II SA/Wa 560/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Sędzia WSA Bronisław Szydło Asesor WSA Jarosław Trelka Protokolant: Małgorzata Płodzicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi J. J. - przedstawicielki ustawowej małoletniej M. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. odmawiającą J. J., działającej w imieniu małoletniej M. J. (urodzonej w 1998 r.), przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym w dniu [...] 2005 r. T. J. - ojcu wyżej wymienionego dziecka. Decyzję organ uzasadniał brakiem przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, określonych w art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). W niniejszej sprawie ustalono, iż T. J. zmarły w wieku 47 lat, legitymował się okresem składkowy i nieskładkowym łącznie w rozmiarze 9 lat, 5 miesięcy i 12 dni. Na ostatnie dziesięciolecie, przed datą śmierci, nie został potwierdzony żaden okres składowy. Ostatni udokumentowany okres opłaty składek ubezpieczeniowych to czerwiec 1994 r., kiedy ojciec dziecka pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Od tego też czasu, aż do śmierci nie odnotowano wpływu żadnej składki na ubezpieczenie T. J. Wykonywanie pracy zarobkowej ustało w 1992 r. Ojciec dziecka posiadał także wcześniejsze przerwy w zatrudnieniu w latach 1979-85, 1990-1991 i 1991-1992. Organ uznał, że T. J. był zdolny do pracy. Dopiero w 2004 r. orzeczono wobec niego znaczny stopień niepełnosprawności, określając jego powstanie na marzec 2004 r. W październiku 2004 r., na skutek pobicia był hospitalizowany i w [...] 2005 r. zmarł. Wcześniej, to jest jedynie w 2002 r., udokumentowano pobyt w szpitalu związany z wylewem. W tym stanie faktycznym organ nie dopatrzył się szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niespełnianie przez T. J. wymogów związanych z ubezpieczeniem. Z akt sprawy wynika, że J. J. jest bezrobotna. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, działająca w imieniu małoletniej córki, wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazywała na orzeczenie o niepełnosprawności T. J., naukę niepełnoletniej córki, a także podkreślała trudną sytuację finansową rodziny. W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniach obu decyzji. Podkreślił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje aby brak zatrudnienia mógł stanowić w niniejszej sprawie szczególną okoliczność, na którą powołuje się art. 83 § 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Organ podkreślił wskazywaną przez skarżącą już we wniosku o przyznanie świadczenia okoliczność alkoholizmu T. J. i fakt skierowania go na przymusowe leczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Analizując zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, należy podzielić stanowisko organu w przedmiocie braku w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności, które w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu umożliwiałyby przyznanie świadczenia. T. J. nie był osobą ubezpieczoną w chwili śmierci, zaś brak takiego ubezpieczenia nie był w żaden sposób usprawiedliwiony szczególnymi okolicznościami. Ojciec dziecka legitymował się stosunkowo krótkim stażem ubezpieczenia (poniżej 9 lat i 6 miesięcy) w stosunku do swojego wieku (47 lat), posiadał liczne i długotrwałe przerwy w zatrudnieniu, był uzależniony od alkoholu, a leczenie podejmował pod przymusem. Trafnie organ wskazał, na brak w sprawie jakichkolwiek argumentów świadczących o poszukiwaniu pracy przez ojca dzieci po 1992 r. Trudno zatem takie postawy życiowe, które preferował T. J., uznać za niezależne od niego okoliczności powodujące brak ubezpieczenia społecznego. Podkreślenia wymaga okoliczność, iż przez większość życia ojciec dzieci był całkowicie zdolny do pracy i ten właśnie okres, w którym unikał jakichkolwiek obowiązków stanowi przyczynę bardzo krótkiego stażu ubezpieczeniowego. Jego problemy zdrowotne, jak wynika z orzeczenia o niepełnosprawności i informacji o hospitalizacji w 2002 r. w żadnym razie nie mogą usprawiedliwiać braku świadczenia pracy po 1992 r. i licznych przerw w świadczeniu pracy przed tym rokiem. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zatem zasadne. Rozstrzygając sprawę organ prawidłowo zastosował zarówno przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania. Trudna sytuacja materialna, którą dostrzega zarówno organ jak i Sąd nie może stanowić przesłanki do uwzględnienia żądania, gdy nie zostaną spełnione pozostałe przesłanki wymienione w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o czym wspomniano już wyżej. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa, dlatego też na podstawie art. 151 w związku z art. 132 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.