II SA/Wa 598/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.) Sędzia WSA Ewa Kwiecińska Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2010 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przeznaczeniu do zniszczenia boni palnej gazowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Komendant Główny Policji odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] o przeznaczeniu do zniszczenia broni palnej gazowej po zmarłym A. G. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wnioskiem z dnia [...] października 2008 r. B. K., reprezentująca męża P. G., który w dniu [...] września 2000 r. złożył do depozytu Policji broń swego zmarłego ojca A. G., wystąpiła do Komendanta Głównego Policji o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. We wniosku wskazała, że decyzja ta rażąco narusza prawo, ponieważ została skierowana tylko do jej męża, choć przedmiotowa broń w wyniku dziedziczenia stanowi współwłasność P. G. i jego siostry, K. B. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., a po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy, powyższe rozstrzygnięcie utrzymał w mocy. W wyniku rozpatrzenia wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 484/09, uchylił ww. decyzję, wskazując, iż organ administracji publicznej nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uzasadniając odmowę brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności, bowiem może to dopiero ocenić po przeprowadzeniu stosownego postępowania. Po przeprowadzeniu postępowania Komendant Główny Policji stwierdził, że organ administracji publicznej, właściwy do przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest związany przesłanką wskazaną przez wnioskodawcę, ale jest zobowiązany przeprowadzić postępowanie w pełnym zakresie wad kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 kpa, a także ustalić, czy nie jest spełniona dyspozycja art. 156 § 2 kpa, w którym ustawodawca ustalił negatywne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Dalej organ podał, że zaskarżona decyzja wydana została przez organ właściwy rzeczowo, miejscowo, a decyzja została wydana na podstawie art. 24 ustawy o broni i amunicji, oraz § 7 ust. 4 wydanego z upoważnienia tego przepisu prawa, rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności za ich przechowywanie w depozycie (Dz. U. Nr 152, poz. 1609). Dalej organ podkreślił, że nie zachodzi przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 i 3 kpa. P. G. niewątpliwie był stroną postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, bowiem złożył do depozytu organu Policji pistolet gazowy i maszynowy, w których posiadanie wszedł po śmierci ojca. Jako osoba deponująca przedmiotową broń (art. 23 ust. 2 ustawy o broni i amunicji) wymieniony otrzymywał od Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] informacje dotyczące kwestii związanych z deponowaniem broni, a następnie o powołaniu komisji do oceny stanu technicznego deponowanej broni oraz o przysługujących w związku z tym uprawnieniach, a także został wezwany "do podjęcia działań w celu zbycia" pistoletu maszynowego. W konkluzji uzasadnienia organ podkreślił, że P. G. nie podjął żadnej próby kontaktu z organem Policji celem wyjaśnienia statusu prawnego zdeponowanej broni, a zgodnie z przepisami powołanej ustawy, prawa i obowiązki związane z deponowaniem broni dotyczą nie wszystkich osób dziedziczących broń i amunicję, a jedynie tej, która weszła w ich posiadanie po osobie zmarłej i przekazuje je do depozytu. Od decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 156 § 1 i art. 268 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku P. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2009 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. o przeznaczeniu do zniszczenia broni palnej gazowej po zmarłym A. G., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż przedmiotowe postępowanie toczy się w trybie nadzwyczajnym i dlatego Komendant Główny Policji ponownie zbadał, czy decyzja ta jest obarczona którąkolwiek z wad kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 kpa. Na wstępie podkreślił, że nie zostały naruszone przepisy o właściwości organu. Przyznał, że korespondencję kierował jedynie do P. G., pomijając w postępowaniu jego siostrę K. B., jednak, co podkreślił, okoliczność ta nie stanowi rażącego naruszenia prawa, a więc przesłanki o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, lecz przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Ponadto organ zauważył, że gdyby P. G. skorzystał, jako osoba składająca broń do depozytu z przysługującego mu z mocy art. 23 ust. 2 pkt 1-3 ustawy o broni i amunicji prawa do zadysponowania bronią, nie byłoby kosztów związanych z jej przechowywaniem przez organ, ponieważ zgodnie z art. 23 ust. 3 ustawy opłaty związane z deponowaniem broni i amunicji pobierane są po upływie roku od dnia ich złożenia do depozytu. Zgoda ww. na zniszczenie broni lub wniosek o takie jej przeznaczenie pozwoliłoby organowi podjąć czynności, o których mowa w § 9 rozporządzenia. Ponieważ do tego nie doszło, broń przez parę lat pozostawała w depozycie, powodując rosnące koszty związane z opłatą o której mowa w art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji. W konkluzji uzasadnienia organ podał, że pominięcie w postępowaniu K. B. nie odbiera statusu strony jej bratu, tj. nie oznacza, iż nie mógł on być adresatem decyzji o przekazaniu broni do zniszczenia. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], a także o zasądzenie kosztów. Decyzji zarzucił, naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 poprzez błędne przyjęcie, iż w sprawie nie występują przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., naruszenie przepisów art. 22 i art. 24 ustawy o broni i amunicji oraz § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 marca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności za przechowywanie w depozycie, przez przyjęcie, iż Komendant Policji miał prawo podjąć decyzję o przeznaczeniu broni do zniszczenia, podczas gdy legitymacji takiej nie posiadał. Podkreślił, że Komenda Wojewódzka Policji w [...] nie usiłowała nawet ustalić spadkobierców po zmarłym A. G. Wskazał również, że skutkiem błędnej subsumcji stanu faktycznego do normy prawnej zawartej w art. 24 ustawy o broni i amunicji, oraz § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 marca 2004 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] wydał decyzję bez podstawy prawnej, co ponad wszelką wątpliwość stanowi przesłankę konieczną i wystarczającą z katalogu przesłanek wymienionych w art. 156 kpa do stwierdzenia nieważności decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.),sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej. Ochrona takich decyzji została wyrażona zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych – art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 § 1 kpa jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji (art. 157 kpa). Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 §1 kpa. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność na charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Zestawienie to stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Taka redakcja przepisu, zważywszy również na nadzwyczajny charakter tej instytucji, nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej względem tego przepisu. Pozytywna decyzja organu pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie mogłaby tylko zapaść w sytuacji, kiedy organ by stwierdził, że decyzja nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. została podjęta w okolicznościach określonych przepisami art. 156 § 1 kpa. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i zakres wpływu tego naruszenia na sposób załatwienia sprawy. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa poprzez proste ich zestawienie ze sobą (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz – J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński. Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa, 1985, s. 237, por. także Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz – B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996, s. 716-721). Nie chodzi w tego typu przypadkach o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W związku z tak zakreślonymi granicami postępowania organ nie gromadzi nowych dowodów w sprawie, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Tak więc badany jest stan faktyczny, jak i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności. Dokonując konkluzji powyższych wywodów należy podkreślić, że nie każde naruszenie prawa będzie stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Tylko rażące naruszenie prawa może skutkować wydaniem rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Na gruncie niniejszej sprawy nie można jednak mówić o istnieniu tego rodzaju podstaw. Otóż, obowiązek deponowania broni powstaje w związku z brakiem pozwolenia na broń. W takim przypadku stosunek prawny nawiązuje się pomiędzy organem przyjmującym broń do depozytu, a deponującym. Wyłączona przy tym jest swoboda stron w uregulowaniu tego stosunku, a powstające w jego zakresie obowiązki i uprawnienia reguluje ustawa. W szczególności zaś w odniesieniu do osób określonych w art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 23 ust. 2, organ administracji na podstawie ust. 3 uprawniony jest do podjęcia działań mających na celu pobranie opłat związanych z deponowaniem broni. O wyraźnej kompetencji organów w tym zakresie przesądza użycie w ust. 3 zwrotu "opłaty są pobierane", podczas gdy w art. 23 ust. 1 mowa jest o ponoszeniu kosztów, koszty związane z deponowaniem broni i amunicji ponosi osoba deponująca, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej. Z uwagi na poddanie dostępu do broni istotnym ograniczeniom, poprzez jego licencjonowanie, konieczne jest uzyskanie pozwolenia broń. Bez wątpienia stanowi ono ograniczenie w sferze realizacji prawa własności, wynikające właśnie z reglamentacji dostępu do broni. Z treści art. 12 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych (Dz. U. Nr 6, poz. 43 ze zm.), oraz przepisów wydanego na tej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 1961 r. w sprawie zasad i trybu zbycia broni i amunicji (Dz. U. Nr 42, poz. 221), obowiązujących w dniu przekazania broni przez spadkobiercę nie posiadającego pozwolenia na broń, wynika, że, jeżeli broń nie została sprzedana, winna być przekazana właściwemu organowi. Wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...], prawidłowo zastosował art. 24 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) oraz tryb uregulowany w § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności za przechowywanie w depozycie (Dz. U. Nr 152, poz. 1609). W dniu [...] lutego 2006 r. komisja powołana w dniu [...] grudnia 2005 r. decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], dokonała oceny stanu technicznego broni, znajdującej się w depozycie. Z protokołu nr [...] dotyczącego oceny stanu technicznego broni wynikało, że broń jest niesprawna technicznie, posiada liczne ogniska rdzy, oraz posiadała korozje elementów metalowych na całym szkielecie. Tym samym komisja stwierdziła, że broń oraz amunicja kwalifikują się do przekazania do zniszczenia. P. G. został poinformowany o prawie do: osobistego udziału w dokonywaniu oceny stanu technicznego, zgłoszenia udziału przy dokonywaniu oceny stanu technicznego broni, wnioskowania o inne niż zniszczenie przeznaczenie broni zakwalifikowanej przez komisję jako nienadającą się do dalszego użytkowania. Na marginesie wskazać należy, aczkolwiek nie należy to do postępowania w zakresie skarżonej decyzji, gdyż decyzja ta swoim przedmiotem orzeka jedynie o przekazaniu broni do zniszczenia, że zgodnie z art. 1031 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), odpowiedzialność spadkobiercy została ograniczona do wartości stanu czynnego spadku. Zgodnie z art. 1034 k.c., do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Jeżeli jeden ze spadkobierców spełni świadczenie może żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców w częściach, które odpowiadają wielkości udziałów. Dopiero od chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w stosunku do wielkości udziałów. Zgodnie z art. 366 k.c., wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Reasumując nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że brak było podstawy do wydania zaskarżonej decyzji. Organ orzekający w sprawie dokonał właściwej analizy całości sprawy i prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Decyzja nie zawiera wad, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności przez zastosowanie art. 156 § 1 kpa. Została ona wydana przez właściwy organ, skierowano ją do właściwej strony postępowania, opiera się na istniejącej podstawie prawnej (przy jej wydaniu nie doszło do rażącego naruszenia prawa), nadaje się do wykonania, a jej wykonalność nie powoduje czynu zagrożonego karą, nie zawiera także wad powodujących jej nieważność z mocy przepisów prawa. Wymaga podkreślenia, że jedynie wady tkwiące w samej decyzji dają podstawę do zastosowania powyższej regulacji. W takim stanie sprawy wszelkie zarzuty podniesione w skardze należało uznać za bezpodstawne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.