II SA/Wa 584/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2009 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku: – oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kpa, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r. odmawiającą przyznania A. P. emerytury w drodze wyjątku. Decyzję, organ uzasadnił brakiem podstaw prawnych warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku, wskazując, iż zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.), w drodze wyjątku można przyznać jedynie świadczenie określone w ustawie i to jedynie wobec osób całkowicie niezdolnych do pracy, bądź niemogących jej świadczyć z uwagi na wiek oraz nieposiadających niezbędnych środków utrzymania, jeżeli osoby te wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków do otrzymania renty albo emerytury w trybie zwykłym. Organ ustalił, iż zainteresowana legitymuje się ponad 29 letnim stażem ubezpieczenia, jednakże nie osiągnęła wieku emerytalnego (w chwili orzekania miała 49 lat – urodzona w 1959 r.), prowadzi wspólne gospodarstwo wraz z pracującym mężem i dwoma córkami, z których P. urodzona w 1985 r. w wieku dwudziestu lat uległa wypadkowi komunikacyjnemu, w konsekwencji czego nie może samodzielnie wykonywać czynności ruchowych, nie mówi, wymaga stałej opieki osób trzecich. A.P. jest zdolna do pracy i pracuje nadal. Średni dochód na jednego członka rodziny znacznie przekracza najniższe świadczenie. A. P. motywowała chęć uzyskania wcześniejszej emerytury potrzebą sprawowania opieki nad córką P. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca, wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając organowi wadliwą wykładnię przepisu art. 83 § 1 ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 Kpa, poprzez niewyjaśnienie sprawy. Wskazywała na potrzebę sprawowania stałej opieki nad córką, co w jej mniemaniu stanowi przesłankę szczególną określoną w tym przepisie. W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniach obu decyzji. Dodatkowo organ wskazywał, iż prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym regulowały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dzieckiem wymagającym stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149 ze zm.), jednakże rozporządzenie to utraciło moc na podstawie art. 194 w związku z art. 3 z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Analizując zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, należy podzielić stanowisko organu w przedmiocie braku w niniejszej sprawie formalno prawnych możliwości przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Istotę sprawy przesądza brak podstaw prawnych do żądania przedmiotowego świadczenia – to jest przyznania wcześniejszej emerytury z uwagi na potrzebę sprawowania stałej opieki nad dzieckiem. Organ nie może przyznać obywatelowi świadczenia, które nie jest przewidziane prawem. Art. 83 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy jest przepisem szczególnym i dlatego jakakolwiek jego wykładnia rozszerzająca jest wykluczona. W odpowiedzi na skargę organ wskazywał na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149), jednakże rozporządzenie to utraciło moc na podstawie art. 194 w związku z art. 3 wskazanej na wstępie ustawy, a więc nie może stanowić podstawy prawnej dla żądania skarżącej. Nadto, co wynika niezbicie z materiału faktycznego sprawy, A. P. jest osobą zdolną do pracy i nadal pracującą. Jej wiek nie uprawnia do uzyskania świadczenia emerytalnego. Skarżąca nie spełnia przesłanek określonych w przepisie art. 83 ust. 1 wspomnianej ustawy. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zatem zasadne. Rozstrzygając sprawę organ prawidłowo zastosował zarówno przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania i ustosunkował się do zgromadzonego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa, dlatego też na podstawie art. 151 w związku z art. 132 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.