II SA/Wa 557/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant Małgorzata Kukielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2010 r. sprawy ze skargi A. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia do grupy inwalidztwa oraz stwierdzenia związku inwalidztwa ze służbą wojskową powstałego wskutek wypadku postanawia: odrzucić skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. działając na podstawie przepisów § 11 pkt 1 oraz § 31 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. K., utrzymała w mocy orzeczenie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. nr [...] z dnia [...] października 2009 r. Do wydania powyższych orzeczeń doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 28 lipca 2009 r. Dyrektor Biura Kadr i Szkolenia Służby Kontrwywiadu Wojskowego skierował [...] A. K. do [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. w celu określenia stanu zdrowia po zakończeniu służby poza granicami państwa. [...] Wojskowa Komisja Lekarska w W. po przeprowadzeniu niezbędnych badań medyczno-lekarskich i skompletowaniu dokumentacji medyczno-kadrowej wydała w dniu [...] września 2009 r. orzeczenie nr [...]. W orzeczeniu tym jako schorzenia powodujące niezdolność do służby wojskowej ww. komisja rozpoznała: 1. przebyty w 2009 r. [...]; 2. [...]. Na tej podstawie orzeczono trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej - kat. "N" oraz trwałą i całkowitą niezdolność do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju i w czasie wojny - kat. "E". Jednocześnie orzekająca komisja ustaliła, iż schorzenia nr 1 i 2 pozostają bez związku ze służbą wojskową. Od powyższego orzeczenia A. K. odwołał się do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem nr [...] z dnia [...] października 2009 r. uchyliła zaskarżone orzeczenie i przekazała sprawę [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ odwoławczy wykazał, iż schorzenie nr 1 tj. [...] nie pozostaje w związku przyczynowo - skutkowym ze służbą wojskową, odnośnie natomiast schorzenia nr 2 - [...] należy określić jako pozostającą w związku ze służbą wojskową. Powyższe skutkuje zaś zaliczeniem orzekanego do II grupy inwalidztwa bez związku ze służbą wojskową oraz do III grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową. [...] Wojskowa Komisja Lekarska w W. rozpoznając ponownie sprawę wydała w dniu [...] października 2009 r. orzeczenie nr [...]. W orzeczeniu tym wśród schorzeń powodujących niezdolność do służby wojskowej ponownie wymieniono przebyty w 2009 r. [...] oraz [...]. Komisja ponownie też określiła, iż powodują one trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej - kat. "N" oraz trwałą i całkowitą niezdolność do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju i w czasie wojny - kat. "E". Jednocześnie Komisja stwierdziła, że schorzenie nr 1 - nie pozostaje w związku ze służbą wojskową, natomiast schorzenie nr 2 - pozostaje w związku ze służbą wojskową. Schorzenie nr 1 powoduje zaliczenie badanego do II grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, zaś schorzenie nr 2 do III grupy inwalidztwa - w związku ze służbą wojskową. Od orzeczenia tego zainteresowany wniósł odwołanie podnosząc w nim, iż [...], jakiego doznał w czasie pobytu w [...] należałoby uznać za wypadek związany ze służbą wojskową z uwagi na charakter pełnionej funkcji, pracę w warunkach działań wojennych, stałe zagrożenie życia i zdrowia podczas realizacji czynności służbowych oraz ciągłe życie w stresie. Zarzucił Komisji naruszenie przepisów art. 5 ustawy z dnia 11 kwietnia 2004 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760 ze zm.) oraz § 16 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 sierpnia 2003 r. w sprawie ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu oraz związku śmierci żołnierzy ze służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby (Dz. U. Nr 163, poz. 1578 ze zm.). Centralna Wojskowa Komisja Lekarska rozpoznając powyższe odwołanie orzeczeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. utrzymała w mocy orzeczenie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. nr [...] z dnia [...] października 2009 r. W orzeczeniu tym podkreślono, iż [...] Wojskowa Komisja Lekarska w W. wzięła pod uwagę wszystkie zgromadzone w sprawie dokumenty orzeczniczo-lekarskie, w tym także opinie psychologów i psychiatrów. Decydujące znaczenie w tym przypadku miało jednakże badanie [...] wykonane w Pracowni Tomografii Komputerowej Zakładu Radiologii Lekarskiej WIM CSK MON - nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. Jednocześnie wskazano, iż zgodnie z zapisami ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową - to nie wojskowa komisja lekarska dokonuje rozstrzygnięcia, czy zaistniałe zdarzenie jest wypadkiem pozostającym w związku ze służbą wojskową, lecz Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego właściwego dla stałego miejsca jednostki wojskowej, z działalnością której wiąże się dochodzone orzeczenie. Zatem dopóki wojskowa komisja lekarska nie otrzyma stosownej kwalifikacji prawnej zdarzenia od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego nie będzie mogła potraktować go jako wypadku w związku ze służbą wojskową. W orzeczeniu tym zawarte zostało pouczenie, iż przysługuje od niego prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarga nie przysługuje jednak w zakresie ustalenia grupy inwalidztwa i jej związku lub braku związku ze służbą wojskową oraz związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. K. zakwestionował orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w części dotyczącej zaliczenia go do drugiej grupy inwalidztwa z uwagi na ogólny stan zdrowia, do trzeciej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową oraz niezaliczenia go do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową powstałego wskutek wypadku. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Skarżący na rozprawie przed Sądem potwierdził, iż nie kwestionuje zaskarżonego orzeczenia w zakresie dotyczącym kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej "N" oraz "E", natomiast nie zgadza się z tym orzeczeniem odnośnie odmowy uznania zdarzenia, któremu uległ w czasie służby w [...] za wypadek związany ze służbą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), bowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia, tj. orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2010 r. utrzymujące w mocy orzeczenie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] października 2009 r. w zakresie dotyczącym zaliczenia skarżącego do drugiej grupy inwalidztwa z uwagi na ogólny stan zdrowia, do trzeciej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową oraz niezaliczenia go do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową powstałego wskutek wypadku nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w tezach wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. OSK 1203/04 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.), ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2003 r. Nr 83, poz. 760 ze zm.), czy wreszcie ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.). Te orzeczenia poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Dzieje się tak dlatego, że decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają natomiast wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Biorąc zatem pod uwagę te dwa reżimy prawne wskazać należy, iż od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest utrwalony w orzecznictwie administracyjnym pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (vide: uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167). Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m.in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04. Ponieważ, jak wynika z treści skargi oraz złożonego przez skarżącego na rozprawie oświadczenia, przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest wyłącznie orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w części dotyczącej określenia grupy inwalidztwa oraz ustalenia związku schorzenia ze służbą wojskową, a nie rozstrzygnięcie dotyczące zaliczenia skarżącego do określonej kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, należy stwierdzić niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego w tej sprawie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w zaskarżonej przez skarżącego części jest bowiem tylko elementem rozstrzygnięcia w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawy zakresu ubezpieczeń społecznych, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) mają natomiast charakter spraw cywilnych, do których rozpoznania właściwe są sądy powszechne (art. 2). Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 wskazanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.