II SA/Wa 61/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant starszy specjalista Ewa Kielak-Niedźwiedzka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. P. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1734/20 w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku postanawia: 1. wznowić postępowanie zakończone postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2021r. sygn. akt II SA/Wa 1734/20 w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; 2. zmienić postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1734/20 w ten sposób, że przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. P. kwotę 360 zł (słownie: trzysta sześćdziesiąt) oraz kwotę 82,80 zł (słownie: osiemdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) stanowiącą 23% podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 851/24 odrzucił skargę adwokata M. P. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1734/20 w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1734/20 oddalił skargę M. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Na wniosek skarżącej zostało jej przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Na tej podstawie Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata M. P.. Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1734/20, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał adwokatowi M. P. kwotę 180 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 41,40 zł, stanowiącą 23% podatku od towarów i usług, łącznie 221,40 zł, na podstawie art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.); zwanej dalej "P.p.s.a." oraz § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18). Od orzeczenia tego pełnomocnik z urzędu nie wniósł sprzeciwu. W dniu 4 czerwca 2024 r., za pośrednictwem platformy ePUAP, adwokat M. P. złożył, na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 270, art. 272 § 1 i 2, art. 50 § 1 w zw. z art. 276 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1734/20. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że podstawę orzeczenia z dnia 5 sierpnia 2021 r. stanowił § 4 ust. 1 i § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Następnie podniósł, że wyrokiem z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt SK 90/22, opublikowanym w dniu 4 marca 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 300), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w zakresie, w jakim określa ponoszone przez Skarb Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w wysokości niższej niż stawki minimalne opłat określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.), jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP. Pełnomocnik zaznaczył, że w odniesieniu do możliwości wznowienia postępowania w sprawie prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej podstawę prawną żądania wzruszenia w drodze wznowienia postępowania prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w takiej sprawie stanowi wprost art. 190 ust. 4 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, a do postępowania mają odpowiednie zastosowanie przepisy o wznowieniu postępowania sądowoadministracyjnego, czyli art. 272 § 2, art. 275, art. 276, art. 278-285 P.p.s.a. W ocenie pełnomocnika, w związku z tym, że § 2 pkt 1 w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. stanowiły materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu, to derogacja trybunalska wynikająca z powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego uzasadnia zastosowanie art. 272 § 1 P.p.s.a. i wznowienie postępowania w zakresie, w jakim zakończone zostało postanowieniem. Jednocześnie pełnomocnik wskazał, że został zachowany trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie, o którym mowa w art. 272 § 2 P.p.s.a. Powołanym na wstępie postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w związku z art. 276 zd. pierwsze P.p.s.a., uznał, że skarga o wznowienie postępowania, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 270 P.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy, dotyczącym wznowienia postępowania, można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym dotyczy to zakończenia postępowania wszczętego przed sądem administracyjnym na skutek wniesienia skargi, w rozumieniu art. 52 P.p.s.a., albo wniosku, o jakim mowa w art. 63 P.p.s.a. A zatem powołany przepis dotyczy prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej. Do takich orzeczeń należą wyroki, tj. orzeczenia, które rozstrzygają sprawę merytorycznie (art. 132 P.p.s.a.) oraz postanowienia, które w inny sposób kończą postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej (art. 160 - 165 P.p.s.a., art. 173 § 1 P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt II GZ 168/22, wskazał, że w art. 270-285 P.p.s.a. brakuje bezpośredniej podstawy prawnej do wzruszenia, w trybie wznowienia postępowania, prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania. W rozpoznawanej sprawie adwokat M. P. domagał się wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt 1734/20 w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Powyższe postanowienie nie było postanowieniem kończącym postępowanie sądowe, a jedynie postanowieniem incydentalnym, którego przedmiotem było rozpoznanie wniosku o przyznanie wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia nie stanowi bowiem wniosku z art. 63 P.p.s.a., nie wszczyna sprawy sądowoadministracyjnej, a więc postępowanie w tym przedmiocie ma charakter wyłącznie incydentalny. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że postępowanie zainicjowane wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia nie ma przymiotu samodzielności i odrębności, jest bowiem związane ze skargą do sądu administracyjnego. Postanowienie rozstrzygające żądanie przyznania wynagrodzenia nie kończy więc postępowania sądowego i z tego względu nie może być przedmiotem skargi o wznowienie postępowania. Od powyższego postanowienia adwokat M. P. złożył skargę kasacyjną żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: 1. art. 270 i art. 272 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 190 ust. 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji - poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że nie stanowią one podstawy żądania wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w ramach którego wydano prawomocne orzeczenie niekończące postępowania (tj. postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia z pomoc prawną świadczoną z urzędu), którego podstawę prawną stanowiły przepisy uznane następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, podczas gdy w takiej sytuacji przepisy te należy interpretować przy uwzględnieniu normy z art. 190 ust. 4 Konstytucji oraz art. 8 ust. 2 Konstytucji, tj. w taki sposób, aby zapewnić nieograniczoną możliwość wzruszenia orzeczeń wydanych w oparciu o niekonstytucyjne przepisy prawa - a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na ich niezastosowaniu w niniejszej sprawie; 2. art. 58 § 1 pkt 6, art. 58 § 3 w zw. z art. 276, art. 270 i art. 272 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 190 ust 4 i art. 8 ust. 2 Konstytucji - polegające na odrzuceniu skargi o wznowienie w sytuacji, gdy żądanie wznowienia postępowania wynikało ze stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją przepisów, na podstawie których wydano postanowienie z dnia 5 sierpnia 2021 r., sygn. II SA/Wa 1734/20, a podstawę wznowienia postępowania stanowił art. 190 ust. 4 Konstytucji stosowany bezpośrednio, na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, brak w przepisach art. 270-285 P.p.s.a. bezpośredniej podstawy do wzruszenia, po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej, prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w tej sprawie, które zostało wydane na podstawie przepisu prawnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, nie może wyłączać dopuszczalności wzruszenia takiego postanowienia. Stosownie bowiem do art. 8 ust. 2 Konstytucji jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że sama Konstytucja stanowi inaczej. Zawarte w art. 190 ust. 4 Konstytucji odesłanie do zasad i trybu wznowienia postępowania czy uchylenia rozstrzygnięcia, określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania, nie może być rozumiane jako wyłączające bezpośrednie stosowanie tego przepisu w rozumieniu art. 8 ust. 2 Konstytucji, gdy odpowiednie procedury nie obejmują pełnego zakresu art. 190 ust. 4, to jest w sytuacji, gdy przepisy procesowe określają zasady i tryb wzruszania prawomocnych rozstrzygnięć, lecz nie wprowadzają wprost możliwości wzruszenia prawomocnego orzeczenia niekończącego postępowania w danej sprawie, wydanego na stwierdzonej przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjnej podstawie prawnej. Przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wykładni, zgodnie z którą przepisy regulujące wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego nie pozwalają na wznowienie postępowania, w którym zostało wydane orzeczenie oparte na przepisach uznanych następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjne, stanowi naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji poprzez bezpodstawne zawężenie zakresu jego zastosowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 2488/24 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania wskazując, że co do zasady jednolicie uznaje się w orzecznictwie i doktrynie, że instytucja wznowienia postępowania uregulowana w P.p.s.a. nie ma zastosowania do postanowień o charakterze procesowym (incydentalnym), które nie kończą postępowania. (tak J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 270). Pewne odstępstwo od powyższego stanowiska przejawia postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. I GZ 2/06, w którym stwierdzono, że na gruncie wykładni Trybunału Konstytucyjnego (wyrażonego w postanowieniu z dnia 2 marca 2004 r., S 1/04 oraz w wyroku z dnia 27 października 2004 r., SK 1/04), co do znaczenia i zakresu art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, przy jednoczesnym uwzględnieniu art. 8 ust. 2 Konstytucji RP można przyjąć, że brak w art. 270–285 P.p.s.a. bezpośredniej podstawy do wzruszenia, po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie, prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w tej sprawie, które zostało wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny, nie może wyłączać dopuszczalności wznowienia takiego postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy przychylić się do prokonstytucyjnej wykładni art. 270 i art. 272 § 1 P.p.s.a. Ustrojodawca w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP expressis verbis przewidział wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądowym. Nie powinno więc ulegać wątpliwości, że użyty w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP zwrot "prawomocne orzeczenie sądowe" obejmuje zarówno wyrok, jak i postanowienie