II SA/Wa 556/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spraw.), Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędzia WSA Janusz Walawski, Protokolant Małgorzata Płodzicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2007 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu przez funkcjonariusza Straży Granicznej oddala skargę A. W., pełniący służbę w Placówce Straży Granicznej w B., wnioskiem z dnia 19 października 2006 r. wystąpił do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej o przyznanie pomocy finansowej w związku z kupnem domu jednorodzinnego. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] odmówił wnioskującemu przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu w miejscowości l. [...] - miejscowości pobliskiej do miejscowości, w której pełni służbę. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 10 sierpnia 2006r., Aktem notarialnym [...], rodzice funkcjonariusza darowali mu 2/3 domu jednorodzinnego, składającego się z 5 izb, o powierzchni 118 m2, a 1/3 tego domu sprzedali. Organ wskazał, że funkcjonariuszowi przysługuje prawo do 5 norm zaludnienia, tj. od 35 m2 do 50 m2 powierzchni mieszkalnej, co oznacza, że darowana część domu zapewnia A. W. przysługujące mu normy zaludnienia. W związku z tym - stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 czerwca 2002r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 98, poz. 892 z późn. zm.), Komendant [...]OSG uznał, że funkcjonariusz nie spełnia kryteriów do udzielenia wnioskowanej pomocy. Zdaniem organu, warunkiem przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jest spełnienie przez funkcjonariusza przesłanek do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 99 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990r. o Straży Granicznej ( tekst jednolity Dz. U z 2005r. Nr 234, poz 1997 z późn. zm.), funkcjonariusz nie może otrzymać lokalu mieszkalnego w drodze przydziału, jeśli posiada w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, lokal mieszkalny, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy. Na tej podstawie organ administracyjny uznał, że A. W. posiada w miejscowości pobliskiej dom jednorodzinny i odmówił mu udzielenia wnioskowanej pomocy finansowej. W odwołaniu od tej decyzji do Komendanta Głównego Straży Granicznej, A. W. wniósł o uchylenie wydanej decyzji z uwagi na to, że narusza ona prawo oraz o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego. W uzasadnieniu podniósł, że organ I instancji błędnie zinterpretował przepis art. 98 ust. 1 w związku z art. 99 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej. Funkcjonariusz stwierdził, że interpretacja tych przepisów wskazana przez organ w decyzji ogranicza uprawnienie funkcjonariuszy Straży Granicznej do otrzymania pomocy finansowej tylko do okresu przed nabyciem lokalu. Zdaniem odwołującego użyte przez ustawodawcę określenie "na uzyskanie lokalu mieszkalnego (...) albo domu jednorodzinnego", powinno być rozumiane szeroko - także jako pomoc finansowa na spłatę zobowiązań finansowych zaciągniętych przez funkcjonariusza w związku z nabyciem domu lub lokalu mieszkalnego. A. W. wskazał jednocześnie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zostało przyjęte właśnie takie szerokie rozumienie tego pojęcia z uwagi na to, że ważny jest cel na jaki pomoc jest przeznaczona, a nie czas złożenia wniosku. Komendant Główny Straży Granicznej uznał ten zarzut za słuszny i stwierdził, że prawo funkcjonariusza do pomocy finansowej, zgodnie z art. 98 w związku z art. 99 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej należy oceniać na dzień uzyskania lokalu, z którym wiąże się dochodzona pomoc finansowa, a nie na dzień wydania decyzji. Jednocześnie wskazał, że pojęcie "uzyskanie lokalu" należy rozumieć jako nabycie odpłatne, a nie nabycie na podstawie umowy darowizny, ponieważ jest ona bezpłatnym świadczeniem na rzecz obdarowanego. Na poparcie swego stanowiska organ powołał wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2001r. w sprawie o sygnaturze akt I SA 281/00, opublikowany w LEX nr 53942. Organ II instancji wskazał również, że uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu powinno być nie tylko odpłatne, ale także odnosić się do całości lokalu albo domu, a nie tylko do jego części. Z tego względu Komendant GSG uznał, że nabycie odpłatne jedynie części domu nie daje funkcjonariuszowi prawa do przyznania pomocy finansowej. Jednocześnie organ podniósł, że w decyzji I instancji błędnie przyjęto, iż A. W. przysługuje uprawnienie do 5 norm zaludnienia, ponieważ z załączonej dokumentacji wynika że funkcjonariusz ten posiada prawo do 3 norm zaludnienia - po jednej dla siebie, żony oraz córki. Komendant GSG uznał jednak, że pomimo błędnego uzasadnienia decyzja organu I instancji odpowiada obowiązującym przepisom i utrzymał ją w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. W. wniósł o uchylenie tej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego w miejscowości l. [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej oraz § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż wydane w niniejszej sprawie decyzje naruszają obowiązujące przepisy prawa. Funkcjonariusz nie zgodził się ze stanowiskiem organu II instancji, że posiada zrealizowane prawo do domu jednorodzinnego w miejscowości pobliskiej do miejsca pełnienia służby poprzez uzyskanie części domu w drodze darowizny, a ponadto, że nabycie odpłatne jedynie części domu nie daje prawa do przyznania pomocy finansowej. Skarżący wskazał jednocześnie, że kupując 1/3 domu, nabył odpłatnie udział, który zaspokoił jego potrzeby mieszkaniowe zgodnie z przysługującymi mu normami i z tego względu ma prawo do pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego. Ponadto -zdaniem A. W. - organy Straży Granicznej interpretują obowiązujące przepisy w sposób niekorzystny dla funkcjonariuszy - w przypadku uzyskania przez funkcjonariusza lub jego współmałżonka współwłasności domu lub mieszkania w drodze dziedziczenia w części zgodnej z normami zaludnienia, organy uznają, że funkcjonariusz ma zaspokojone prawo do mieszkania i pomoc mieszkaniowa mu nie przysługuje. Natomiast kiedy nabędzie on jedynie ułamkową część domu - wskazują, że pomoc taka przysługuje jedynie na nabycie całości domu jednorodzinnego. Skarżący uznał taką interpretację za błędną i stwierdził, że narusza ona prawo, co uzasadnia , jego zdaniem, uchylenie decyzji. