II SA/Wa 582/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj Sędziowie WSA Iwona Maciejuk (spr.) Andrzej Kołodziej Protokolant straszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M.S. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej oddala skargę Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. Komendant [...] Wojskowego Oddziału Gospodarczego w [...] skierował [...] M. S. do Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej jako: "RWKL w [...]"), celem określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. RWKL w [...] orzeczeniem z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] wydanym w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej zaliczyła skarżącego do kategorii Z – zdolny do zawodowej służby wojskowej. Stwierdziła u skarżącego osobowość chwiejną emocjonalnie (§ 68 pkt 2), skrzywienie przegrody nosa nieupośledzające drożności nosa (§ 26 pkt 3), zapalenie mieszków włosowych pleców i skóry głowy (§ 2 pkt 1), zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcające stawu skokowego prawego po przebytych urazach, bez istotnego upośledzenia funkcji (§ 77 pkt 5), braki uzębienia (§ 24 pkt 1). Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. (dalej: "CWKL") orzeczeniem nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. uchyliła powyższe orzeczenie i przekazała sprawę do RWKL w [...] celem ponownego rozpoznania sprawy i wydania nowego orzeczenia. W uzasadnieniu wskazała, że po zapoznaniu się z aktami sprawy oraz w związku z dostarczoną przez skarżącego opinią psychologiczną i zaświadczeniem od profesora psychiatrii odnośnie braku przesłanek do stwierdzenia u skarżącego zaburzeń osobowości chwiejnej emocjonalnie wystąpiła do prof. F. wydanie opinii o stanie zdrowia orzekanego. W opinii z dnia [...] maja 2014 r. prof. F. stwierdził, że w celu ostatecznej oceny stanu psychicznego [...] M. S. konieczna jest obserwacja w Klinice Psychiatrii i Stresu Bojowego CSK MON WIM w [...]. Z opinii specjalistycznej sporządzonej na podstawie pobytu w ww. klinice, zgromadzonej dokumentacji medycznej i służbowej wynika, że u [...] M. S. należy rozpoznać sytuacyjne zaburzenia reaktywne określone w § 67 pkt 1 i że orzekany rokuje, iż po rozwiązaniu obecnej sytuacji konfliktowej będzie zdolny do kontynuowania służby zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami. RWKL w [...] orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j. Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) oraz § 16, 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (t. j. Dz. U. 2010 r. Nr 15, poz. 80 ze zm.) dalej: "rozporządzenie z dnia 8 stycznia 2010 r." oraz § 5 i 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. z 2012 r., poz. 1013) uznała, że M. S. jest zdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej-grupa II osób badanych, kategoria zdrowia Z. Stwierdziła u skarżącego reaktywne zaburzenia sytuacyjne u osoby z osobowością nieprawidłową (§ 67 pkt 1, § 68 pkt 1), skrzywienie przegrody nosa nieupośledzające drożności nosa (§ 26 pkt 3), zapalenie mieszków włosowych pleców i skóry głowy (§ 2 pkt 1), zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcające stawu skokowego prawego po przebytych urazach, bez istotnego upośledzenia funkcji (§ 77 pkt 5), braki uzębienia (§ 24 pkt 1). Zdaniem RWKL w [...] ww. rozpoznania nie stanowią przeciwwskazania do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Podała, że z opinii o stanie zdrowia psychicznego [...] M. S. wydanej [...] maja 2014 r. na zlecenie Przewodniczącego CWKL w W. przez prof. dr hab. med. A. F. wynika, że skarżący zarówno podczas badania psychologicznego wykonanego przez dr M. W., jak i podczas hospitalizacji w Klinice Psychiatrii [...] WSzK w [...] wykazywał skłonność do dysymulowania, przedstawiania siebie w bardziej korzystnym świetle. RWKL w [...] wskazała, że kolejna hospitalizacja orzecznicza w Wojskowym Instytucie Medycznym w [...] nie zakwestionowała rozpoznania zaburzeń osobowości, uznając jedynie że nie są to zaburzenia osobowości o typie chwiejnej emocjonalnie. W związku z powyższym RWKL w [...] stwierdziła, że u badanego należy rozpoznać reaktywne zaburzenia sytuacyjne u osoby z osobowością nieprawidłową. We wniesionym odwołaniu M. S. nie zgodził się z orzeczeniem RWKL w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. i wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uznanie, iż jest zdolny do zawodowej służby wojskowej w grupie II i że zachodzą u niego sytuacyjne zaburzenia reaktywne określone w § 67 pkt 1 zał. nr 1 do rozporządzenia z 8 stycznia 2010 r. oraz stwierdzenie, że nie zachodzi u niego schorzenie wskazane w § 68 pkt 1 wskazujące na osobowość nieprawidłową. W uzasadnieniu odniósł się do jego zdaniem kontrowersyjnych sformułowań użytych w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia wskazując istniejące w nim nieprawidłowości. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r., na podstawie § 12 pkt 1, § 30 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia z dnia [...] stycznia 2010 r., utrzymała w mocy orzeczenie RWKL w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. w sprawie zdolności [...] M. S. do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu CWKL wskazała, iż zespół orzeczniczy CWKL ponownie przeanalizował dokumentację medyczną oraz treść uzyskiwanych informacji odnośnie stanu psychicznego skarżącego tj. wykonywane dotychczas badania psychologiczne pod kątem słuszności postawionego przez RWKL rozpoznania zaburzeń osobowości. Po ich analizie CWKL stwierdziła, iż poza objawami związanymi z zaburzeniami adaptacyjnymi, których to rozpoznanie zostało postawione ostatecznie w trakcie hospitalizacji obserwacyjnej w Klinice Psychiatrii i Stresu Bojowego CSK MON WIM w W., w większości w tych opiniach wskazywane są objawy wpisujące się w obraz nieprawidłowych cech osobowości orzekanego, co tym samym uzasadnia przyjęte przez RWKL stanowisko, iż u orzekanego występują zaburzenia osobowości kwalifikowane do § 67 pkt 1. W ocenie CWKL za występowaniem nieprawidłowych cech osobowości przemawiają wydane w stosunku do skarżącego opinie lekarzy specjalistów. Z opinii mgr C. -konsultującej dla potrzeb RWKL- wynika zarys cech zaburzeń osobowości, z opinii psycholog W. - wykonanej dla orzekanego na jego prośbę- wynikają nieprawidłowe cechy osobowości, tj. osoba znająca zasady i normy społeczne, których przestrzega, gdy nie kolidują z jej zamiarami, natomiast nie wykazuje tendencji do ich przestrzegania w sytuacjach w jego opinii zagrażających, może reagować niepokojem, podejrzliwością, nadmierną czujnością i wnikliwością oraz także stosować mechanizmy projekcyjne. Ponadto stwierdzono, że badany ma tendencję do stawiania się w lepszym świetle, próbuje sprawiać wrażenie osoby nieposiadającej wielu obaw, lęków i konfliktów lub też nie zdaje sobie sprawy z ich obecności. Z opinii psychologicznej z pobytu w 10 WSK Klinice Psychiatrii w [...] wynika postawa obronna, tendencje do przedstawiania się w lepszym świetle jako osoba bardzo dobrze przystosowana, cechy niedojrzałości w sferze emocjonalnej, nadmierna pewność siebie, tendencje do zaprzeczania występowaniu jakichkolwiek lęków społecznych. W opinii psychologicznej z pobytu w Klinice Psychiatrii i Stresu Bojowego w W. wykluczono rozpoznanie osobowości chwiejnej emocjonalnie, wskazano jednak cechy niedojrzałości emocjonalnej. W ocenie CWKL z powyższych opinii wspólnie wyodrębniają się nieprawidłowe cechy osobowości w postaci nadmiernej pewności siebie i nie uwzględniania w swoich działaniach ograniczeń oraz lęków. Zdaniem CWKL istniejące w dokumentacji orzeczniczej informacje wykluczają wprawdzie zasadność rozpoznawanego w uchylonym uprzednio orzeczeniu RWKL schorzenia w postaci zaburzeń osobowości chwiejnej emocjonalnie jednak nie wykluczają występowania u skarżącego nieprawidłowych cech osobowości kwalifikowanych do § 68 pkt 1, które jednak nie uniemożliwiają mu na obecną chwilę wykonywania obowiązków służbowych na innym stanowisku. Powyższe orzeczenie CWKL stało się przedmiotem skargi M. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia CWKL oraz poprzedzającego go orzeczenia RWKL w [...] w całości lub w części ewentualnie o stwierdzenie nieważności powyższych orzeczeń. Zdaniem skarżącego nie została spełniona przesłanka do skierowania z urzędu do RWKL. Argumentując powyższe wskazał, że czas trwania zwolnień podanych w skierowaniu wyniósł 46 dni, natomiast zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych do wojskowej komisji lekarskiej kieruje się z urzędu żołnierzy zawodowych gdy nie wykonują zadań służbowych z powodu choroby trwającej nieprzerwanie przez 3 miesiące. Skarżący zwrócił uwagę, że załączona do powyższego skierowania informacja o warunkach i przebiegu służby wojskowej dla celów wojskowych komisji lekarskich z dnia [...] listopada 2013 r. jest niezgodna ze wzorem wskazanym w załączniku nr 4 do rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r., gdyż nie została podpisana przez lekarza [...] Wojskowego Oddziału Gospodarczego w [...]