sądu, mające wspólną dla nich cechę prawomocności, a także orzeczenia z nimi w skutkach zrównane, jak np. niezaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego wojewódzkiego sądu administracyjnego o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, które ma skutek prawomocnego orzeczenia sądu (art. 259 § 3 w związku z § 1 i art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.). W przepisie art. 270 P.p.s.a. przewidziano, że można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, a także można żądać wznowienia postępowania zgodnie z art. 272 § 1 w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ustrojodawca odmiennie niż przyjął to Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, nie wykluczył stosowania instytucji wznowienia postępowania do spraw o charakterze incydentalnym lub kończących postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej w sposób merytoryczny i prawomocnych orzeczeń sądowych. W świetle prawidłowo rozumianego brzmienia art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 270 i art. 272 § 1 P.p.s.a. jako pozbawione dostatecznych podstaw należy zatem postrzegać uzależnianie dopuszczalności wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym od charakteru lub formy prawomocnego orzeczenia sądowego, które ma zostać wzruszone, wykluczając z nich postanowienia niekończące co do istoty postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 1 P.p.s.a. Tak daleko idącego ograniczenia na gruncie prawa pozytywnego prawodawca nie wyraził. Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu jakkolwiek pozostaje w bezpośrednim związku z główną sprawą sądowoadministracyjną skarżącej i niekiedy, tak jak w analizowanej sytuacji, materializuje się w postaci rozstrzygnięcia, tj. postanowienia wyodrębnionego jako orzeczenie sądowe, które nie zapada w głównej sprawie, a więc co do istoty. Jednakże w ujęciu procesowym ma odrębny tryb i przedmiot oraz odmiennego w stosunku do strony skarżącej adresata. W takim ujęciu jest to odrębna sprawa, w której wydane orzeczenie kształtuje sytuację prawną innego podmiotu niż strona postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 32 P.p.s.a. Zaznaczył, że postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej inicjowane jest na podstawie wniosku osoby ustanowionej pełnomocnikiem z urzędu, składanym w imieniu własnym, który musi zawierać stosowne oświadczenie tej osoby, np. adwokata (art. 254 § 1 P.p.s.a. w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przez adwokata z urzędu – Dz. U. z 2019 r., poz. 18). Wniosek ten, zważywszy na odmienny niż strona skarżąca podmiot w sprawie sądowoadministracyjnej, wszczyna postępowanie sądowe właściwe dla przedmiotu tego wniosku (por. art. 63 w związku z art. 64 w związku z art. 254 § 1 P.p.s.a.). Pozwala ono na jego merytoryczne rozpoznanie i wydanie postanowienia rozstrzygającego co do wspomnianych kosztów. W sprawie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, wywołanej tego rodzaju wnioskiem, orzeka co do zasady referendarz sądowy, którego postanowienia - jeżeli nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw został prawomocnie odrzucony - mają skutki prawomocnego orzeczenia sądu (art. 258 § 2 pkt 8 w związku z art. 259 § 3 P.p.s.a.). Jednocześnie ustawodawca expressis verbis przyznał osobie ustanowionej pełnomocnikiem z urzędu (m.in. adwokatowi) prawo do zaskarżenia orzeczenia, w tym postanowienia rozstrzygającego co do wniosku o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy (art. 259 § 1 i art. 258 § 4 P.p.s.a.). Wydawane w tej sprawie orzeczenia sądowe (postanowienia) przyznające wynagrodzenie w określonej kwocie pełnomocnikowi z urzędu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy albo odmawiające przyznania takiego wynagrodzenia, odnoszą się do istoty (mają charakter merytoryczny), która stanowi obowiązek zwrotu kosztów zastępstwa procesowego adwokatowi ustanowionemu z urzędu. Kształtują one bowiem bezpośrednio sytuację prawną ustanowionego pełnomocnika i są uzależnione wyłącznie od jego działań procesowych w zakresie ubiegania się o tego rodzaju koszty, a nie od działań procesowych strony postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej, którą on reprezentuje na zasadach prawa pomocy. Znaczenia tak rozumianej istoty postanowienia w sprawie o wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu wzmacnia okoliczność, że orzeczenie sądowe w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej pozostaje w bezpośrednim związku ze sprawą zainicjowaną środkiem prawnym wniesionym przez stronę skarżącą w rozumieniu art. 32 P.p.s.a. oraz jej ewentualnym kontynuowaniem w postępowaniu ze skargi kasacyjnej. Należy mieć na uwadze, że postanowienie wydane w przedmiocie kosztów udzielonej, lecz nieopłaconej pomocy prawnej, określa stosunek materialnoprawny w relacji pełnomocnik z urzędu oraz Skarb Państwa. Strona podmiotowa takiego orzeczenia sądowego jest zatem inna niż w przypadku orzeczeń sądowych zapadłych na skutek środków prawnych wniesionych przez strony postępowania w rozumieniu art. 32 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wadliwa była ocena prawna Sądu pierwszej instancji o niedopuszczalności złożonej przez adwokata skargi o wznowienie postępowania w odniesieniu do jego własnego zakresu sprawy dotyczącej przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną przez niego udzieloną w charakterze pełnomocnika z urzędu w sprawie skarżącej. Skarga o wznowienie postępowania wniesiona przez pełnomocnika, w odniesieniu do należnego mu wynagrodzenia przyznanego w postanowieniu o kosztach pomocy prawnej świadczonej z urzędu podlega zatem rozpoznaniu w trybie właściwym dla wznowienia postępowania na zasadzie art. 272 § 1 P.p.s.a. i jako taka nie jest niedopuszczalna z uwagi na przedmiot zaskarżenia. Postępowanie w sprawie przyznania wynagrodzenia dla pełnomocnika świadczącego pomoc prawną z urzędu może zostać objęte trybem opisanym w Dziale VII P.p.s.a., pod warunkiem zaistnienia ustawowej podstawy wznowienia (art. 280 § 1 P.p.s.a.). Jednocześnie Sąd wskazał, że w świetle wykładni systemowej przepisów art. 243 § 1 zdanie drugie, art. 254 § 1, art. 258 § 2 pkt 8 i art. 261 w związku z art. 276 zdanie pierwsze P.