II SA/Wa 609/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Bronisław Szydło, Asesor WSA Jarosław Trelka (spr.), Protokolant Milada Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi E. B. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie przekazania pism według właściwości 1. oddala skargę w zakresie punktu 1 zaskarżonego postanowienia 2. uchyla zaskarżone postanowienie w zakresie jego punktu 2 oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. 3. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w zakresie punktu 2. II SA/Wa 609/06 UZASADNIENIE W dniu [...] lipca 2005 r. do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (WAM) wpłynął, noszący datę [...] lipca 2005 r., wniosek E. B. o rozkwaterowanie jego mieszkania [...] w P. i przydzielenie dla jego obecnej, czteroosobowej rodziny, mieszkania zgodnego z obowiązującymi normami. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. Prezes WAM, na podstawie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, przekazał ten wniosek według właściwości do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w B. W innym piśmie z dnia [...] lipca 2005 r., adresowanym do Ministra Obrony Narodowej (MON), skarżący zawarł zarzuty przewlekłości postępowania pod adresem WAM oraz prośbę o udzielenie pomocy w rozkwaterowaniu i przydzielenie dla jego rodziny kwatery stałej. Pismo to MON otrzymał w dniu [...] lipca 2005 r., a następnie, przy piśmie przewodnim z dnia [...] lipca 2005 r. przekazał je Prezesowi WAM. Pismo skarżącego postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r., wydanym na podstawie art. 65 § 1 Kpa, Prezes WAM skierował także do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w B. Skarżący otrzymał je w dniu [...] sierpnia 2005 r. W dniu [...] sierpnia 2005 r. skarżący złożył zażalenie do MON na powyższe postanowienia z dnia [...] i [...] lipca 2005 r. Wskazał w nim, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 listopada 2004 r. w sprawie o sygn. I SA 2454/02 "uchylił wszelkie decyzje i postanowienia podjęte przez Agencję Mieszkaniową a dotyczącą sprawy rozkwaterowania...". Podkreślił, że wniosek o rozkwaterowanie mieszkania złożył po rozwodzie z żoną, tj. [...] sierpnia 1995 r., dlatego w jego sprawie powinna mieć zastosowanie poprzednio obowiązująca ustawa o zakwaterowaniu sił zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej z 1976 r., która przewidywała możliwość rozkwaterowania rozwiedzionych małżonków. Wskazał, że nowa ustawa nie przewidująca takiej możliwości zaczęła obowiązywać dopiero od 1 stycznia 1996 r. Uznał też, że Dyrektor Oddziału WAM niesłusznie prowadzi "postępowanie wyjaśniające", a postępowanie to nie dotyczy ani wniosku z dnia [...] sierpnia 1995 r., ani wniosku z [...] lipca 2005 r. Stosowanie nowej ustawy ocenił jako działanie prawa wstecz. Brak decyzji w jego sprawie uznał za przejaw bezczynności administracji. Postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. MON: 1. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] lipca 2005 r., 2. utrzymał w mocy postanowienie Prezesa WAM z dnia [...] lipca 2005 r. Jako uzasadnienie organ odwoławczy podniósł, że organem właściwym w sprawach prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym WAM jest dyrektor oddziału regionalnego WAM. Dlatego skierowanie pism skarżącego dotyczących postępowania w tej sprawie do właściwego miejscowo organu było prawidłowe. Odnośnie zażalenia na postanowienie z dnia [...] lipca organ wskazał, że zażalenie należy wnieść, stosownie do art. 141 § 2 Kpa - w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia. Skarżący otrzymał je w dniu 13 lipca 2005 r., dlatego wniesienie zażalenia najwcześniej w dniu 3 sierpnia 2005 r. musiało być uznane za wniesione z naruszeniem ustawowego terminu. Konieczne więc było stwierdzenie uchybienia terminu w oparciu o art. 134 Kpa. W skardze na powyższe postanowienie z dnia [...] września 2005 r. