II SA/Wa 573/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), Protokolant specjalista, Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [....] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej A. P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.) w związku z art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2023 r., poz. 1280 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa z dnia 18 lutego 1994 r.), umorzył postępowanie administracyjne prowadzone z wniosku A. P. o wyłączenie stosowania wobec niej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wnioskiem z dnia [...] października 2017 r. A. P. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. W toku postępowania administracyjnego Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA podał, że A. P. została zwolniona ze służby w Policji w dniu [...] lutego 2014 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość określono z uwzględnieniem art. 15c i art. 22a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. Następnie Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] grudnia 2023 r. sygn. akt [...] zmienił zaskarżone decyzje Dyrektora ZER MSWiA. Wobec powyższego organ emerytalny w dniu [...] stycznia 2024 r. wydał decyzję o ponownym ustaleniu wysokości emerytury i renty inwalidzkiej z pominięciem art. 15c i art. 22a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że w sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, iż zgodnie z dokumentacją przekazaną przez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA, wnioskodawczyni nie podlega regulacjom zawartym w art. 15c i art. 22a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. W związku z powyższym postępowanie administracyjne prowadzone w trybie art. 8a tej ustawy jest bezprzedmiotowe, co skutkowało jego umorzeniem. A. P. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z: a) wyroku oraz uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. sygn. akt [...] na okoliczność nieprzywrócenia skarżącej emerytury i renty inwalidzkiej w wysokościach określonych przed [...] października 2017 r.; b) decyzji Dyrektora ZER MSWiA z dnia [...] lutego 2015 r. na okoliczność podstawy emerytury ustalonej na 77,49%; c) decyzji Dyrektora ZER MSWiA w [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. na okoliczność podstawy emerytury ustalonej na 61,32%, zatem na warunkach niższych niż przed 1 października 2017 r. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy, poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy i przyjęcie, że Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA na skutek prawomocnego Wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. sygn. akt [...] zmienił zaskarżone decyzje własne i przyznał skarżącej prawo do emerytury oraz renty inwalidzkiej w wysokościach ustalonych przed dniem 1 października 2017 r., w sytuacji gdy Sąd Apelacyjny w Gdańsku zmienił wyrokiem zaskarżone decyzje: emerytalną i rentową i ustalił prawo do emerytury i renty inwalidzkiej z pominięciem art. 15c ust. 3 oraz art. 22a ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r., co oznacza, że Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA nie ustalił renty inwalidzkiej jak na zasadach sprzed 1 października 2017 r., a także nie doliczył skarżącej do podstawy wymiaru emerytury policyjnej 15% dodatku za inwalidztwo pozostające w związku ze służbą w Policji, a tym samym również jej emerytura nie jest liczona jak na zasadach sprzed 1 października 2017 r., 2. art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez brak możliwości wypowiedzenia się skarżącej co do zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji przedwczesne umorzenie postępowania, 3. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy, poprzez niedokonanie oceny przebiegu całej służby wnioskodawczyni w zestawieniu z czasem jej pełnienia przed 30 lipca 1990 r., a w konsekwencji niedokonanie oceny, czy przypadek skarżącej stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. uzasadniający wyłączenie stosowania wobec niej art. 15c i art. 22a ustawy. W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że świadczenie emerytalne i rentowe nie zostało jej przywrócone w całości. Organ, posiadając materiał dowodowy w postaci wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] i ustalając stan faktyczny na podstawie tego wyroku, powinien rozważyć, czy w sytuacji gdy wnioskującej nie został przywrócony dodatek za inwalidztwo do podstawy emerytury, czy taki przypadek stanowi uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r., bo celem tego przepisu jest wyłączenie stosowania art. 15c tej ustawy, a wobec skarżącej sąd powszechny wyłączył jedynie stosowanie art. 15c ust. 3.  