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem dotyczącym zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (w tym przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy) wolna jest od wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 5 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1734/20 jest zasadna. Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935); zwanej dalej "P.p.s.a." w przypadkach przewidzianych w dziale VII można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Przepis art. 272 § 1 P.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Stosownie do art. 277 zd. pierwsze P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Ponadto, według art. 278 P.p.s.a. po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 listopada 2024 r. sygn. akt III OSK 2488/24, którym Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jest związany (art. 190 P.p.s.a.), dokonał prokonstytucyjnej wykładni art. 270 i art. 272 § 1 P.p.s.a. i stwierdził, że złożona przez adwokata skarga o wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną przez niego udzieloną w charakterze pełnomocnika z urzędu w sprawie M. D. (sygn. akt II SA/Wa 1734/20) jest dopuszczalna i podlega rozpoznaniu w trybie właściwym dla wznowienia postępowania na zasadzie art. 272 § 1 P.p.s.a. pod warunkiem zaistnienia ustawowej podstawy wznowienia (art. 280 § 1 P.p.s.a.). Skarga o wznowienie opiera się na ustawowej podstawie (art. 272 § 1 P.p.s.a.) - Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt SK 90/22 orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie objęte skargą o wznowienie postępowania (z dnia 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1734/20). W sprawie dotrzymano też terminów z art. 277 zd. pierwsze i art. 278 P.p.s.a., bowiem wyrok Trybunału Konstytucyjnego opublikowany został w Dzienniku Ustaw w dniu 4 marca 2024 r., a skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w dniu 4 czerwca 2024 r. W konsekwencji Sąd rozpoznał sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1 P.p.s.a.) i uwzględnił skargę o wznowienie (art. 282 § 2 P.p.s.a.): zmienił postanowienie referendarza sądowego z dnia 5 sierpnia 2021 r. (art. 260 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 282 § 2 P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie miał na względzie, że we wspomnianym wyroku z dnia 27 lutego 2024 r. sygn. akt SK 90/22, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 2 pkt 1 w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2023 r. poz. 2631) w zakresie, w jakim określa opłaty stanowiące ponoszone przez Skarb Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w wysokości niższej niż stawki minimalne opłat określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964, z późn. zm.); zwanej dalej: "rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie"), jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zd. pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podał m. in., że opłaty z tytułu pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu powinny być ustalane według stawek określonych w rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności adwokackie: przy zasądzaniu kosztów pomocy udzielonej przez adwokata z urzędu mają zastosowanie stawki minimalne określone w rozdziałach 2-4 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie (§ 2- § 14). W świetle powyższego, należne skarżącemu wynagrodzenie za pomoc prawną przez niego udzieloną w charakterze pełnomocnika z urzędu w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1734/20 powinno wynosić 442,80 zł (360 zł netto + 82,80 zł tytułem podatku VAT). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę o wznowienie postępowania i zmienił postanowienie referendarza sądowego z dnia 5 sierpnia 2021 r w ten sposób, że przyznał koszty nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości żądanej przez adwokata M. P. w skardze o wznowienie postępowania. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, ponieważ skarżący nie wykazał ich poniesienia. Ponadto, w sprawie niniejszej skarżący nie miał obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym postanowieniu z dnia 20 listopada 2024 r. sygn. akt III OSK 2488/24, skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem dotyczącym przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wolna jest od wpisu sądowego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 282 § 1-2, art. 250 § 1, art. 258 § 4 w zw. z § 2 pkt 8 P.p.s.a., § 23 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r., poz. 763) oraz art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146aa ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r., poz. 361, z późn. zm.).