II SA/Wa 602/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. O. na decyzję Prezesa Rady Ministrów nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej postanawia 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla K. O. adwokata z urzędu, 3. zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o wyznaczenie adwokata dla K. O. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również ppsa, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, a do takich należy wymieniona sprawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Koszty sądowe obejmują zarówno opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) jak i zwrot wydatków (art. 211 w zw. z art. 212 § 1 powołanej ustawy). Na mocy powołanego przepisu strona skarżąca z mocy prawa zwolniona jest w niniejszej sprawie od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania, a zatem zarówno przed sądem pierwszej instancji - Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jak i sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z tym, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega ocenie w odniesieniu do przesłanek określonych w ustawie i winien być oddalony. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e ppsa orzeczono, jak w punkcie 1 postanowienia. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu wskazać należy, iż zgodnie z art. 262 powołanej wyżej ustawy przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi tylko ustanowienie adwokata, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ppsa). W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w rubryce dotyczącej osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący wymienił siebie i żonę, oświadczając jednocześnie, że pozostają w separacji, która nie została orzeczona przez sąd. Podał, że na stały miesięczny dochód składa się emerytura żony w wysokości 1260 zł brutto oraz renta skarżącego – 638 zł brutto. Małżonkowie zajmują dom jednorodzinny o powierzchni 127 m2, jako majątek wykazano też nieruchomość rolną o powierzchni 0,6 a. Podał, że stan jego zdrowia nie pozwala na należyte reprezentowanie przed sądem, a nie posiada środków na ustanowienie adwokata z wyboru. Wnioskodawca jest inwalidą III grupy. Na wezwanie skarżący nadesłał dokumenty wskazujące stałe miesięczne wydatki, w tym: opłata za butlę z gazem – 47 zł, opłata za energię elektryczną – 56.84 zł, opłata za wywóz nieczystości 6 zł miesięcznie, opłata za używanie telefonu – od 70 zł do 100 zł miesięcznie. Podał też, że ponosi stałe wydatki na leki w wysokości ok. 100 zł. Roczna opłata ubezpieczenie OC za 24-letni samochód – 243 zł oraz roczna opłata członkowska w Związku [...] – 193 zł. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Przez prawo do sądu należy przy tym rozumieć nie tylko prawo samego dostępu do sądu, tj. uruchomienia postępowania przed sądem ale również prawo do korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przy wnoszeniu środka odwoławczego od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obowiązuje przymus adwokacko-radcowski. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że dochód w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie wynosi 949 zł brutto. Kwota ta przy uwzględnieniu stałych koniecznych wydatków na leki i kosztów codziennego utrzymania nie pozwala na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i żony. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt. 2 i pkt. 3 postanowienia.