W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2024 r. skarżąca ponowiła wnioski dowodowe zawarte w skardze. Na rozprawie w dniu [...] września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił uwzględnić wniosek dowodowy zawarty w skardze i ponowiony w piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. Zgodnie z tym przepisem, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od [...] lipca 1944 r. do [...] lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Jak wynika z treści przytoczonego przepisu, decyzja wydawana na podstawie art. 8a ustawy dotyczy wyłączenia stosowania ograniczeń przewidzianych w art. 15c (emerytura), art. 22a (renta inwalidzka) i art. 24a ustawy (renta rodzinna). W rozpoznawanej sprawie skarżąca jest osobą uprawnioną do emerytury policyjnej oraz policyjnej renty inwalidzkiej, a więc mogły wobec niej mieć zastosowanie ograniczenia, o których mowa zarówno w art. 15c, jak i w art. 22a ustawy. Jak stanowi art. 15c ust. 1 ustawy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem [...] stycznia 1999 r., emerytura wynosi: 1) 0 % podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; 2) 2,6 % podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Zgodnie zaś z art. 15c ust. 2 ustawy, przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. W myśl art. 15c ust. 3 ustawy, wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z kolei w art. 22a ust. 1 ustawy przewidziano, że w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10 % podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem [...] sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (art. 22a ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 22a ust. 3). Jak wynika z przytoczonych przepisów, statuują one szereg niezależnych od siebie ograniczeń mających wpływ na ostateczną wysokość świadczenia emerytalnego i rentowego. Powołanym przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyrokiem z dnia [...] grudnia 2023 r. sygn. akt [...] Sąd Apelacyjny w [...] zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w [...] w pkt 1 w ten sposób, że ustalił wysokość policyjnej emerytury oraz policyjnej renty inwalidzkiej skarżącej od dnia [...] października 2017 r. w ten sposób, że przyjął, iż wysokość emerytury policyjnej oraz policyjnej renty inwalidzkiej nie podlega ograniczeniu wynikającemu z art. 15c ust. 3 oraz art. 22a ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r., a polegającemu na ich zmniejszeniu do miesięcznej kwoty przeciętnej emerytury oraz miesięcznej kwoty renty z tytułu niezdolności do pracy wypłacanej przez ZUS, oddalając odwołanie skarżącej w pozostałym zakresie. Niewątpliwie zatem prawomocnym wyrokiem z dnia [...] grudnia 2023 r. sąd powszechny przesądził, że w stosunku do skarżącej nie mają zastosowania przepisy art. 15c ust. 3 oraz art. 22a ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r., tj. ograniczające wysokość świadczenia emerytalnego i rentowego do wysokości miesięcznej kwoty tych świadczeń wypłacanych przez ZUS. Powyższe nie oznacza jednak – jak twierdzi organ – że sąd "przyznał Pani A. P. prawo do emerytury i renty inwalidzkiej w wysokościach ustalonych przed dniem 1 października 2017 r." Wręcz przeciwnie, Sąd Apelacyjny w [...] , oddalając odwołanie skarżącej w pozostałym zakresie, uznał, że decyzja organu emerytalno-rentowego, w części dotyczącej zastosowania ograniczeń przewidzianych w art. 15c ust. 1 i 2 oraz art. 22a ust. 1 i 2 ustawy, była prawidłowa. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że w wysłudze emerytalnej skarżącej należy pominąć służbę na rzecz totalitarnego państwa, tj. od dnia [...] października 1988 r. do [...] czerwca 1990 r. Wyrok sądu powszechnego o takiej właśnie treści stał się podstawą dla Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA do wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2024 r. o ponownym przeliczeniu świadczenia emerytalnego i rentowego. Z treści tej decyzji nie wynika, by organ emerytalno-rentowy nie zastosował w stosunku do skarżącej ograniczeń przewidzianych w art. 15c ust. 1 i 2 oraz art. 22a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. Co więcej – jak słusznie wskazuje skarżącą – porównanie podstawy wymiaru świadczeń sprzed 1 października 2017 r. z podstawą wskazaną w decyzji z dnia [...] stycznia 2024 r. wyraźnie wskazuje, że organ dokonał zmniejszenia tej podstawy wskutek zastosowania art. 15c ust. 1 ustawy W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że prowadzenie postępowania administracyjnego z wniosku o zastosowanie wobec skarżącej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. wyłączającego stosowanie art. 15c i art. 22a ustawy nie stało się bezprzedmiotowe. Umarzając postępowanie, organ naruszył zatem art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) orzekł jak w pkt 1. sentencji. O kosztach postępowania w punkcie 2. sentencji orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a. Zasądzoną od organu na rzecz skarżącej kwotę stanowi wynagrodzenie jej pełnomocnika procesowego (480 zł), zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).