II SA/Wa 591/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi G. D. oraz małoletniego A. D. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego G. D. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej stwierdza że, zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa Zaskarżoną w niniejszej sprawie uchwałą z dnia [...] września 2024 r. nr [...] (dalej: "uchwała nr [...]", "zaskarżona uchwała") Zarząd Dzielnicy [...] (dalej: "Zarząd Dzielnicy", "organ"), na mocy § 6 pkt 8 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. nr XLVI/1422/2008 w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 6725), a także § 35 ust. 1, § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1, § 7 ust. 2 pkt 12, § 18 ust. 1 pkt 1, § 18 ust. 5, § 32 ust. 1 pkt 5 w związku z ust. 8 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. nr XXlll/669/2019 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836 z późn. zm.; dalej: "uchwała z 2019 r."), odmówił zakwalifikowania G.P. i małoletniego A.D., reprezentowanego przez G.P. i W.D. (dalej: "skarżący"), do udzielenia pomocy mieszkaniowej. W uzasadnieniu uchwały nr [...] Zarząd Dzielnicy wskazał, że skarżący (łącznie 2 osoby) byli najemcami lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], który wynajmowany był w trybie najmu socjalnego lokalu. Na koncie lokalu nie figurują zaległości czynszowe. Średni miesięczny dochód w dwuosobowym gospodarstwie domowym wnioskodawczyni wynosi 2 500,00 zł i kwalifikuje do najmu socjalnego lokalu. G.P. w dniu [...] października 2023 r. nabyła spadek po matce. W skład masy spadkowej wchodził lokal nr [...] przy ul. [...] w [...]. Ww. w dniu [...] grudnia 2023 r. umową darowizny przepisała ww. lokal na rzecz syna. Komisja Mieszkaniowa sprawę zaopiniowała negatywnie z uwagi na zbycie lokalu. Wniosek został rozstrzygnięty na podstawie § 4, § 5 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1, § 7 ust. 2 pkt 12, § 18 ust. 1 pkt 1, § 18 ust. 5, § 32 ust. 1 pkt 5 w związku z ust. 8 uchwały z 2019 r. Powyższa uchwała stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7, art. 8, art. 77 w zw. z art. 80 § 1 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i obrazę tym samym interesu społecznego i słusznego interesu obywateli – skarżących. W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej uchwały nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ustanowiony w sprawie, w ramach prawa pomocy, pełnomocnik z urzędu - radca prawny w piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2025 r., podtrzymując skargę wniósł o: 1. stwierdzenie wyrokiem o uchyleniu uchwały, wobec faktu, iż podstawa prawna tego aktu wskazana jako § 9 ust. 1 pkt. 1 uchwały z 2019 r. została zastosowana wadliwie, 2. przeprowadzenie wniosków dowodowych z zeznań świadków w osobach: T.P. oraz A.M. (...) na okoliczność wykazania następujących faktów: a) zameldowania T.P. w [...] na ul. [...] od dłuższego czasu, b) ustnego porozumienia z matką, iż lokal przy ul. [...] w [...] będzie darowany na rzecz syna T., c) woli zmarłej babci T.P., żeby mieszkanie przy ul. [...] należało do niego, d) niemożliwości zamieszkiwana w cztery osoby w lokalu przy ul. [...] w [...], 3. wyrażenie zgody przez Sąd na złożenie w późniejszym terminie dokumentów medycznych dotyczących stanu zdrowia skarżącego - małoletniego A.D.. Argumentując podniesiono, że na dzień wydania zaskarżonej uchwały, skarżąca nie była osobą, o której mowa w § 9 ust. 1 pkt. 1 uchwały z 2019 r. Zaznaczono, że choć w dniu [...] grudnia 2023 r. doszło do czynności darowania przez skarżącą synowi nieruchomości lokalowej nr [...] przy ul. [...] w [...] o łącznej powierzchni 18,6 m2, to jednak nie można przyjąć, że rozporządzenie to stanowi nadużycie prawa i próbę uzyskania pomocy mieszkaniowej. Podkreślono, że alternatywa zamieszkiwania przez cztery osoby, w tym małoletniego A.D. - chłopca ze specjalnymi potrzebnymi w jednym pomieszczeniu o powierzchni 18 m2, byłaby rażącą krzywdą dla całej rodziny. Syn T.P., urodzony w 1995 r., otrzymał niewielki lokal, ażeby mógł się usamodzielnić. Mieszka w tym lokalu z żoną. Wcześniej od 2013 r. w tym mieszkaniu opiekował się babcią, której wolą było, aby mieszkanie to należało do niego. Działanie matki jest działaniem prorodzinnym i godnym naśladowania. Zaznaczono, że wyżej przedstawione okoliczności nie zostały w ogóle wzięte pod uwagę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż G.P. i jej małoletni syn A.D. byli najemcami lokalu nr [...] przy ulicy [...] w [...], umowa najmu socjalnego lokalu wygasła w dniu [...] lipca 2024 r. Skarżący w dniu [...] czerwca 2024 r. złożyli wniosek o regulację tytułu prawnego do lokalu przez najem innego lokalu. W trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że G.P. na podstawie Aktu Poświadczenia Dziedziczenia sporządzonego w dniu [...] października 2023 r. nabyła spadek po matce zmarłej [...] listopada 2020 r. W skład masy spadkowej wchodził lokal nr [...] przy ul. [...] w [...]. W dniu [...] grudnia 2023 r. umową darowizny lokal ten darowała swojemu synowi T.P.. Zdaniem organu, zaskarżona uchwała nr [...], odmawiająca skarżącym kwalifikacji do udzielenia pomocy mieszkaniowej, jest, w świetle ustalonego stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania, prawidłowa i uzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zaskarżona uchwała stanowi akt, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 609 z późn. zm.; dalej: "u.s.g."). Stosownie do treści ww. przepisu, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W myśl art. 53 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie. Według art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze u.s.g. stanowiącym, iż uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") w wyroku z 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt I OSK 2548/24, do istotnych wad uchwały, których wystąpienie skutkuje stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy określa, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 725), uchwała rady gminy. Przyznawanie pomocy mieszkaniowej