy dla przypisania jego osobie schorzenia w postaci "szkodliwego używania alkoholu", gdyż nigdy nie leczył się w żadnej poradni przeciwalkoholowej, czy też poradni zdrowia psychicznego, a zatem nie może być mowy o istnieniu jakiejkolwiek dokumentacji medycznej w tym zakresie. Diagnoza taka została postawiona tylko i wyłącznie w związku z incydentem, który miał miejsce w trakcie odbywania przez niego szkolenia w Centrum Szkolenia Policji w [...], kiedy wrócił z przepustki będąc pod wpływem alkoholu. Prowadzone wobec niego w związku z tym zajściem postępowanie dyscyplinarne zostało jednak umorzone, natomiast wszelkie decyzje wydane przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Skarżący ponownie podniósł, że egzaminy do służby w Policji ukończył na [...]. miejscu na liście rankingowej naboru ze stycznia 2013 r., przechodząc z jednym z najlepszych wyników skomplikowany i bardzo szczegółowy test psychologiczny Multi Select oraz uzyskując pozytywną opinię po badaniach wykonanych w tejże samej Poradni Zdrowia Psychicznego. Przez całe życie nigdy nie wszedł w konflikt z prawem, tym bardziej mający jakikolwiek związek ze spożywaniem alkoholu. Zaznaczył też, że w jego rodzinie nikt nigdy nie miał problemów natury alkoholowej. Nie może zatem pogodzić się z faktem, że jednorazowy przypadek, będący przejawem braku odpowiedzialności, mógł stanowić podstawę do wydania tak rażąco niesprawiedliwego wobec jego osoby orzeczenia. Centralna Komisja Lekarska MSW w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi podniesiono, iż orzeczenie w stosunku do skarżącego zostało wydane na podstawie wywiadu, badania przedmiotowego i dokumentacji orzeczniczo- lekarskiej. Podczas postępowania orzeczniczego zarówno przed RKL, jak i CKL skarżący został skierowany na badanie przez specjalistów - psychiatrów i psychologa. CKL nie może natomiast odnieść się do rzekomych nieprawdziwych wniosków zawartych w konsultacjach psychologicznej i psychiatrycznej sporządzonych w postępowaniu orzeczniczym. Ocena psychologiczna i badania psychiatryczne zostały bowiem sporządzone przez uprawnione osoby, natomiast CKL nie ma podstaw do kwestionowania prawdziwość ww. dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Kontrola orzeczeń komisji lekarskich w przedmiocie zdolności do służby, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia orzekanego, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja była zgodna z przepisami określającymi zasady orzekania o zdolności do służby oraz tryb postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonego orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej MSW oraz poprzedzającego go orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w L. w świetle powyższej wskazanych kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną wydania powyższych orzeczeń w przedmiocie zdolności skarżącego do służby w Policji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1822) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz. U. z 2014 r. poz. 1898) Skarżący w orzeczeniach Komisji obu instancji został uznany za niezdolnego do służby w Policji. Przyczyną uznania za niezdolnego do służby w Policji było rozpoznanie u skarżącego szkodliwego używania alkoholu (§ 83 p.1 załącznika do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r.). Rozpoznanie to Rejonowa Komisja Lekarska oparła na badaniach specjalistów psychologa i psychiatry. Przy czym psycholog w swojej diagnozie stwierdził, iż dane z całokształtu badania psychologicznego sugerują, iż spożywanie alkoholu przez badanego może nosić znamiona picia ryzykownego. Natomiast psychiatra stwierdził szkodliwe używanie alkoholu (prawdopodobnie uzależnienie od alkoholu). Na etapie postępowania odwoławczego przed Centralną Komisją Lekarską skarżący został poddany ponownie badaniom specjalistycznym psychologicznemu i psychiatrycznemu. Psycholog, w wyniku przeprowadzonego badania, stwierdził podejrzenie szkodliwego picia alkoholu (do obserwacji). Natomiast dwóch lekarzy psychiatrów w wydanej opinii stwierdziło "używanie szkodliwe alkoholu". Skarżący kwestionując powyższe rozpoznanie wskazywał na to, iż oparte zostało ono na jednym zdarzeniu, z jego udziałem, które miało miejsce w dniu [...] marca 2013 r., w trakcie odbywania szkolenia w Centrum Szkolenia Policji w [...], kiedy to powrócił z przepustki, po zdanym egzaminie, będąc pod wpływem alkoholu. Skarżący podkreślał przy tym, iż proces rekrutacji do Policji ukończył na [...]. miejscu na liście rankingowej naboru ze stycznia 2013 r. przechodząc z bardzo dobrym wynikiem złożony i bardzo szczegółowy test psychologiczny Multi Select oraz uzyskując pozytywne orzeczenia po przeprowadzeniu badań w Poradni Zdrowia Psychicznego. Nigdy też nie leczył się w żadnej poradni przeciwalkoholowej, czy też poradni zdrowia psychicznego. Ponadto, od 6-ciu lat wykonuje pracę zarobkową w charakterze kierowcy zawodowego, co byłoby niemożliwe, gdyby miał jakiekolwiek problemy ze spożywaniem alkoholu. Z załączonej do akt dokumentacji lekarskiej wynika, iż opisany przez skarżącego incydent z dnia [...] marca 2013 r., który miał miejsce w Centrum Szkolenia Policji w [...], został uwzględniony w wydanych opiniach psychologicznych i psychiatrycznych i miał niewątpliwie istotny wpływ na treść wydanych opinii przez tych specjalistów. Przy czym należy zwrócić uwagę, że treść wydanych opinii psychologicznych, zarówno na etapie postępowania przed Rejonową Komisją Lekarską, jak i na etapie postępowania odwoławczego przed Centralną Komisją Lekarską nie była jednoznaczna, gdyż psycholog A. W. stwierdziła, że "spożywanie alkoholu przez badanego może nosić znamiona picia ryzykownego", natomiast psycholog M. C. wskazał na "podejrzenie szkodliwego picia alkoholu (do obserwacji)". W ocenie Sądu, mając na uwadze niejednoznaczność wydanych opinii psychologicznych, zasadnym było poddanie skarżącego dalszym badaniom specjalistycznym, zważywszy na fakt, iż poza opiniami psychologicznymi i psychiatrycznymi, komisje lekarskie nie dysponowały inną dokumentacją medyczną, która wskazywałaby na "szkodliwe używanie alkoholu" przez skarżącego. W świetle powyższych ustaleń, zgromadzony dotychczas w sprawie materiał dowodowy był, zdaniem Sądu, niewystarczający do wydania orzeczenia o niezdolności skarżącego do służby w Policji z powołaniem się na powyższe rozpoznanie. Biorąc pod uwagę konsekwencje jakie dla orzekanego wywołuje orzeczenie o niezdolności do służby wydanie takiego orzeczenia musi być poprzedzone wnikliwą diagnostyką i jednoznacznymi ustaleniami. Dlatego też, uznając zasadność skargi, Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zarówno zaskarżone orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej MSW, jak i utrzymane nim w mocy orzeczenie Komisji I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę orzekające w sprawie Komisje winny uwzględnić powyższe wskazania poczynione przez Sąd i w toku ponownego postępowania orzeczniczego uzupełnić materiał dowodowy o dodatkową dokumentację lekarską mając przy tym na uwadze, że w przypadku, gdy przeprowadzone badania i zgromadzona dokumentacja nie pozwalają na wydanie orzeczenia, a z aktualnej wiedzy medycznej wynika, że do wydania orzeczenia niezbędna jest obserwacja w podmiocie leczniczym, to komisja lekarska zgodnie z art. 32 ust. 3 ustawy o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, może skierować osobę badaną za jej zgodą, na taką obserwację. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.