II SA/Wa 573/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska Jacek Fronczyk Protokolant referent stażysta Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2011 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. [...] Komendant Wojewódzki Policji [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2010 r., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 90, art. 95 ust. 3a i ust. 4 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.), orzekł o opróżnieniu lokalu mieszkalnego w P. przy ul. [...] przez M. W. oraz pozostałe osoby z nią zamieszkujące. W uzasadnieniu podał, iż w związku ze skutecznym wypowiedzeniem M. W. umowy najmu lokalu mieszkalnego przez jego właściciela, istnieje przewidziana w przepisie art. 95 ust. 3a ustawy o Policji, podstawa do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu. W dniu 8 listopada 2010 r. M. W. złożyła w Komendzie Wojewódzkiej Policji [...] datowane na 2 listopada 2010 r. odwołanie od powyższej decyzji do Komendanta Głównego Policji, powołując się na ciężką sytuację życiową, wniosła o jej uchylenie. W odrębnym piśmie złożonym w KWP [...] tego samego dnia, kierowanym do organu odwoławczego, wyjaśniła, iż opóźniła się z odwołaniem przez nerwy, roztargnienie i złe odczytanie pisma. Zwróciła się o jego nieodrzucanie oraz pozytywne rozpatrzenie. Pismem z dnia 30 listopada 2010 r. organ odwoławczy wezwał M. W. do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, wyjaśnień co do przyczyn niezachowania terminu do wniesienia odwołania oraz przesłanie za pośrednictwem KWP [...] podpisanego egzemplarza odwołania. W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia 3 stycznia 2011 r. zainteresowana jeszcze raz ponowiła prośbę, by nie odrzucano odwołania. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. Komendant Główny Policji, na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. W uzasadnieniu podał, iż M. W. nie udzieliła odpowiedzi na pismo z dnia 30 listopada 2010 r. Ponadto wskazał, że stosownie do postanowień art. 129 § 1 i § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w I instancji, w terminie 14 dni od daty doręczenia lub ogłoszenia orzeczenia stronie. Niedopełnienie tego wymogu skutkuje koniecznością wydania przez organ odwoławczy postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które jest ostateczne w toku instancji, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Zdaniem organu, z akt sprawy wynika, iż strona otrzymała egzemplarz decyzji organu I instancji (zawierający prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania) w dniu 18 października 2010 r. Zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 2 listopada 2010 r., natomiast odwołanie strony zostało złożone bezpośrednio w organie dopiero w dniu 8 listopada 2010 r. Organ podniósł również, że M. W., pomimo wezwania nie wykazała, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy i nie wniosła o jego przywrócenie. W skardze na powyższe postanowienie M. W. zarzuciła jednoznaczne naruszenie praw w związku z art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. i wniosła o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu wskazała, że wszystkie dotychczas wniesione pisma mogły skutkować o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Ponadto stwierdziła, że Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje możliwość uchylenia decyzji, o ile przemawia za tym interes społeczny i słuszny interes strony, zaś okoliczność utraty mieszkania jako jedynego centrum życiowego, w zupełności świadczy o istnieniu ważnego interesu strony. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchylenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Natomiast w myśl przepisu art. 129 § 1 i § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdyby decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, iż decyzja [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] nr [...] z dnia [...] października 2010 r. (a nie, jak błędnie podano w zaskarżonym postanowieniu, z dnia [...] listopada 2010 r.), orzekająca o opróżnieniu lokalu mieszkalnego w P. przy ul. [...] przez M. W. oraz pozostałe osoby z nią zamieszkujące i zawierająca pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania, została doręczona skarżącej w dniu 18 października 2010 r. Niesporny jest również fakt, że odwołanie od powyższej decyzji, datowane na dzień 2 listopada 2010 r. i kierowane do Komendanta Głównego Policji za pośrednictwem Komendanta Wojewódzkiego Policji [...], zostało przez skarżącą złożone w organie I instancji w dniu 8 listopada 2010 r., a więc z uchybieniem terminu, który upłynął w dniu 2 listopada 2010 r. Uszło natomiast uwadze organu odwoławczego, że w dniu 8 listopada 2010 r. skarżąca wniosła też pismo, w którym poinformowała, iż spóźniła się z odwołaniem przez nerwy, roztargnienie i złe odczytanie pisma oraz zwróciła się o nieodrzucanie jej odwołania i pozytywne załatwienie sprawy. W związku z tym, że Kodeks postępowania administracyjnego, jak wskazuje się w doktrynie, przyjmuje zasadę ograniczonego formalizmu tak co do formy, jak i treści podania (B. Adamiak/J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 7 wydanie, Warszawa 2005), pomimo braku wyraźnie wyartykułowanej prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, należało odnieść się do treści powyższego pisma. W ocenie Sądu przedmiotowe pismo zawiera sformułowania pozwalające na odczytanie go jako prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] października 2010 r. Jeżeli zaś organ miałby wątpliwości co do charakteru pisma (których Sąd nie podziela), winien wezwać skarżącą do jego sprecyzowania. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie, który to pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie akceptuje, "O tym, jaki charakter ma pismo strony, decyduje sama strona. Jeśli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Organ ma przy tym na podstawie art. 9 k.p.a. obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej w razie potrzeby niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wyjaśnienie i wskazówki powinny dotyczyć w szczególności dopuszczalności pisma" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 1992 r., sygn. akt III SA 949/92, niepubl.). Powyższa kwestia ma doniosłe znaczenie dla treści rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie, ponieważ postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy może wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu prośby strony o przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu wyłącza bowiem dopuszczalność wydania postanowienia o uchybieniu terminu, a zatem przed rozpoznaniem prośby strony, wydanie takiego postanowienia jest niezgodne z prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 306/98, Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem, Gdańsk 2000, s. 352). Reasumując, należy stwierdzić, iż przez błędne ustalenia faktyczne organ odwoławczy naruszył przepis art. 134 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy.