II SA/Wa 61/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędziowie WSA Maria Werpachowska (spr.), Ewa Kwiecińska, Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2018 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej do celów kolekcjonerskich oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2017 r. M. S. (dalej jako "wnioskodawca", "skarżący" lub "strona skarżąca") zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z prośbą o wydanie pozwolenia na broń palną sportową do celów kolekcjonerskich w ilości 8 egzemplarzy. W uzasadnieniu wniosku podał, że broń tę będzie wykorzystywał przy okazji wystaw i pokazów organizowanych przez Polskie Stowarzyszenie [...]. Wyjaśnił, że chce stworzyć kolekcję broni użytkowej, nie potrafi jednak jeszcze określić dokładnie rodzaju broni, która ma wchodzić w jej skład. Do wniosku dołączył zaświadczenie o członkostwie w Polskim Stowarzyszeniu [...] w [...], orzeczenia: lekarskie nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. i psychologiczne nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. stwierdzające, że posiada on zdolność psychofizyczną do dysponowania bronią, a także wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego, potwierdzający wpis wyżej wskazanego Stowarzyszenia do rejestru przedsiębiorców. Posiadając z urzędu wiedzę, że w 2014 r. wnioskodawca spowodował kolizję drogową, doprowadzając do zderzenia bocznego z innym pojazdem, po czym oddalił się z miejsca zdarzenia, zaś w 2016 r. dopuścił się innego wykroczenia w ruchu drogowym, polegającego na przekroczeniu dozwolonej prędkości, Komendant Wojewódzki Policji w [...] odwołał się od przedstawionych przez niego orzeczeń do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...]. W wyniku ponownych badań wnioskodawca uzyskał w trybie odwoławczym, w dniu [...] czerwca 2017 r. pozytywne orzeczenie psychologiczne nr [...] i negatywne orzeczenie lekarskie nr [...], w którym wskazano, że należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1839 – dalej jako "ustawa o broni i amunicji") oraz art. 104 i art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej jako "k.p.a."), odmówił wydania M. S. pozwolenia na broń palną sportową do celów kolekcjonerskich. Odwołanie od tej decyzji do Komendanta Głównego Policji złożył ustanowiony przez wnioskodawcę pełnomocnik, wnosząc o jej uchylenie i wydanie jego mandantowi pozwolenia na broń palną sportową do celów kolekcjonerskich, ewentualnie jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia celem uzupełnienia materiału dowodowego poprzez ponowne przeprowadzenie badania wzroku M. S. w trzyosobowym składzie lekarskim odpowiedniej specjalizacji lub z opinii biegłych dopuszczonych do wydania opinii w trybie art. 84 § 1 k.p.a. Zarzucił w nim organowi I instancji naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 76 § 1 i 2 oraz art. 84 § 1. Zdaniem pełnomocnika Komendant Wojewódzki Policji w [...] popełnił błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż negatywne orzeczenie lekarskie jest zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy przy jednoczesnej ocenie dyskwalifikującej prawdziwość poprzedniego orzeczenia lekarskiego, załączonego do wniosku. Pełnomocnik stwierdził ponadto, że organ dopuścił się obrazy prawa materialnego - art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji poprzez wadliwe jego zastosowanie. Komendant Główny Policji (dalej jako "organ") decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 268a k.p.a. oraz art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...].08.2017 r., nr [...]. Organ wskazał, że M. S. nie posiada zdolności do dysponowania bronią, a w takiej sytuacji ustawodawca nałożył na organy Policji obowiązek odmowy wydania pozwolenia. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 pozwolenia na broń nie wydaje się osobom z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej, wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego, a także uzależnionym od alkoholu lub substancji psychoaktywnych. Za uprawnione uznał, w świetle art. 15 h pkt 1 i 2 ustawy o broni i amunicji, skorzystanie przez KWP w [...] z możliwości złożenia odwołań od dostarczonych przez stronę, pozytywnych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, w wyniku czego strona poddała się ponownie badaniom. O złożeniu odwołania zdecydował fakt, iż w 2014 r. i 2016 r. wnioskodawca dopuścił się wykroczenia w ruchu drogowym, oddalając się w jednym przypadku z miejsca zdarzenia po spowodowaniu