. Brak podpisu lekarza na powyższej opinii, zdaniem skarżącego, narusza prawo i wskazuje, że w opracowaniu powyższej informacji lekarz jednostki nie uczestniczył, co zdaniem skarżącego jest niedopuszczalne. Skarżący stwierdził również, że organy orzekające nie mogły wydać orzeczenia z jednoczesnym rozpoznaniem § 67 pkt 1 i § 68 pkt 1. W ocenie skarżącego RWKL w [...] orzekając, że występują u niego te dwa schorzenia jednocześnie rażąco naruszyła przepisy prawa, które miało wpływ na wynik sprawy. Skarżący wskazał, że przepis § 22. ust. 1 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. nie daje uprawnień RWKL do dysponowania teczką akt personalnych żołnierza. Ponadto skarżący zarzucił organom obu instancji naruszenie art. 10 K.p.a. poprzez niezapewnienie czynnego udziału w postępowaniu, niezapoznanie z całością akt sprawy, zwłaszcza z wynikami badań i opiniami specjalistycznymi, które były podstawą orzekania o stanie zdrowia psychicznego. W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W.wniosła o jej oddalenie. W piśmie z dnia [...] maja 2015 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Stwierdził, że schorzenia określone w § 68 można orzec tylko wtedy, gdy wykluczy się schorzenie wskazane w § 67 załącznika nr 1 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. Podniósł ponownie, że wojskowa komisja lekarska w sposób bezprawny dysponowała teczką jego akt personalnych i opiniami służbowymi. W odpowiedzi, organ w piśmie z dnia [...] lipca 2015 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo, odnosząc się do zarzutu dotyczącego bezprawnego wykorzystywania przez wojskową komisję lekarską opinii służbowych, czy teczki akt personalnych skarżącego, wyjaśnił, że art. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zawiera upoważnienie dla określenia właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich – określony w § 17 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r., gdzie wymieniono jakie dokumenty stanowią podstawę wydania orzeczenia. Organ zwrócił uwagę, że przedstawiony w § 17 katalog nie jest zamknięty i stanowi wyłącznie wskazanie istotnych dla procesu orzekania dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem skargi jest orzeczenie CWKL w W. nr [...]z dnia [...] lutego 2015 r. w zakresie zdolności do zawodowej służby wojskowej i rozpoznanych schorzeń. Podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez wojskowe komisje lekarskie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Rozporządzenie to w załączniku nr 1 określa wykaz chorób lub ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa, a także o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach sił zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych, zaś w załączniku nr 5 określa wzór orzeczenia w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Do załącznika nr 5 do ww. rozporządzenia odsyła przepis § 24 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia. Wojskowe komisje lekarskie orzekają na podstawie dokumentów, o których mowa w § 14 i po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich (§ 22 i § 23 ust. 1 rozporządzenia). Od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej wydanego w pierwszej instancji służy stronie odwołanie do właściwej wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia (§ 29). Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia rozpatrując odwołanie orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Jednakże, w razie potrzeby, może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów (§ 30 ust. 2). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o zdolności do zawodowej służby wojskowej obejmuje: sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia badanego, a także ocenę, czy dokonana kwalifikacja zdolności do zawodowej służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Sąd nie jest natomiast uprawniony do kwestionowania dokonanego przez komisję rozpoznania oraz stwierdzonych schorzeń prowadzących do ustalenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Ustalony m.in. na podstawie wyżej wymienionych dokumentów stan faktyczny sprawy winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia właściwej komisji lekarskiej (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 2179/14). Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W., orzekająca w składzie trzech lekarzy, działała zgodnie ze swoją właściwością w myśl § 12 pkt 1 ww. rozporządzenia. Orzeczenie zostało wydane w następstwie analizy zgromadzonej dokumentacji medycznej. Podjęte w sprawie rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy orzeczenia RWKL w [...] zostało należycie uzasadnione. Swoje orzeczenie CWKL wydała na podstawie wszechstronnej oceny całej dokumentacji medycznej, w tym badania strony oraz konsultacji specjalistycznych. W sprawie niniejszej wobec powstałych rozbieżności pomiędzy opiniami psychologicznymi sporządzonymi z inicjatywy skarżącego a tymi wydanymi na potrzeby orzecznicze, zespół CWKL skierował ponownie sprawę do zaopiniowania przez prof. dr hab. med. A. F. – konsultanta krajowego ds. obronności w dziedzinie psychiatrii. Na podstawie opinii prof. F. skarżący został skierowany na obserwację do Kliniki Psychiatrii i Stresu Bojowego CSK MON WIM w W. Z opinii specjalistycznej sporządzonej na podstawie pobytu w ww. klinice, ze zgromadzonej dokumentacji medycznej i służbowej wynika, że u [...] M. S. rozpoznano sytuacyjne