II SA/Wa 579/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędzia NSA Małgorzata Poczwarek (spr.), Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Monika Grądzka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2005 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2004 r. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 roku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] lutego 2004 roku, którą na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) odmówił przyznania p. M.G. świadczenia w drodze wyjątku. Powołując się na dyspozycję art. 83 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, Prezes ZUS stwierdził, że p. M.G. nie spełnia wymienionego w przepisie warunku nieuzyskania prawa do świadczeń w trybie zwykłym wskutek szczególnych okoliczności. Prezes ZUS ustalił, że w/wym. udokumentował okres składkowy w wymiarze 26 lat, 7 miesięcy i 29 dni. W okresie od [...] listopada 1966 roku do [...] września 1970 roku w ubezpieczeniu p. M.G. wystąpiła przerwa. Ostatnio udowodniony okres ubezpieczenia wnioskodawcy przypada na dzień [...] października 1996 roku. Od 2002 roku w/wym. jest całkowicie niezdolny do pracy. W ocenie Prezesa ZUS w okresach, w jakich wystąpiły przerwy w ubezpieczeniu p. M.G., aż do dnia orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy, był on osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia, co oznacza, że niepodejmowanie pracy nie wynikało z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy. Odnosząc się do twierdzeń p. M.G., że powodem niepodjęcia przez niego zatrudnienia było bezrobocie, Prezes ZUS stwierdził, że fakt ten nie ma decydującego znaczenia przy rozstrzyganiu sprawy o świadczenie w drodze wyjątku, ponieważ trudna sytuacja na rynku pracy nie stanowi warunku determinującego przyznanie świadczenia. Powyższa decyzja Prezesa ZUS stała się przedmiotem skargi p. M.G.do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego - art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez przyjęcie, że trudna sytuacja na rynku pracy nie mieści się w zakresie szczególnych okoliczności, o jakich mowa w przepisie. Zarzucił także naruszenie prawa procesowego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a przede wszystkim brak ustaleń, czy na obszarze działania właściwego organu zatrudnienia była przedstawiona oferta pracy dla skarżącego. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie. W dniu [...] lipca 2005 roku wpłynęło do Sądu pismo procesowe skarżącego, w załączeniu którego przedłożył on zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w R. stwierdzające, że był zarejestrowany jako bezrobotny od dnia [...] października 1995 roku do dnia [...] marca 2004 roku i od dnia [...] lipca 2004 roku do chwili obecnej. Z zaświadczenia wynika ponadto, że w okresie rejestracji skarżącemu nie przedstawiono żadnej oferty pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż organ orzekający - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 kpa rozstrzygnął o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Stosownie do powołanego wyżej przepisu art. 83 ust. 1, który stanowił podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji przyznanie takiego świadczenia jest możliwe, jeśli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, nie ma niezbędnych środków utrzymania. Zdaniem organu, skarżący nie spełnia jednego warunku z art. 83 ust. 1, a mianowicie nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń z innych powodów, niż wskutek szczególnych okoliczności, albowiem trudna sytuacja na rynku pracy, skutkiem której skarżący nie podejmował zatrudnienia, nie ma znaczenia dla podjęcia decyzji w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku. Należy podkreślić, iż skarżący ma stosunkowo długi okres ubezpieczenia, wynoszący ponad 26 lat. Jak wynika z przedłożonego zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w R., bezpośrednio po ustaniu ostatniego zatrudnienia ([...] września 1995 roku), w dniu [...] października 1995 roku skarżący zarejestrował się w charakterze bezrobotnego i do chwili stwierdzenia u niego całkowitej niezdolności do pracy nie otrzymał żadnej propozycji podjęcia zatrudnienia. Powyższa okoliczność powinna zostać poddana wnikliwej analizie organu, pod kątem, czy nie jest szczególną w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy. Nie można bowiem czynić zarzutu skarżącemu o niepodejmowaniu zatrudnienia od dnia [...] października 1995 roku do chwili stwierdzenia u niego całkowitej niezdolności do pracy, skoro przez cały ten czas (ponad 6 lat) skarżący był zarejestrowany jako bezrobotny w urzędzie pracy, jednak nie otrzymał żadnej propozycji pracy. Skoro skarżący spełnia pozostałe kryteria z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a tylko poddano pod wątpliwość zaistnienie szczególnych okoliczności, które spowodowały nienabycie uprawnień rentowych ustawowych, to przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien się skoncentrować na ustaleniach i rozważaniach dotyczących okresu pozostawania skarżącego bez pracy od 1995 r. do 2002 r., kiedy to był zarejestrowany jako osoba bezrobotna i w tym czasie nie otrzymał żadnej propozycji pracy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.