kolizji. Komendant wskazał, że po przeprowadzeniu badań w trybie odwoławczym upoważniony psycholog do badań psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń wydał orzeczenie stwierdzające, że wnioskodawca nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji i może dysponować bronią, zaś upoważniony lekarz, że należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią. Dla organów Policji takie orzeczenie lekarskie ma moc wiążącą i determinuje sposób rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości zachowania prawa do posiadania broni osobie, która uzyskała choćby jedno ostateczne negatywne orzeczenie kwestionujące jej zdolność do posługiwania się bronią. Prawo do posiadania broni palnej ma charakter szczególny, a dostęp do niego podlega administracyjnej reglamentacji, nie może więc być żadnej wątpliwości, że osoba, której takie prawo przyznano, daje gwarancję bezpiecznego posługiwania się bronią. Jedną z gwarancji jest wymóg posiadania zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią, potwierdzony stosownymi orzeczeniami. Strona wymogu tego nie spełnia, ponieważ uprawniony lekarz wydał jej w trybie odwoławczym orzeczenie negatywne co do możliwości posiadania przez nią broni. W ocenie Komendanta Głównego Policji, słusznie uczynił Komendant Wojewódzki Policji w [...] odmawiając, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji, wydania pozwolenia na broń. Przepis ten ma bowiem charakter obligatoryjny, a zatem wiąże organy Policji co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy w przypadku ustalenia, że jego przesłanki zostały spełnione. Komendant Główny Policji wyjaśnił ponadto, iż organy Policji nie są uprawnione do oceny przyczyn, dla których uprawniony lekarz orzekł o braku zdolności do dysponowania przez stronę bronią, tzn. które z wymaganych do wydania orzeczenia badań cząstkowych miało wpływ na jego treść. Nie mają również kompetencji do weryfikowana zasadności wydania osobie ubiegającej się o broń orzeczenia o określonej treści, ani też do wyjaśniania rozbieżności pomiędzy orzeczeniami wydanymi w I i w II instancji. Istotne jest dla nich natomiast to, że ostatecznym orzeczeniem lekarskim uprawniony lekarz orzekł o niemożności dysponowania bronią przez wnioskodawcę. Na inny sposób rozstrzygnięcia sprawy nie mogą mieć zatem wpływu orzeczenie lekarskie wydane w I instancji, bowiem straciły one moc wiążącą po wniesieniu odwołania przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Zgodnie zaś z orzecznictwem sądów administracyjnych, orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest niepodważalne co oznacza, że organy Policji będąc związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim i psychologicznym, nie mogą dokonywać ich oceny. Decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2017 r. stała się przedmiotem skargi M. S., reprezentowanego przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik postępowania poprzez m.in. obrazę treści art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 76 § 3 k.p.a., art. 77 § 1, § 2 i § 3 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., wyrażającą się w nadaniu przez organy administracyjne pierwszeństwa skrajnemu formalizmowi nad zasadami formułującymi podstawy działania administracji czego egzemplifikacją jest pogląd, jakoby nie jest dopuszczalnym prowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentów urzędowych sporządzonych w wymaganej formie przez powołane do tego organy państwowe - vide - przeciwko - treści orzeczenia lekarskiego [...], wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...]. Wskazał na błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji poprzez przedwczesne - i stąd nieuzasadnione - przyjęcie, iż przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe w pełni pozwoliło na wyjaśnienie istoty sprawy bez potrzeby jego uzupełnienia, co w konsekwencji doprowadziło do dowolności w ustaleniach faktycznych oraz do obrazy prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji. Wskazując na powyższe, wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Policji i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] i przekazanie sprawy Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w [...] do ponownego rozpoznania we wskazanym zakresie. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Osoba dopuszczona do posiadania broni musi legitymować się orzeczeniem lekarskim oraz orzeczeniem psychologa, potwierdzającymi brak istnienia przeciwskazań do dysponowania bronią palną. Nie może posiadać pozwolenia na broń osoba, co do której chociażby jedno z wyżej wskazanych orzeczeń nie potwierdziło braku przeciwskazań do dysponowania bronią, nawet gdyby osoba ta spełniała wszystkie pozostałe przesłanki do dysponowania bronią, określone w ustawie o broni i amunicji. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż na skutek odwołania Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od przedstawionego przez skarżącego orzeczenia lekarskiego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] i orzeczenia psychologa z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], które stwierdzały brak przeciwskazań do dysponowania przez skarżącego bronią palną, wpłynęło do organu z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. wydane w trybie odwoławczym przez K. K. - lekarza upoważnionego do badań lekarskich osób występujących o wydanie pozwolenia na broń lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz osób posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną (nr wpisu do rejestru lekarzy upoważnionych [...]) - stwierdzające, że M. S. należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią. Zgodnie z art. 15b ust. 1 ustawy o broni i amunicji badanie lekarskie przeprowadza lekarz, który posiada specjalizację w dziedzinie: chorób wewnętrznych, medycyny ogólnej, medycyny rodzinnej, medycyny pracy, medycyny przemysłowej, medycyny transportu, medycyny lotniczej, medycyny kolejowej, medycyny morskiej i tropikalnej lub medycyny sportowej. Lek. med. K. K. posiada specjalizację medycyny pracy, zatem spełnia określone ustawowo wymogi do wykonywania badań i orzekania w sprawie zdolności psychofizycznej osób ubiegających się o broń lub posiadających już takie pozwolenie. Ponadto jest wpisany do rejestru lekarzy upoważnionych do przeprowadzania badań lekarskich i wydawania orzeczeń lekarskich, o których mowa w art. 15 ustawy o broni i amunicji, prowadzonego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] pod nr [...], co jednoznacznie potwierdza jego kompetencje. Wpłynęło też orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. wydane w trybie odwoławczym przez mgr A. S. – psychologa upoważnionego do badań psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia na broń lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz osób posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną (nr wpisu do rejestru psychologów upoważnionych [...]) - stwierdzające, że M. S. nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji i może dysponować bronią. Zgodnie z art. 15c ust. 1 ustawy o broni i amunicji badanie psychologiczne przeprowadza psycholog, który posiada dyplom magistra psychologii. Mgr A. S. jest psychologiem, zatem spełnia ustawowe wymogi do wykonywania badań psychologicznych i orzekania o zdolności psychologicznej osób ubiegających się o broń lub posiadających już takie pozwolenie. Ponadto jest wpisana do rejestru psychologów upoważnionych do przeprowadzania badań psychologicznych i wydawania orzeczeń psychologicznych, o których mowa w art. 15 ustawy o broni i amunicji, prowadzonego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] pod nr [...], co jednoznacznie potwierdza jej kompetencje. Zatem nie ulega wątpliwości, iż przedmiotowe negatywne dla skarżącego orzeczenie lekarskie i pozytywne psychologiczne zostały wydane przez lekarza upoważnionego oraz psychologa upoważnionego do przeprowadzanie takich badań i wydawania orzeczeń i brak jest powodów do zaprzeczenia temu twierdzeniu. Zgodnie z art. 15h ust. 7 ustawy o broni i amunicji orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne. Organy Policji nie są uprawnione do oceny przyczyn, dla których upoważniony lekarz lub psycholog orzekł o braku zdolności do dysponowania przez stronę bronią, tzn. które z wymaganych do wydania orzeczenia badań cząstkowych miało wpływ na jego treść. Nie mają również kompetencji do weryfikowania zasadności wydania osobie ubiegającej się o broń lub broń już posiadającej orzeczenia o określonej treści, ani też do wyjaśniania rozbieżności pomiędzy orzeczeniami wydanymi przez lekarzy albo psychologów w I, jak i w II instancji. Wszelka dokumentacja badań, na podstawie których lekarz czy psycholog wydał swoje orzeczenie, pozostaje w dyspozycji tych orzeczników i podlega - podobnie jak ich praca kontroli i nadzorowi właściwego wojewody, zgodnie z art 15i ustawy o broni i amunicji. Wskazać także należy, że sądy administracyjne również nie mają możliwości do