II SA/Wa 573/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung, Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności 1. oddala skargę 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata S. G. kwotę 240 zł (słownie dwieście czterdzieści) oraz kwotę 52,80 (słownie pięćdziesiąt dwa osiemdziesiąt) stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu II SA/WA 573/08 UZASADNIENIE Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w zw. z §6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460) oraz art. 13 ust. 7, art. 19a ust. 2, 3 i 5 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. odmawiającej S. S. umorzenia należności w kwocie [...] zł za nieziszczone opłaty za używanie lokalu i opłaty pośrednie z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w S. W postępowaniu administracyjnym organy ustaliły następujący stan faktyczny. S. S. zwróciła się do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w P. z wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2007 r. o rozłożenie na raty zadłużenia powstałego z tytułu opłat za lokal mieszkalny położony w S., przy ul. [...] oraz o umorzenie odsetek od kwoty należności głównej. Następnie pismem z dnia 8 maja 2007 r. wniosła o umorzenie zaległej kwoty w wysokości [...] zł. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w P., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], odmówił uwzględnienia wniosku S. S. Decyzja ta została uchylona w dniu [...] października 2007 r. decyzją Prezesa WAM Nr [...], z uwagi na rażące naruszenie przepisów procedury administracyjnej, mającymi wpływ na wynik sprawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w P. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. odmówił umorzenia należności z tytułu opłat za zajmowany lokal mieszkalny w kwocie [...] zł. W odwołaniu od powyższej decyzji S. S. zarzuciła decyzji I instancji sprzeczność ustaleń faktycznych organu, a także naruszenie przepisów prawa. Prezes WAM, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2007 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji było prawidłowe i wystarczające do rozpoznania sprawy, zaś ewentualne braki materiału dowodowego powstały z winy strony. Wskazał, iż przedmiotowy lokal w S. zamieszkują wspólnie S. S., J. S., M. S., M. S., W. S., Z. S. oraz małoletnia O. S. Wyjaśnił, iż na osobach pełnoletnich, zamieszkujących powyższe mieszkanie, spoczywa obowiązek uiszczania należności i one też odpowiadają solidarnie za to zobowiązanie. Ponadto organ stwierdził, iż wedle jego oceny, wszyscy dłużnicy są zdolni ze względu na wiek i stan zdrowia do podjęcia pracy zarobkowej. Oznacza to, iż organ nie ma podstaw do umorzenia należności. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej umorzenie należności pieniężnych przysługujących Agencji w przypadku, gdy oprócz dłużnika głównego są zobowiązane również inne osoby, może nastąpić wtedy, gdy przesłanki umorzenia zachodzą wobec wszystkich zobowiązanych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. S. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie należności z tytułu opłat za zajmowany lokal mieszkalny. Zarzuciła organowi, iż nieprawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy przyjmując, iż osoby zamieszkujące wraz z nią w przedmiotowym lokalu mieszkalnym są zdolne do podjęcia pracy zarobkowej oraz, że sytuacja finansowa rodziny nie pogorszyła się w związku z urodzeniem się małoletniej O. Wyjaśniła, iż jej matka W. S. wymaga stałego leczenia i została zaliczona do [...] grupy inwalidzkiej, zaś jej brat Z. jest po [...] ponadto studiuje dziennie, w związku z czym też nie może podjąć pracy. Ponadto podnosi, iż sama jest studentką ponoszącą znaczne koszty z tym związane, a jej siostra M. samotnie wychowuje [...] miesięczną córkę O. i nie otrzymuje żadnej pomocy finansowej. Pozostali domownicy – M. i J. S. są osobami bezrobotnymi poszukującymi pracy. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi, iż ten przeprowadził błędną wykładnię przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej polegającą na przyjęciu, iż w jej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 19 a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej wedle którego, w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi, gospodarczymi lub finansowymi należności pieniężne Wojskowej Agencji Mieszkaniowej mogą być umarzane, odraczane lub rozkładane na raty. Przesłanki umorzenia należności są określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Zgodnie z brzmieniem ww. przepisu należności pieniężne przysługujące Agencji mogą być umarzane w całości lub w części w razie wystąpienia co najmniej jednego z następujących przypadków: 1. dłużnik będący osobą fizyczną zmarł nie pozostawiając żadnego majątku, albo pozostawił składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej na podstawie odpowiednio art. 829 - 833 ustawy - Kodeks postępowania cywilnego lub art. 8 - 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. 