II SA/Wa 572/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie renty specjalnej postanawia 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla B. G. adwokata z urzędu, 3. zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o wyznaczenie adwokata dla B. G. B. G. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również ppsa, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, a do takich należy wymieniona sprawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Koszty sądowe obejmują zarówno opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) jak i zwrot wydatków (art. 211 w zw. z art. 212 § 1 powołanej ustawy). Na mocy powołanego przepisu strona z mocy prawa zwolniona jest w niniejszej sprawie od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania, a zatem zarówno przed sądem pierwszej instancji - Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jak i sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z tym, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega ocenie w odniesieniu do przesłanek określonych w ustawie i winien być oddalony. Z tego względu, na podstawie art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e ppsa orzeczono, jak w punkcie 1 postanowienia. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu wskazać należy, iż zgodnie z art. 262 powołanej wyżej ustawy przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi tylko ustanowienie adwokata, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ppsa). W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem. Na łączny dochód rodziny w wysokości 1.378,17 zł brutto miesięcznie składa się emerytura skarżącej i renta uzyskiwana przez męża. Strona oświadczyła, że ma 61 lat a stan jej zdrowia, w związku z wypadkiem, jakiemu uległa, wymaga nakładów finansowych. Akta postępowania administracyjnego potwierdzają, że skarżąca w związku ze stanem zdrowia wymaga leczenia i ponosi z tego tytułu stały miesięczny wydatek w wysokości około 200 zł. Została zaliczona do II grupy inwalidzkiej. Strona podała, że jest współwłaścicielem 1/3 budynku jednorodzinnego oraz posiada nieruchomość rolną o powierzchni 0,61 ha. Oświadczyła, że majątku, w tym oszczędności, ani ona ani mąż nie posiadają. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Przez prawo do sądu należy przy tym rozumieć nie tylko prawo samego dostępu do sądu, tj. uruchomienia postępowania przed sądem ale również prawo do korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przy wnoszeniu środka odwoławczego od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obowiązuje przymus adwokacko-radcowski. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja materialna rodziny nie pozwala na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Wykazany dochód w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie wynosi 689 zł brutto zł miesięcznie, co nie stanowi kwoty pozwalającej na ustanowienie pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego rodziny. Uwzględniając stałe wydatki na leki, a także koszty codziennego utrzymania stwierdzić należy, że kwota, jaką dysponuje dwuosobowa rodzina nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i męża. Strona wykazała, że spełnia ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt. 2 i pkt. 3 postanowienia.