weryfikacji orzeczeń lekarskich czy psychologicznych w sprawach dotyczących pozwolenia na broń palną, zaś sprawowanie przez te sądy kontroli wobec zaskarżonych decyzji dotyczących dysponowania bronią palną, sprowadza się jedynie do kontroli tych decyzji pod względem ich zgodności z obowiązującym w czasie ich wydania prawem. Oznacza to, że Sąd uprawniony jest do oceny czy orzeczenie wydał uprawniony podmiot, jak również kwestii materialnoprawnych związanych z rodzajem orzeczenia tj. czy orzeczenie lekarskie zostało wydanie przez uprawnionego lekarza a orzeczenie psychologiczne uprawnionego psychologa. Takiej oceny Sąd dokonał i stwierdził, że oba orzeczenia wydane zostały przez podmioty upoważnione. Sąd nie posiada kompetencji do dokonywania oceny dokumentacji medycznej, rzetelności przeprowadzanych badań, czy też prawidłowości wyprowadzanych z nich wniosków w zakresie określonych schorzeń, bowiem nie dysponuje konieczną wiedzą medyczną w tym zakresie oraz zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) nie dysponuje możliwością przeprowadzenia dowodu uzupełniającego w postaci opinii biegłego lekarza lub psychologa. Dlatego, wobec takiej, jak wyżej wskazano argumentacji jak i treści przepisów ustawy o broni i amunicji, zarówno decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Komendanta Głównego Policji są zgodne z obowiązującym prawem. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji właściwy pozwolenia na broń nie wydaje się osobom z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2017 r. poz. 882), lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej. Przepis ten ma charakter obligatoryjny. Ostateczne orzeczenie lekarskie, czy psychologiczne wiąże organy Policji w zakresie ustalania przesłanek faktycznych i prawnych odmowy wydania lub cofnięcia pozwolenia. Orzeczenia te nie podlegają dalszej weryfikacji w toku postępowania administracyjnego przed organami Policji. Oznacza to, że decyzja administracyjna w takim przypadku ma charakter związany. Ustawodawca w przedmiotowych przypadkach nie przyznał bowiem organom Policji prawa wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Ostateczne negatywne orzeczenie lekarskie albo psychologiczne wyklucza możliwość dysponowania bronią. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, np. w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt OSK-1273/04 stwierdzono, że: " (...) ostateczne orzeczenia lekarskie wydawane w trybie § 8 rozporządzenia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (...) nie podlegają weryfikacji przez organy Policji w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń (...) ". W uzasadnieniach wyroków NSA z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1292/11, z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1447/07 także wskazano, że organy Policji są związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim i psychologicznym i nie mogą dokonywać ich oceny (...), bowiem orzeczenia tego typu są niepodważalne. Stąd wszystkie zarzuty skargi są chybione. Fakt wydania negatywnego dla skarżącego ostatecznego orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. przez - lekarza upoważnionego do badań lekarskich osób występujących o wydanie pozwolenia na broń lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz osób posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną, obligował organ pierwszej instancji Policji do wydania decyzji odmawiającej skarżącemu pozwolenia na broń palną sportową do celów kolekcjonerskich w liczbie ośmiu egzemplarzy. Organy Policji obu instancji, w tego typu sprawach nie mają żadnych możliwości weryfikacji takich orzeczeń w tym przeprowadzania dowodu z opinii biegłych lekarzy okulistów, ani gromadzenia w prowadzonym przez siebie postępowaniu administracyjnym materiałów, które stanowiłyby podstawę do wydania danego ostatecznego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. Dlatego nie można organom tym przedstawić zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 76 § 3 k.p.a., art. 77 § 1, § 2 i § 3 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 1 pkt. 2 i 4 ustawy o broni i amunicji. Natomiast przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji nie miał w sprawie zastosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego jak i procesowego przy podejmowaniu decyzji organów obu instancji, mogących stanowić o ich uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności i z tych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.