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w uzasadnieniu swoje stanowisko, że prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu jednorodzinnego - wbrew twierdzeniom skarżącego - zależy od sposobu jego nabycia. Ponadto podniósł, że odpłatne nabycie 1/3 części domu nie jest tożsame z odpłatnym nabyciem domu. Jednocześnie wskazał, że warunkiem niezbędnym do otrzymania takiej pomocy jest spełnienie przez funkcjonariusza warunków do przydzielenia lokalu na podstawie decyzji administracyjnej. Wskazał również, że skarżący w przedstawionej prze siebie interpretacji przepisów ustawy o Straży Granicznej pominął okoliczność, że przepisy te mają na celu zapewnienie funkcjonariuszowi możliwości zamieszkania w miejscowości, w której pełni on służbę, a nie przyznanie prawa do uzyskania pomocy finansowej bez względu na już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zaskarżonej decyzji administracyjnej pod względem jej zgodności z prawem i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd, badając zaskarżoną decyzję nie stwierdził takiego naruszenia przepisów, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Prawo funkcjonariusza Straży Granicznej do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub miejscowości pobliskiej, wyrażone w art. 92 ustawy z dnia 12 października 1990r. o Straży Granicznej (tekst jednolity Dz. U z 2005r. Nr 234, poz. 1997 z późn. zm.), realizuje się poprzez przydział mieszkania albo przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. Zdaniem Sądu, istotą świadczeń przyznawanych funkcjonariuszowi Straży Granicznej jest zapewnienie mu lokalu mieszkalnego albo pomocy finansowej na jego uzyskanie w sytuacji, gdy jego potrzeby mieszkaniowe nie są zaspokojone. Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, funkcjonariuszowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego albo domu, chyba że nie spełnia on warunków do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Powołany przepis jednoznacznie wskazuje, że warunkiem przyznania tej pomocy jest brak przydziału lokalu mieszkalnego. Dlatego konieczne jest ustalenie, czy wnioskującemu o przyznanie pomocy finansowej w dniu złożenia wniosku przysługiwało prawo do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego może otrzymać tylko taki funkcjonariusz, który nie posiada lokalu mieszkalnego odpowiedniego pod względem przysługujących mu norm zaludnienia w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Prawo do pomocy finansowej jest więc powiązane z przesłanką niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza Straży Granicznej. Stosownie do art. 99 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, przydział lokalu mieszkalnego lub zamiennie pomoc finansowa nie przysługuje funkcjonariuszowi w sytuacji, gdy posiada on w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy. Kierując się wykładnią celowościową należy stwierdzić, że użyte w tym przepisie określenie "przysługuje pomoc finansowana na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej lub towarzystwie budownictwa społecznego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość" należy traktować jako cel, na jaki pomoc ta jest przeznaczona. Cel ten, w sprawie niniejszej, został osiągnięty z chwilą zawarcia umowy darowizny przenoszącej na skarżącego i jego żonę prawo własności 2/3 domu jednorodzinnego i na tę chwilę organy były zobowiązane dokonać oceny, czy zostały spełnione pozytywne przesłanki z art. 98 oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne z art. 99 ww. ustawy. Z uwagi na to, że przesłanką do otrzymania pomocy finansowej jest nieposiadanie lokalu mieszkalnego, to fakt, że A. W. w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej był właścicielem – na zasadzie wspólności ustawowej - 2/3 domu jednorodzinnego uzyskanego na podstawie umowy darowizny i zaspakajało to jego potrzeby mieszkaniowe w sposób odpowiedni do jego uprawnień, stanowił przeszkodę w uzyskaniu prawa do pomocy finansowej na kupno domu w pozostałej 1/3 części. Sąd uznał, że przyznanie tego świadczenia funkcjonariuszowi, który dokupił część domu, chociaż miał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, byłoby sprzeczne z celem tej formy pomocy. Reasumując należy stwierdzić, iż w dacie wniesienia wniosku o przyznanie pomocy finansowej zachodziła negatywna przesłanka do przyznania tej pomocy, tj. przesłanka, o której mowa w art. 99 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej. Na marginesie jedynie wskazać należy, iż nie można zgodzić się z poglądem organu, że pomoc finansowa nie przysługuje funkcjonariuszowi na odpłatne uzyskanie jedynie części domu. Jak już wyżej wskazano istotą świadczeń przyznawanych funkcjonariuszowi Straży Granicznej jest zapewnienie mu lokalu mieszkalnego albo pomocy finansowej na jego uzyskanie w sytuacji, gdy jego potrzeby mieszkaniowe nie są zaspokojone. Jeżeli więc funkcjonariusz nabędzie odpłatnie część domu, co zapewni mu odpowiednie mieszkanie w miejscowości, w której pełni służbę, lub miejscowości pobliskiej, to uzyska również prawo do otrzymania pomocy finansowej na nabycie tej części. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, chociaż z motywami uzasadnienia w części nie można się zgodzić. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.