II SA/Wa 604/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Danuta Kania, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego pełnienie służby w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury uchyla zaskarżone postanowienie. Pan R.W., były funkcjonariusz Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej, wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017 r. zwrócił się do Komendanta Głównego Straży Granicznej, o wydanie zaświadczenia potwierdzającego wykonywanie, w trakcie pełnienia służby w Biurze Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej, w okresie od dnia [...] kwietnia 2005 r. do dnia [...] czerwca 2007 r. czynności służbowych, w warunkach szczególnie zagrażających życiu lub zdrowiu. Do nadesłanego wniosku zainteresowany załączył kserokopie rozkazów personalnych, z których m.in. wynika, że na mocy rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2007 r. został z dniem [...] czerwca 2007 r. zwolniony ze służby stałej w Straży Granicznej, którą pełnił w ówczesnym Zarządzie Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej. Z analizy złożonego wniosku wynika, że wnioskodawca obecnie pełni służbę w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego. Powyższą okoliczność potwierdził również sam zainteresowany w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r., wskazując, iż zgodnie z rozkazem personalnym Szefa SKW nr [...], planowane jest w maju bieżącego roku jego zwolnienie ze służby. Jak wynika z pisma, żądane zaświadczenie będzie w przyszłości niezbędne do przedłożenia we właściwym organie emerytalnym, w postępowaniu o ustalenie wysokości przyszłej emerytury. Organ postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. odmówił wydania stronie zaświadczenia, potwierdzającego pełnienie służby w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzania Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. W uzasadnieniu postanowienia organ odniósł się do żądania wnioskodawcy oraz wyjaśnił postawy faktyczne i prawne zapadłego rozstrzygnięcia. W dniu [...] marca 2017 r. do Komendy Głównej Straży Granicznej wpłynął pisemny wniosek R.W., datowany na dzień [...] marca 2017 r., o ponowne rozpatrzenie sprawy związanej z wydaniem zaświadczenia potwierdzającego pełnienie służby, w realiach § 4 pkt 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. Komendant Główny Straży Granicznej postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...]odmówił wydania zaświadczenia uznając, że nadal pozostaje aktualna argumentacja, zawarta w kwestionowanym przez stronę postanowieniu nr [...] Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2017 r. wyjaśniając stronie, że dopiero po zwolnieniu do rezerwy i po zainicjowaniu we właściwym organie emerytalno-rentowym postępowania w przedmiocie ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego, możliwym będzie podjęcie przez organ analizy jego wniosku. W dniu [...] marca 2017 r. skargę na powyższe postanowienie złożył R.W., wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia go poprzedzającego. Wskazał, iż w jego przekonaniu istnieją już przesłanki pozwalające na uznanie, że może on otrzymać zaświadczenia o żądanej treści. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 11066 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, aniżeli podniesione przez skarżącego. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r.,, poz. 1369 ze zm.), w myśl którego, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Stosownie do treści art. 24 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przepis ten ma stwarzać warunki do bezstronnego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także przez sam organ oraz eliminowania jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie, przez co spełnia funkcję gwarancyjną. Innymi słowy mówiąc, ma chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki "uczciwego procedowania" (vide: W. Chróścielewski "Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym" Dom Wydawniczy ABC str. 12 oraz glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 3 (12) z 2007 r. str. 137), poprzez unikanie sytuacji, gdy treść zaskarżonej decyzji lub postanowienia, wydanych przez pracownika z upoważnienia organu, mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym doświadczeniem tej osoby wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym. Ponadto reguła owa ma również zastosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a., tzn. do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji lub postanowienia w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy (vide: A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II, s. 221, J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 183 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 213/06 – LEX nr 235133, uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, ONSAiWSA 2007/3/61, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1507/08 – LEX nr 529978). Jednakże, w kwestii tej istnieje wyjątek i – jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 13/09 – art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję Głównego Geodety Kraju, jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a., a zatem w sytuacji, gdy decyzje wydaje piastun funkcji ministra w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Stąd też – w ślad za powyższą uchwałą – przepisy prawa przyznają organom administracji publicznej kompetencje do samokontroli własnych decyzji, a to oznacza, że nie można wyłącznie w oparciu o formalistycznie pojmowaną bezstronność pozbawić ministra kompetencji do rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Reasumując, osobą której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia sprawy w rozumieniu art. 127 § 3 k.p.a., jest jedynie piastun funkcji ministra (art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a.). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Komendant Główny Straży Granicznej dopuścił się w sprawie naruszenia powyższych przepisów, tj. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., bowiem autorem zarówno pierwszej decyzji, jak i decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy, był działający z upoważnienia organu Dyrektor Biura Ochrony Informacji Komendy Głównej Straży Granicznej – K.G., nie zaś sam piastun funkcji, czyli Komendant Główny Straży Granicznej. W tym miejscu stwierdzić zatem należy, że w myśl art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 k.p.a. Skoro tak, to zbędne staje się – jako przedwczesne – odnoszenie się do zarzutów skargi i w tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 152 w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.