II SA/Wa 59/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA - Adam Lipiński Asesor WSA - Przemysław Szustakiewicz Protokolant - Grzegorz Walczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2004 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku B. G. z dnia 14 lipca 2003 r. występującej jako pełnomocnik małoletniej W.O., powołując się na art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla wyżej wymienionego dziecka skarżącej, po jego zmarłym w dniu[...]lutego 2003 r. ojcu, A.O.(ur. [...] listopada 1949 r.). W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Reasumując, renta rodzinna w trybie wyjątku może być przyznana, jeżeli osoba po której ma ją otrzymać, posiadała odpowiednio długi, w stosunku do wieku, okres składkowy i nieskładkowy. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, zmarły ojciec dziecka udokumentował ostatni okres opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, na dzień [...] grudnia 1995 r., zaś zgon nastąpił dopiero po 7 latach, 2 miesiącach i 8 dniach. Stąd też nie dopatrzono się żadnych szczególnych okoliczności, które spowodowałyby niespełnienie warunków do przyznania renty na zasadach ogólnych. Ponadto organ wziął pod uwagę warunki materialne skarżącej, z tym, że nie stanowią one jedynego kryterium przyznania świadczenia w trybie wyjątku. We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 listopada 2003 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, B.G. nie zgodziła się ze stanowiskiem organu administracji i stwierdziła, że wychowuje córkę samotnie, a ojciec dziecka opuścił je w 1994 r. i nie utrzymywał żadnych kontaktów z dzieckiem. Stąd też nie jest w stanie udokumentować okresu jego zatrudnienia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...], utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] października 2003 r. i w uzasadnieniu przytoczył argumentację podaną już w decyzji pierwszoinstancyjnej. Dodał jednocześnie, ojciec dziecka po zaprzestaniu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, był osobą zdolną do wykonywania zatrudnienia, a przesłanki zawarte w cytowanym już wyżej przepisie art. 83 ustawy, muszą być spełnione łącznie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, B.G. wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2003 r. i powołując się na wcześniej wykazane zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podała, że jej córka spełnia pozostałe przesłanki do przyznania jej świadczenia w drodze wyjątku. Ona sama zaś, jest całkowicie niezdolna do pracy i jedynym źródłem utrzymania jest przyznana jej renta oraz alimenty otrzymywane na córkę, w wysokości 330,- zł. Stąd też jej sytuacja materialna jest bardzo ciężka. Sądzi również, ze przyczyną niepodejmowania pracy przez ojca dziecka, była trudna sytuacja na rynku pracy. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Dodał jednocześnie, że zgon ojca dziecka nie spowodował pogorszenia się jego sytuacji, bowiem wypłacane w przeszłości i aktualnie na jej rzecz alimenty, pochodzą ze środków Funduszu Alimentacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie bowiem do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione warunki w cyt. przepisie powinny być spełnione łącznie. W rozpoznawanej nie budzi wątpliwości fakt, że W. O. (ur. [...] sierpnia 1992 r.), jest pozostałym po zmarłym A. O., małoletnim członkiem rodziny. Stąd też nie może ona podjąć pracy ze względu na wiek. Bezspornym również jest to, że wymienione dziecko, nie ma niezbędnych środków utrzymania zważywszy na trudną sytuację materialną jej matki. Niezależnie od powyższego nie budzi wątpliwości fakt, że A. O. nie spełniał warunków do uzyskania emerytury lub renty na zasadach ogólnych. Reasumując, opisane powyżej przesłanki upoważniałyby wyżej wymienione dziecko, do uzyskania świadczenia w drodze wyjątku. Jednak poza powyższymi warunkami, kolejną obligatoryjną przesłanką przyznania renty w drodze wyjątku jest uznanie, że tylko wskutek szczególnych okoliczności, nie zostały spełnione przez jej ojca warunki do uzyskania prawa do renty na zasadach ogólnych. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Zauważyć bowiem należy, że A. O. na przestrzeni przeszło 37 lat aktywności zawodowej, udokumentował jedynie 28 lata, 7 miesięcy i 6 dni okresu ubezpieczenia, zaś ostatni okres opłacenia składki przypada na dzień [...] grudnia 1995 r. (pobieranie zasiłku dla bezrobotnych), a zatem na przeszło 7 lat przed śmiercią. Wszak w tym czasie nie orzeczono wobec niego niezdolności do pracy. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby przez pozostały okres aktywności zawodowej, pozostawanie bez pracy oraz nieodprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne, nastąpiło z powodu niezawinionych przez niego i niezależnych od jego woli, sytuacji. Sytuacji niezwykłych, nieprzewidzianych, wyjątkowych, specjalnych bądź nieprzeciętnych, a tylko takie można uznać za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 cyt. ustawy. Nie tłumaczy tego również, trudna sytuacja na rynku pracy. Pozostawanie bez zatrudnienia, potwierdzone nawet formalnie rejestracją bezrobotnego w urzędzie pracy, nie ma decydującego znaczenia przy podejmowaniu decyzji, bowiem nie odzwierciedla rzeczywistej aktywności bezrobotnego w poszukiwaniu pracy. Stąd też brak tej ostatniej przesłanki, uniemożliwia przyznanie dziecku skarżącej świadczenia w drodze wyjątku. Motywy przytoczone przez organ administracji, w dostateczny sposób uzasadniają podjętą decyzję. Takie uzasadnienie mieści się w granicach poprawnego korzystania z uznania administracyjnego i z tej przyczyny, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji. Na marginesie podnieść należy, że powyższe świadczenie nie ma charakteru socjalnego, przyznawanego wyłącznie według potrzeb, np. ze względu na trudną sytuację materialną. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 97 § 1 cytowanej wyżej ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.