II SA/Wa 59/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2010 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokata A. J., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 52,80 (słownie: pięćdziesiąt dwa złote 80/100) tytułem 22% podatku od towarów i usług. Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w dniu [...] października 2009 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2009 r. nr [...] o odmowie przyznania A. J. świadczenia specjalnego. Decyzja o odmowie przyznania wnioskodawcy przedmiotowego świadczenia została wydana na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 354 z późn. zm.). W ocenie organu z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by wnioskodawca spełniał warunki uzasadniające przyznanie wnioskowanego świadczenia. Wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów pozwalających na uznanie, że jego działalność polityczna, naukowa, społeczna, gospodarcza, przyczyniła się do rozwoju kraju, a jego obecna sytuacja bytowa jest rażąco niesprawiedliwa do tych dokonań. Podnoszone przez wnioskodawcę zasługi w ramach ćwiczeń wojskowych nie zostały przez niego udokumentowane. Natomiast z przedstawionych przez niego dokumentów potwierdzających jego działalność w NSZZ "Solidarność" nie wynika, aby ta działalność zasługiwała na szczególne wyróżnienie. Ponadto, organ wyjaśnił, że przedmiotowe świadczenie nie ma charakteru socjalnego. Przyznanie przedmiotowego świadczenia mogłoby nastąpić w przypadku szczególnego zdarzenia losowego, a takie w niniejszej sprawie nie zaistniało. Natomiast niska kwota otrzymywanej emerytury zaliczkowej, która nie wystarcza na opłacenie rachunków oraz fakt wychowania ośmiorga dzieci nie stanowią przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Odmienna interpretacja doprowadziłaby bowiem, zdaniem organu, do sytuacji, w której każdy wniosek o tego typu świadczenie wniesiony prze rodzinę wielodzietną musiałby zostać rozpatrzony pozytywnie, co z kolei oznaczałoby zastąpienie pomocy społecznej przez świadczenia specjalne i odejście od obowiązujących zasad przyznawania tego typu świadczeń wyłącznie w szczególnych i niepowtarzalnych przypadkach. Decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2009 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez A. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący w skardze podał, iż jest niezadowolony z rozstrzygnięcia organu w jego sprawie, a decyzja nie odzwierciedla "rzeczywistych faktów i okoliczności" przez niego przedstawionych i udokumentowanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia, Prezes Rady Ministrów wydał decyzję na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późń. zm.). Zgodnie z art. 82 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych wypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Z użytego w tym przepisie sformułowania "może przyznać" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ posiada swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Przytoczony przepis nie określa przesłanek, jakie decydują o tym, iż konkretna sytuacja jest "uzasadnionym przypadkiem". Ustawodawca nie określił w nim żadnych kryteriów, których spełnienie uzasadniałoby przyznanie świadczenia określonego w tym przepisie. Czy dane okoliczności są "uzasadnionym przypadkiem", czy też nie, ustawodawca pozostawił Prezesowi Rady Ministrów. Wydając decyzję administracyjną na podstawie art. 82 ust. 1 przedmiotowej ustawy, organ jest związany rygorami procedury administracyjnej. Obowiązek ten wynika z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, że w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z tym przepisem Prezes Rady Ministrów ma obowiązek przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W niniejszej sprawie Prezes Rady Ministrów przestrzegał wszystkich tych reguł procesowych, czego dowodem jest zebrany w sprawie materiał dowodowy i uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w której przedstawiono wszystkie okoliczności faktyczne w sprawie i na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Prezes Rady Ministrów odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia. Zdaniem Sądu, zaskarżonej decyzji nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie Prezes Rady Ministrów prawidłowo ustalił, że sytuacja bytowa skarżącego jest trudna, jednakże organ również prawidłowo ustalił, że skarżący nie legitymuje się żadnymi wybitnymi zasługami w jakiejkolwiek dziedzinie mającej znaczenie dla kraju, co mogłoby stanowić przesłankę przyznania żądanego świadczenia. Fakt, że skarżący otrzymuje – w jego ocenie – niezadawalające co do wysokości świadczenie emerytalne nie może być uznany za okoliczność uzasadniającą przyznanie wnioskowanego świadczenia. Podnoszony przez skarżącego fakt pracy w ponadnormatywnym wymiarze godzin nie jest jednoznaczny z osiągnięciem wybitnych i niepowtarzalnych zasług dla rozwoju kraju. Należy również wyjaśnić, że obowiązujące przepisy nie przewidują przeliczenia przepracowanych godzin nadliczbowych na rzecz dodatkowego stażu pracy, niewątpliwie jednak wynagrodzenie za godziny nadliczbowe ma wpływ na wysokość emerytury poprzez zwiększenie jej podstawy. Skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości ustalonej przez upoważniony do tego organ i zgodzić się należy z Prezesem Rady Ministrów, że wysokość tego świadczenia nie jest rażąco niesprawiedliwa w stosunku do dokonań skarżącego. Sąd uznał więc, że Prezes Rady Ministrów należycie wykazał, że w niniejszej sprawie nie zostały przez skarżącego spełnione przesłanki, o których mowa w powołanym art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co uzasadniało odmowę przyznania skarżącemu świadczenia specjalnego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późń. zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późń. zm.).