2. dłużnik będący osobą fizyczną posiada wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej, o których mowa w pkt 1 oraz przedmioty codziennego użytku domowego albo egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny; 3. dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z właściwego rejestru i brak jest majątku, z którego można by prowadzić egzekucję należności, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przeszła na osoby trzecie; 4. sąd wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości dłużnika albo oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości z tego powodu, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania, albo był obciążony hipoteką morską, zastawem rejestrowym lub zastawem skarbowym w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania; 5. zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Nadto zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w przypadku, gdy oprócz dłużnika głównego są zobowiązane również inne osoby, umorzenie należności może nastąpić wtedy, gdy przesłanki umorzenia zachodzą wobec wszystkich zobowiązanych. Treść § 2 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wskazuje zatem, że w sytuacji, gdy o umorzenie należności wnosi jeden z dłużników, a jest kilku zobowiązanych występowanie przesłanek z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej musi wystąpić w stosunku do wszystkich dłużników solidarnych. Organ bowiem nie może umorzyć należności tylko w stosunku do jednego ze zobowiązanych. Umorzenie może mieć miejsce tylko wtedy, gdy w stosunku do wszystkich dłużników Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wystąpią okoliczności, o których mowa w § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. Skarżąca w toku prowadzonego postępowania nie wykazała, że posiada jedynie środki majątkowe niepodlegające egzekucji. S. S. pobiera świadczenie rentowe w wysokości [...] zł brutto i słusznie organ wskazał, że wysokość renty przesądza o posiadaniu przez dłużnika środków majątkowych, nadających się do egzekucji, a wobec ww. prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w P., w rezultacie którego miesięcznie do organu wpływa kwota [...] zł. Organ słusznie wskazał, że pozostali dłużnicy, solidarnie nie są osobami, które znajdują się w sytuacji, o której mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Główny najemca pani W. S. posiada emeryturę w wysokości [...] zł i wobec niej również prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne. Tak więc, już wobec jednego z dłużników solidarnych nie mogą być zastosowane przesłanki z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. Należy ponadto wskazać, że przy wydawaniu decyzji o umorzeniu organy powinny kierować się wyrażoną w art. 7 kpa zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zasada ta oznacza, że biorąc pod uwagę argumenty stron organ administracji mając oparcie w przepisach prawa ma chronić interes społeczny, który w rozpatrywanej sprawie polega na tym, aby należności Skarbu Państwa zostały spłacone i słuszny, czyli uzasadniony interes strony. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa jak każdy podmiot publiczny ma obowiązek dbać przede wszystkim o to, aby spłacane zostały zobowiązania wobec niej, jako reprezentanta Skarbu Państwa. W wyjątkowych wypadkach, gdy słuszny, akceptowany społecznie interes strony na to pozwala organ powinien umorzyć należności. Tymczasem taki słuszny interes społeczny w sprawie nie wystąpił. Dłużnicy bowiem, w żaden sposób nie starli się o spłatę należności wobec WAM. Jak wynika z akt sprawy organ proponował dłużnikom zamianę mieszkania na mniejsze, dwukrotnie także rozkładano dłużnikom należności na raty. Tymczasem dłużnicy nie tylko nie chcieli przenieść się do mniejszego lokalu, ale ignorowali podpisane porozumienia dotyczące rozłożenia należności z tytułu zajmowanego mieszkania na raty. Organ słusznie wskazał, iż w sytuacji, w której mieszkania zajmują osoby pełnoletnie, zdolne do podjęcia pracy, a należy dodać, iż wbrew twierdzeniom skarżącej miejscowość, w której znajduje się lokal mieszkalny, z powodu którego powstało zadłużenie, nie jest dotknięta strukturalnym bezrobociem, a nadto posiada korzystne połączenia komunikacją publiczną z L., w której obecnie nie ma problemów ze zdobyciem zatrudnienia, trudno jest zatem uznać, że nie mogą one podjąć pracy, co umożliwiłoby spłatę zadłużenia. Nie można bowiem, z punktu widzenia interesu społecznego, akceptować sytuacji, w której dłużnicy nie podejmują żadnych przedsięwzięć, aby spłacić zadłużenie i łamią zawarte porozumienia, które dotyczyły rozłożenia należności na raty. Tak więc, należy wskazać, iż w sprawie nie wystąpił słuszny interes strony. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.