w postaci zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu wchodzącego w skład zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy zostało uregulowane w uchwale z 2019 r. Przepis § 4 uchwały z 2019 r. wskazuje, że pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz warunki określone w § 7, z zastrzeżeniem § 8 i 9. Z kolei § 32 uchwały z 2019 r. nakazuje organowi poddać szczegółowej analizie wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową. Podejmując zaskarżoną uchwałę, Zarząd Dzielnicy w jej uzasadnieniu przywołał okoliczność nabycia przez skarżącą spadku po matce, w skład którego wchodził lokal nr [...] przy ul. [...] w [...], który w dniu [...] grudnia 2023 r. umową darowizny przepisała na rzecz starszego syna. Zgodnie z § 32 ust. 1 pkt 5 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, wnioski osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową należy poddać szczegółowej analizie uwzględniającej rozporządzenie w okresie ostatnich 7 lat przed dniem złożenia wniosku lub przed dniem podjęcia uchwały, o której mowa w § 41 ust. 1, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, nieruchomością lub spółdzielczym prawem, o których mowa w § 9 ust. 1 pkt 1, które pozwoliłyby na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, w tym fakt dokonania przez te osoby zamiany tych tytułów prawnych na lokal kwalifikujący do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu. Analizując treść § 32 ust. 1 pkt 7 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 1 należy zauważyć, że nie każde rozporządzenie w okresie ostatnich 7 lat przed dniem złożenia wniosku nieruchomością lub spółdzielczym prawem, o których mowa w § 9 ust. 1 pkt 1, stanowić będzie przeszkodę do udzielenia wnioskodawcy pomocy mieszkaniowej. W myśl analizowanych przepisów nieruchomość lub spółdzielcze prawo, którymi rozporządzono, winny dawać możliwość zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Dla zastosowania § 32 ust. 1 pkt 6 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, jako podstawy odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej, konieczne jest zatem dokonanie niebudzących wątpliwości ustaleń, co do faktycznych możliwości zamieszkania wnioskodawcy na zbytej nieruchomości. Ustaleń takich, pozwalających na bezsporne stwierdzenie, że skarżąca miała realną możliwość zamieszkania na zbytej nieruchomości, nie dokonano. W dniu [...] grudnia 2023 r. doszło do czynności darowania synowi T.P. lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] o łącznej powierzchni 18,6 m2. Należy zwrócić uwagę, że z treści uchwały nie wynika, aby organ analizował tę okoliczność w świetle § 9 ust. 1 uchwały z 2019 r. W myśl ww. przepisu, odmawia się pomocy mieszkaniowej, jeżeli: 1) wnioskodawca, jego małżonek, osoba pozostająca faktycznie we wspólnym pożyciu lub inna osoba zgłoszona do wspólnego zamieszkiwania: a) jest właścicielem lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części, lub, b) posiada spółdzielcze prawo do lokalu: pod warunkiem, że może ich używać lub gdy posiada tytuł prawny do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Wyjaśnić trzeba, iż postępowanie w sprawie zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej nie jest klasycznym postępowaniem administracyjnym, jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przepisy k.p.a. w takim postępowaniu znajdują zastosowanie (vide wyrok NSA z 3 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 438/21 i powołane w nim orzecznictwo). W trakcie postępowania organy powinny zatem działać praworządnie oraz uwzględniać interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. Stwierdzając, iż zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne k.p.a., w tym art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Zasady te mają zastosowanie do wszelkiego działania organów państwa w sferze stosunków publicznoprawnych i mogą być wywiedzione wprost z art. 7 Konstytucji RP, z którego wynika obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (vide wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2025/15). Nadto uzasadnienie uchwały powinno pozwalać na poznanie procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia oraz zweryfikowania, czy organ uwzględnił i rozważył wszystkie okoliczności faktyczne danej sprawy (vide wyrok NSA z 2 października 2024 r., sygn. akt III OSK 498/23), czego w niniejszej sprawie zabrakło. Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, iż zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem prawa, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 32 uchwały z 2019 r. Rozpatrując ponownie wniosek skarżących, Zarząd Dzielnicy wypełni obowiązki wynikające z ww. przepisów postępowania administracyjnego oraz § 32 uchwały z 2019 r. Podda wnikliwej analizie i ocenie sytuację życiową (w tym zdrowotną) skarżących, a następnie dokładnie rozważy, czy zbyty lokal byłby w stanie zabezpieczyć potrzeby mieszkaniowe skarżących. Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych strony skarżącej zawartych w piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2025 r. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przy czym, przepis ten nie służy ustalaniu okoliczności faktycznych kluczowych dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, który to obowiązek spoczywa na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że zeznania świadków nie są dopuszczalnym dowodem w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zaś przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej dotyczącej małoletniego, którą chciała przedstawić strona skarżąca, nie jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Zaznaczenia wymaga, że kontrola sądowa uwzględnia stan faktyczny i prawny sprawy obowiązujący w dacie wydania zaskarżonego aktu. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem organ w skardze wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś strona skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy. W związku z powyższym Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).