zaburzenia reaktywne określone w § 67 pkt 1 załącznika nr 1 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. W ocenie Sądu na podstawie całokształtu materiału dowodowego brak jest podstaw do zakwestionowania rozpoznania dokonanego przez RWKL w [...], jak również CWKL. Organy te dokonały kwalifikacji z uwzględnieniem wszystkich badań, które należało wziąć pod uwagę. Sąd nie podziela twierdzenia skarżącego, iż nie jest możliwe powołanie się w rozpoznaniu na dwa różne paragrafy określające chorobę, czy ułomności. Przepisy powołanego wyżej rozporządzenia nie wykluczają takiej możliwości. Zgodnie z § 18 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r., wojskowe komisje lekarskie orzekają według wykazu chorób i ułomności określonych w załącznikach do tegoż rozporządzenia. Stosownie do § 18 ust. 2 tego rozporządzenia, jeżeli dla danego przypadku brak jest odpowiedniego paragrafu lub punktu w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia, przypadek ten kwalifikuje się według paragrafu lub punktu najbardziej zbliżonego. Przyjmując, że nie da się stypizować wszystkich jednostek chorobowych i zaburzeń psychicznych, w § 18 ww. rozporządzenia przyzwolono na kwalifikację danego przypadku według paragrafu najbardziej zbliżonego. Tym bardziej nie można mówić o naruszeniu prawa w sytuacji, gdy rozpoznanie uwzględnia choroby, czy ułomności określone w konkretnych paragrafach rozporządzenia. Oznacza to, że organ przyporządkowując dysfunkcje skarżącego do § 67 pkt 1 i § 68 pkt 1 omawianego rozporządzenia działał w granicach prawa. Słusznie skarżący zauważył, że załączona do skierowania informacja o warunkach i przebiegu służby wojskowej dla celów wojskowych komisji lekarskich z dnia [...] listopada 2013 r. nie została podpisana przez lekarza [...] Wojskowego Oddziału Gospodarczego w [...]. Powyższe nie ma jednakże wpływu na wynik sprawy i nie świadczy o niezgodności z prawem działania RWKL w [...] i CWKL. W aktach postępowania administracyjnego znajdują się skierowania do RWKL w [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. i nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. Na obu wskazanych powyżej dokumentach widnieją podpisy lekarzy, co oznacza, że w skierowaniu skarżącego na badania w celu określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej brał udział lekarz [...] Wojskowego Oddziału Gospodarczego w [...]. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego podstawy skierowania do wojskowej komisji lekarskiej należy wyjaśnić, że skierowanie z urzędu do wojskowej komisji lekarskiej następuje nie tylko z powodu choroby trwającej nieprzerwanie przez 3 miesiące. Zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dowódca jednostki kieruje do wojskowej komisji lekarskiej żołnierzy także w sytuacji, gdy w ich stanie zdrowia nastąpiło pogorszenie uniemożliwiające lub utrudniające wykonywanie obowiązków służbowych. Takie utrudnienie wykonywania zadań służbowych przez skarżącego zostało wykazane w informacji o warunkach i przebiegu służby. Wprawdzie nie zawiera ona podpisu lekarza, ale nie dyskwalifikuje to tej informacji jako podstawy wszczęcia z urzędu postępowania. Tym bardziej, że lekarz kierujący skarżącego na badanie w celu określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej stwierdził, że nie ma możliwości wykorzystania żołnierza na dotychczasowym stanowisku w świetle przedstawionej opinii służbowej i należy ustalić przydatność żołnierza na zajmowanym stanowisku przez komisję lekarską. W ocenie Sądu dowódca jednostki wojskowej prawidłowo skierował skarżącego do wojskowej komisji lekarskiej celem stwierdzenia dalszej przydatności do służby wojskowej. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego bezprawnego wykorzystywania przez wojskową komisję lekarską opinii służbowych, czy teczki akt personalnych skarżącego, Sąd wskazuje, że kwestie te pozostają bez wpływu na prawidłowość orzeczenia w zakresie zdolności do służby wojskowej i rozpoznania stwierdzonego w tym orzeczeniu. Również kwestia zwrotów użytych w orzeczeniu RWKL w [...] nie wpływa na zgodność z prawem zaskarżonego orzeczenia. W ocenie Sądu, brak powiadomienia skarżącego, przed podjęciem rozstrzygnięcia, o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań nie miał wpływu na treść wydanego orzeczenia w sprawie dotyczącej zdolności do służby wojskowej i rozpoznania stwierdzonego w tym orzeczeniu. Z tych względów za nieuzasadnione Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez CWKL przepisów rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. W ocenie Sądu zaskarżone orzeczenie CWKL w W. utrzymujące w mocy orzeczenie RWKL w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. stwierdzające, że skarżący jest zdolny do zawodowej służby wojskowej nie narusza prawa. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.