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skarżący ponowił argumentację zawartą w zażaleniu z dnia 3 sierpnia 2005 r. Zauważył ponadto, że pismo z dnia [...] lipca 2005 r. wysłał do MON, a postanowienie o przekazaniu go do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w B. otrzymał od Prezesa WAM. Uznał ponadto, że nie uchybił terminowi wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] lipca 2005 r., a także, iż podpisana na zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] września 2005 r. osoba nie posiadała upoważnienia MON. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Odnośnie zarzutu braku upoważnienia organu dla osoby podpisującej zaskarżone postanowienie organ wskazał, że § 3 pkt 1 lit. "l" zarządzenia nr 2/MON z 23 stycznia 2004 r. stanowi takie upoważnienie dla Sekretarza Stanu - I Zastępcy MON. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie w zakresie, który dotyczy punktu 2 zaskarżonego postanowienia, podlega natomiast oddaleniu w zakresie dotyczącym jego punktu 1. Sąd orzekający w niniejszej sprawie przeanalizował w pierwszej kolejności zawarty w skardze zarzut braku właściwego upoważnienia dla osoby, która podpisała zaskarżone postanowienie. W tej kwestii Sąd podzielił stanowisko organu, że Sekretarz Stanu - I Zastępca Ministra Obrony Narodowej dysponował właściwym upoważnieniem do wydania tego postanowienia. Upoważnienie takie wynika z § 3 punkt 1 lit. "j" tiret 1 zarządzenia MON nr 2/MON z dnia 23 stycznia 2004 r. w sprawie rozszerzenia zakresu czynności osób zajmujących kierownicze stanowiska Ministerstwa Obrony Narodowej (Dz. Urz. MON z dnia 9 lutego 2004 r.). Wynika z niego, że organ upoważnił swojego I zastępcę do podejmowania decyzji w sprawach należących do kompetencji organu, określonych w ustawie z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 Nr 42, poz. 368 ze zm.), a dotyczących nadzoru nad działalnością WAM. Kompetencją Ministra Obrony Narodowej, jako organu wyższego stopnia i organu nadzorczego w stosunku do Prezesa WAM (art. 13 ust. 7 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej), jest rozpatrywanie odwołań i zażaleń od rozstrzygnięć procesowych podejmowanych przez Prezesa WAM. W tej sytuacji uznać należy, że upoważnienie dla I zastępcy MON wynika z przywołanego wyżej przepisu zarządzenia nr 2/MON z 23 stycznia 2004 r. (a nie, jak podał organ w odpowiedzi na skargę, z § 3 punkt 1 lit "l" tego zarządzenia), i że zostało ono udzielone zgodnie z art. 268a Kpa. Zaskarżone postanowienie w punkcie 1 zawiera rozstrzygnięcie, wydane na podstawie art. 134 Kpa, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] lipca 2005 r. W zaskarżonym postanowieniu organ uznał, że skarżący otrzymał to postanowienie w dniu 13 lipca 2005 r., z kolei w odpowiedzi na skargę wskazał, że otrzymał je w dniu 15 lipca 2005 r. Analiza akt postępowania administracyjnego doprowadziła Sąd do wniosku, że za dzień otrzymania przez skarżącego postanowienia Prezesa WAM z dnia [...] lipca 2005 r. uznać należy 15 lipca tego roku. Wynika tak ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki - w dniu 15 lipca 2005 r. żona skarżącego, A. B., potwierdziła odbiór powyższego postanowienia. W tej sytuacji drugorzędne znaczenie ma niejednoznacznie ustalony przez organ dzień nadania przez skarżącego zażalenia na powyższe postanowienie - w zaskarżonym postanowieniu organ uznał, że zostało ono złożone "najwcześniej w dniu 3. 08. 2005 r.", natomiast w odpowiedzi na skargę ocenił, że dniem tym jest 6 sierpnia 2005 r. Sąd zauważa, że prawidłową datą jest w tym zakresie 6 sierpnia 2005 r., gdyż ta właśnie data widnieje na potwierdzeniu nadania w Urzędzie Pocztowym w W. poleconej przesyłki listowej zawierającej zażalenie na postanowienie z dnia [...] lipca 2005 r. Wobec tego uznać należało, że skarżący nie dochował terminu 7 dni na złożenie zażalenia, a rozstrzygnięcie organu zawarte w punkcie 1 zaskarżonego postanowienia było prawidłowe. Inaczej należy ocenić rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 zaskarżonego postanowienia. Art. 65 § 1 Kpa zobowiązuje organ administracji publicznej, który nie jest właściwy w sprawie, a do którego wniesiono podanie, do przekazania podania organowi właściwemu. Przekazanie takie nastąpić powinno w formie zaskarżalnego postanowienia. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest zatem ustalenie, że wnoszącemu podanie chodziło o zainicjowanie postępowania administracyjnego w danej sprawie (ewentualnie o wniesienie pisma procesowego w już toczącym się postępowaniu), a także, że skierowanie takiego podania do "pierwszego" organu było wynikiem błędu albo nieznajomości prawa. Tymczasem już pobieżna lektura pisma skarżącego z dnia [...] lipca 2005 r. skierowanego do Ministra Obrony Narodowej wskazuje, że jego intencją było złożenie skargi na, w jego ocenie, opieszałe, naruszające zasady praworządności postępowanie "...Wojskowej Agencji Mieszkaniowej...", zwrócenie się o "...pomoc w sprawie rozkwaterowania..." oraz o spowodowanie prawidłowego, w jego ocenie, zastosowania przepisów prawa materialnego. Tak odczytywane pismo skarżącego należało zakwalifikować jako skargę w rozumieniu działu VIII Kpa. W razie wątpliwości co do jego charakteru Prezes WAM zwrócić się mógł do skarżącego o sprecyzowanie prawnego charakteru tego pisma. Przekazanie go do innego organu bez ustalenia intencji skarżącego uznać należy co najmniej za przedwczesne. Podkreślenia jednak wymaga, że za "skargowym" charakterem tego pisma przemawia jego literalne brzmienie, a ponadto fakt, że tego samego dnia, w którym pismo to zostało sporządzone ([...] lipca 2005 r.) skarżący skierował w swojej sprawie jeszcze kolejne dwa, inne pisma. Jedno z nich skierował do Prezesa WAM, a drugie do Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej. Uprawnia to do wniosku, że adresatem pisma skierowanego do Ministra Obrony Narodowej był tenże właśnie Minister oraz, że skierowanie pisma do tego organu było zamierzone i prawidłowe. Pismo do organów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zostało już bowiem przez skarżącego skierowane i bezpodstawny byłby wniosek, że do tych samych organów, w tej samej sprawie, należało skierować inne pismo skarżącego. Na marginesie Sąd zauważa, że pierwotną nieprawidłowością w tej sprawie było skierowanie przez MON pisma skarżącego z dnia [...] lipca 2005 r. do Prezesa WAM. Minister Obrony Narodowej powinien bowiem je uznać, z wyżej wskazanych powodów, za skargę oraz rozpatrzyć ją zgodnie z art. 229 punkt 7 Kpa. Zauważyć też należy, że nawet w razie wadliwego przyjęcia, że zastosowanie w niniejszej sprawie znaleźć powinien art. 65 § 1 Kpa, MON nie nadał swojemu rozstrzygnięciu prawidłowej formy procesowej (postanowienie). Wobec powyższego w dalszym postępowaniu organ I instancji (Prezes WAM), w razie wątpliwości, ustalić powinien rzeczywisty zamiar skarżącego przy wnoszeniu przez niego pisma do Ministra Obrony Narodowej. Przekazanie go według właściwości do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w B. uznać należy, jak wyżej wspomniano, za co najmniej przedwczesne. Zaskarżone postanowienie z tego względu jest wadliwe, narusza przywołany przepis art. 65 § 1 Kpa, i to w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w jego punkcie 2. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie w tym zakresie, w którym utrzymano w mocy postanowienie Prezesa WAM z dnia [...] lipca 2005 r. o przekazaniu pisma skarżącego według właściwości. Korzystając z uprawnień nadanych przez art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił również to postanowienie Prezesa WAM. Na podstawie art. 152 wskazanej ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia w zakresie, w jakim je uchylił, tzn. w zakresie jego punktu 2. Na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, z powyżej wskazanych względów, oddalił natomiast skargę w części dotyczącej punktu 1 zaskarżonego postanowienia.