II SA/Wa 586/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. T. z dnia 17 kwietnia 2007 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. T. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy K. T. w dniu 17 września 2007 r. wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 586/07 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej również jako ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów Sąd może wydać prawidłowe orzeczenie w tym zakresie. W niniejszej sprawie ten warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został spełniony. Skarżąca bowiem, pomimo dwukrotnych wezwań Sądu - pierwszego dokonanego pismem z dnia 24 kwietnia 2007 r. - drugiego pismem z dnia 8 października 2007 r., nie wykonała ich w sposób należyty i nie nadesłała wszystkich wymaganych przez Sąd dokumentów. Przy czym przedmiotem wezwań były dokumenty, które pozwoliłyby w sposób pełny i jednoznaczny ocenić zarówno sytuację rodzinną skarżącej (zaświadczenie wydane przez właściwą do spraw zdrowia i opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy), jak i jej sytuację materialną, z uwzględnieniem możliwości płatniczych (zaświadczenie wydane przez właściwy urząd pracy o zarejestrowaniu skarżącej jako osoby bezrobotnej, oświadczenie o źródłach dochodów tak skarżącej, jak i, pozostającego z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, pełnoletniego syna, dokumenty poświadczające wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym). W odpowiedzi na powyższe wezwania, K. T. odmowę przedstawienia niektórych z żądanych dokumentów (zaświadczenia o swojej sytuacji rodzinnej i zaświadczenia z urzędu pracy) uzasadniała faktem istniejącego, w jej ocenie, zatrudnienia w Ministerstwie Finansów, z drugiej zaś strony, jako powód braku możliwości złożenia innych (odpisu zeznania podatkowego) podawała, że od 2002 r. w ogóle nie składa zeznań podatkowych, ponieważ od dnia 1 lipca 2002 r. do chwili obecnej nie osiąga jakichkolwiek dochodów (oświadczenie skarżącej z dnia 22 maja 2007 r., K. 20 akt sądowych). Odnosząc się z kolei do wezwania w zakresie przedstawienia oświadczenia o dochodach syna stwierdziła, że syn nigdy żadnych dochodów nie osiągał i nie osiąga ich nadal, a ponadto jest "na 10 semestrze i pisze pracę magisterską, a więc jest zajęty" (oświadczenie skarżącej z dnia 22 maja 2007 r., K. 20 akt sądowych). Skarżąca oświadczyła także, iż nie posiada jakichkolwiek dokumentów poświadczających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym. Jednocześnie podała, że opłaca "rachunek za światło (abonament)" w kwocie około 10 (dziesięciu) złotych oraz "przejazdy po W. i pociąg do domu letniego". Jak wskazała, przejazdy do domu letniego pociągiem kosztują około 100 (stu) złotych w obie strony, na dowodów czego posiada rachunki (oświadczenie skarżącej z dnia 18 października 2007 r.). Nieprzedłożenie przez skarżącą żądanych przez Sąd dokumentów źródłowych uniemożliwia pełną ocenę jej możliwości płatniczych. Wniesione zaś przez nią pisma nie wyjaśniają przyczyn, z których wymagane dokumenty nie zostały przedstawione, a jednocześnie wprowadzają dodatkowe wątpliwości co do oświadczenia zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy wskazać, że w złożonym do Sądu formularzu PPF skarżąca w rubryce 10 "Dochody" wskazała kwotę 250 (dwustu pięćdziesięciu) złotych miesięcznie i powołała się na art. 443 § 1 kpc, jako tytuł, z jakiego rzeczony dochód jest otrzymywany. Jednocześnie w składanych do Sądu pismach (np. oświadczenie z dnia 18 października 2007 r.) K. T. podawała, że jedynym źródłem jej utrzymania są otrzymywane od dnia 25 listopada 2004 r. alimenty w kwocie 250 (dwustu pięćdziesięciu) złotych miesięcznie. Wobec odwołania się do złożonego w kopii do sprawy sygn. akt II SA/Wa 1441/06 i znanego Sądowi z urzędu postanowienia Sądu Okręgowego w W. Wydział III Cywilny z dnia [...] listopada 2004r. sygn. akt [...] stwierdzić należy, że dokument ten nie może być przez Sąd uznany za wyłączne i miarodajne źródło wiedzy o stanie majątkowym skarżącej, ponieważ takiemu stanowisku przeczy sama funkcja wydanego postanowienia, które w trakcie postępowania rozwodowego pełni tę samą rolę, co postanowienia zabezpieczające w postępowaniu zwykłym, a co za tym idzie jest ono w swej treści niezależne od wydanego później wyroku i pozostaje w mocy tylko do czasu jego uprawomocnienia się. Drugim powodem, dla którego Sąd nie mógł poprzestać na ocenie tylko tego dokumentu są ustalenia poczynione przez Sąd Okręgowy w W., które zawarto w uzasadnieniu ww. postanowienia. Otóż wynika z niego, że Sąd nie dał wiary twierdzeniu skarżącej, iż pozostawała bez środków do życia wskazując, że od czasu ustania jej zatrudnienia, tj. od lipca 2001 r., skarżąca utrzymywała się z prac dorywczych, a ponadto we wspomnianym okresie, co podkreślił Sąd Okręgowy, choć mogła, to nie występowała o świadczenie alimentacyjne. Mając na względzie charakter prawny powołanego postanowienia Sądu Okręgowego i fakt upływu niespełna trzech lat od jego wydania zasadne było zatem wezwanie skarżącej do uzupełnienia zawartego w złożonym formularzu oświadczenia poprzez nadesłanie innych, aktualnych, a tym samym miarodajnych do ustalenia sytuacji materialnej i możliwości płatniczych dokumentów źródłowych. W tym miejscu trzeba jeszcze raz podkreślić, że ustalenie, czy skarżąca z uwagi na swój stan majątkowy może samodzielnie opłacić zawodowego pełnomocnika bez uszczerbku dla zaspokojenia podstawowych potrzeb, możliwe jest tylko w oparciu o ocenę stosownych dokumentów źródłowych. Z kolei warunkiem koniecznym do dokonania takiej oceny jest ich złożenie w Sądzie przez wnioskodawczynię. Sąd nie jest przy tym obowiązany do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam uchyla się od przedstawienia odpowiedniego w tym przedmiocie dokumentu. Oczywistym jest też, że Sąd nie może uzupełnić powstałych wątpliwości w drodze jakichkolwiek domniemań. Tym samym K. T. odstępując od złożenia wymaganych dokumentów nie usunęła budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w konsekwencji nie wykazała przesłanek określonych w art. 246 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Brak jest zatem podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.