II SA/Wa 582/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2017 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku E. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi E. L. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów postanawia: odmówić przyznania E. L. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Skarżąca wraz ze skargą na decyzję Rektora [...] złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wskazała, że pozostaje sama w gospodarstwie domowym, a na jej dochód składa się obecnie wynagrodzenie za pracę w kwocie 2.650 zł, czynsz za wynajęcie mieszkania - 1.300 zł oraz stypendium projakościowe w wysokości 1.000 zł, łącznie 4.950 zł. Podniosła, że do stałych kosztów utrzymania należą opłaty za wynajmowane mieszkaniowe - około 300 zł, raty za studia podyplomowe - 2x po 3.250 zł, opłaty za energię elektryczną - około 500 zł co pół roku, około 200 zł podatku z tytułu najmu. Podniosła, że kupiła samochód osobowy o wartości około 5.000 zł w celu dojazdów do pracy, wydaje około 200 zł tygodniowo na dojazdy do domu, zaciągnęła kredyt w banku. Oświadczyła, że posiada mieszkanie o powierzchni 17 m2, 7.000 zł oszczędności oraz 1.000 zł wierzytelności. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym i obejmować zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, w szczególności w zakresie całkowitym, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że stałe dochody strony wynoszą miesięcznie około 5.000 zł, nadto wnioskodawczyni posiada oszczędności w kwocie 7.000 zł. Uzyskiwane środki są przeznaczane nie tylko na bieżące, podstawowe potrzeby bytowe (codzienne utrzymanie, opłaty za mieszkanie), ale również na inne potrzeby, m.in. zakup samochodu, cotygodniowe wyjazdy do [...], spłatę zaciągniętego kredytu. Należy wskazać, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż zobowiązania cywilnoprawne (m.in. raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, publ. jw.). Przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa (por. Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05 dostępne w bazie orzeczeń www. nsa.gov.pl). Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawczyni nie wykazała w niniejszej sprawie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy też wskazać, że wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 200 zł, a wykazane oszczędności wielokrotnie przewyższają tę kwotę. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.