II SA/Wa 621/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Sylwia Falkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi L. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku: 1) oddala skargę; 2) przyznaje ze środków budżetowych Skarbu Państwa – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rzecz adwokata A. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych tytułem podatku VAT za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu. Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r. odmawiającą L. T. przyznania emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Decyzję organ uzasadniał brakiem przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, określonych w art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). W niniejszej sprawie ustalono, iż L. T. urodziła się w dniu [...] lipca 1947 r. Zgodnie z orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] marca 2004 r. została uznana za częściowo niezdolną do pracy od dnia [...] stycznia 2004 r. W orzeczeniu tym stwierdzono, iż niezdolność nie pozostaje w związku z naruszeniem sprawności organizmu przed [...] lipca 1965 r. Natomiast orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] grudnia 2007 r. stwierdzono całkowitą niezdolność do pracy i niezdolnego do samodzielnej egzystencji od dnia [...] lipca 2004 r. L. T. na czas ukończenia 60 lat życia, legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym łącznie w rozmiarze 11 lat, 2 miesięcy i 20 dni. Okres ten organ uznał za nieadekwatny do wieku skarżącej. Ostatnio udowodniony okres zatrudnienia przypadał na dzień [...] sierpnia 1975 r., po którym nastąpiły (do [...] kwietnia 1979 r. ) okresy sprawowania opieki nad dziećmi, stanowiące okresy nieskładkowe. Do chwili osiągnięcia wieku emerytalnego, to jest do dnia [...] lipca 2007 r., zainteresowana nie podejmowała zatrudnienia. Organ podkreślił, iż w okresie tym od początku 2004 r. L. T. była jedynie częściowo niezdolna do pracy, co umożliwiało zatrudnienie albo wykonywanie innej działalności objętej ubezpieczeniem, a przed tą datą, co wynika z orzeczeń lekarza orzecznika ZUS, była do pracy zdolna w pełni. Polemizując z twierdzeniami zainteresowanej zawartymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wskazał, iż sprawowanie opieki nad dziećmi, zgodnie z orzecznictwem NSA (wyrok z 3 lipca 2002 r. w sprawie II SA 831/02), nie stanowi tu okoliczności usprawiedliwiającej brak opłacania składek ubezpieczenia społecznego. W tym stanie faktycznym organ nie dopatrzył się szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niespełnienie przez L. T. wymogów związanych z ubezpieczeniem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, L. T. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazywała na bardzo trudną sytuację materialną i zdrowotną, twierdziła, iż niezdolność do pracy powstała wcześniej, bo już od 1994 r. leczyła się [...]. Podnosiła fakt wychowania dwójki dzieci. W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniach obu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Analizując zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, należy podzielić stanowisko organu w przedmiocie braku w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności, które w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu umożliwiałyby przyznanie świadczenia. L. T. jest obecnie całkowicie niezdolna do pracy. Ostatni okres składkowy to dzień [...] sierpnia 1975 r., zaś nieskładkowy to dzień [...] kwietnia 1979 r. Od tego czasu nieudokomentowano w sprawie żadnego związku skarżącej z ubezpieczeniem społecznym i opłatą stosownych składek. W porównaniu z wiekiem skarżącej (60 lat) łączny okres ubezpieczenia trwający 11 lat, 2 miesiące i 20 dni jest rażąco krótki. Orzeczenia lekarzy orzeczników ZUS nie wskazują niezdolności do pracy skarżącej, przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dostrzega, iż orzeczona od początku 2004 r. częściowa niezdolność do pracy mogła utrudniać L. T. znalezienie pracy, jednakże nie może stanowić usprawiedliwienia dla stosunkowo długotrwałej bezczynności zawodowej, zwłaszcza, gdy zważy się, iż jest ona z zawodu [...]. Także fakt opieki nad małoletnimi dziećmi, w brew twierdzeniom skarżącej, nie stanowi usprawiedliwienia dla tak długiego okresu bezczynności zawodowej, zwłaszcza, że okres związany z tą opieką (okres nieskładkowy) upłynął w 1979 r. Organ trafnie ocenia okresy ubezpieczenia skarżącej, nie dopatrując się żadnych okoliczności usprawiedliwiających brak należnego ubezpieczenia. L. T. mieszka razem z mężem, który pobiera emeryturę w wysokości 1.246, 49 zł (k. 12 akt administracyjnym), posiada dwoje dorosłych dzieci, co wskazuje, iż nie jest ona całkowicie pozbawiona środków utrzymania. Przedstawione w skardze zarzuty są chybione. Organ prawidłowo rozpatrzył zebrany w sprawie materiał dowodowy i rozstrzygając sprawę prawidłowo zastosował zarówno przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania oraz ustosunkował się co do zgromadzonego materiału dowodowego. Nie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Powoływanie się przez skarżącą na trudną sytuację nie może w żaden sposób usprawiedliwiać braku opłacania składek ubezpieczeniowych w latach, gdy skarżąca była zdolna, bądź częściowo zdolna do pracy. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zatem zasadne. Trudna sytuacja materialna oraz bardzo trudna sytuacja zdrowotna, którą dostrzega zarówno organ jak i Sąd nie może stanowić przesłanki do uwzględnienia żądania, gdy nie zostaną spełnione pozostałe przesłanki wymienione w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o czym wspomniano już wyżej. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa, dlatego też na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. O wynagrodzeniu z tytułu zastępstwa prawnego świadczonego z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 wyżej wspomnianej ustawy.