II SA/Wa 603/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Kube, Sędziowie WSA - Przemysław Szustakiewicz, - Janusz Walawski (spr.), Protokolant - Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2008 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej 1) oddala skargę, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego I. Z.– K. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 52 zł 80 gr (słownie: pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w dniu [...] marca 2008 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] o odmowie przyznania Z. K. renty specjalnej. Decyzja o odmowie przyznania wnioskodawcy przedmiotowego świadczenia została wydana na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 354 z późn. zm.). W ocenie organu, z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, że wnioskodawca spełnia warunki uzasadniające przyznanie wnioskowanego świadczenia. Wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów, pozwalających na uznanie, że jego działalność polityczna, naukowa, społeczna, gospodarcza przyczyniła się do rozwoju kraju, a jego obecna sytuacja bytowa jest rażąco niesprawiedliwa do tych dokonań. Ponadto organ wyjaśnił, że przedmiotowe świadczenie nie ma charakteru "zastępczego" w przypadkach, kiedy wnioskodawcy odmówiono przyznania świadczenia z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, czy też przyznane świadczenie nie jest wypłacane w wysokości, która go satysfakcjonuje. Decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2008 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez Z. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniósł on, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz art. 7, 8, 77, 80 i art. 107 Kpa. Ponadto zarzucił, że poprzez niewłaściwe działania organów został pozbawiony prawa do otrzymywania renty inwalidzkiej na przysługującym mu poziomie. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania oraz o zwolnienie z opłaty sądowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Prezes Rady Ministrów, odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia, wydał decyzję na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 82 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Z użytego w tym przepisie sformułowania "może przyznać" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ posiada swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Przytoczony przepis nie określa przesłanek, jakie decydują o tym, iż konkretna sytuacja jest "uzasadnionym przypadkiem". Ustawodawca nie określił w nim żadnych kryteriów, których spełnienie uzasadniałoby przyznanie świadczenia określonego w tym przepisie. Rozważenie, czy dane okoliczności są "uzasadnionym przypadkiem", czy też nie, ustawodawca pozostawił Prezesowi Rady Ministrów. Wydając decyzję administracyjną na podstawie art. 82 ust. 1 przedmiotowej ustawy, organ jest związany rygorami procedury administracyjnej. Obowiązek ten wynika z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, że w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z tym przepisem Prezes Rady Ministrów ma obowiązek przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W niniejszej sprawie Prezes Rady Ministrów przestrzegał wszystkich tych reguł procesowych, co potwierdza zebrany w sprawie materiał dowodowy i uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w której przedstawiono wszystkie okoliczności faktyczne w sprawie. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Prezes Rady Ministrów odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia. Zdaniem Sądu, zaskarżonej decyzji nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie Prezes Rady Ministrów prawidłowo ustalił, że sytuacja bytowa skarżącego jest trudna. Organ również prawidłowo ustalił, że skarżący nie legitymuje się żadnymi wybitnymi zasługami w jakiejkolwiek dziedzinie, mającej znaczenie dla kraju. Fakt, że skarżący otrzymuje - w jego ocenie – niezadowalające, co do wysokości, świadczenie rentowe, nie może być uznany za okoliczność, uzasadniającą przyznanie wnioskowanego świadczenia. Również zarzut skarżącego, że poprzez niewłaściwe działania organów został pozbawiony prawa do otrzymywania renty inwalidzkiej w przysługującej mu wysokości, nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Sąd uznał więc, że Prezes Rady Ministrów należycie wykazał, że w niniejszej sprawie nie zostały przez skarżącego spełnione przesłanki, o których mowa w powołanym art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co uzasadniało odmowę przyznania skarżącemu świadczenia specjalnego. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.