II SA/Wa 622/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. z dnia 25 września 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I.S., M.S. oraz M.S. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 25 września 2013 r. skarżąca M.S., reprezentowana przez brata M.S., wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza wniosku skarżąca oświadczyła, że w gospodarstwie domowym, prowadzonym wspólnie z mężem, dochód miesięczny wynosi 3.600 £ brutto. Skarżąca i jej mąż mieszkają i pracują w Wielkiej Brytanii. Skarżąca podała również, że osiągane przez nią wynagrodzenie nie wystarcza na pokrycie całości kosztów mieszkania. Natomiast, jak wyjaśniła dalej, zarobki męża służą finansowaniu pozostałych kosztów utrzymania w postaci wyżywienia, przejazdów, itp. Jednocześnie, działając przez pełnomocnika, w piśmie z dnia 18 listopada 2013 r. skarżąca oświadczyła, że w niniejszej sprawie koszt sporządzenie i wniesienia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika został pokryty z jej środków pieniężnych. Do wniosku skarżąca nie dołączyła jakichkolwiek dokumentów potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. Z tego powodu, w piśmie z dnia 15 października 2013 r., skarżąca została wezwana do złożenia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych poświadczających dochody, stan majątkowy oraz możliwości płatnicze, a mianowicie: wyciągów i wykazów z posiadanych przez siebie i męża rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym za ten okres, a także zaświadczeń potwierdzających wysokość osiągniętego w gospodarstwie domowym dochodu, także z okresu ostatnich trzech miesięcy. Skarżącą zobowiązano również do złożenia oświadczenia wskazującego źródła dochodu, z których pokryto koszty zastępstwa prawnego do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku. Wezwanie zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 4 listopada 2013 r. Jednakże w terminie otwartym do wykonania powyższego wezwania skarżąca złożyła jedynie oświadczenie o źródłach sfinansowania zastępstwa prawnego. Skarżąca nie złożyła żadnych innych, dalszych pism procesowych ani dokumentów źródłowych, do których przedstawienia została wezwana. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy należało rozpoznać w oparciu o oświadczenie skarżącej zamieszczone w formularzu wniosku. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa) zatytułowanym "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263 ppsa). Otóż, w myśl art. 246 § 1 ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "osoba ta wykaże" oznacza zatem, że to na wnioskodawcy, czyli osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek podania tych danych (w postaci oświadczeń oraz dokumentów źródłowych), które w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości pozwolą na ustalenie jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Co więcej, obowiązek ten w sposób jednoznaczny ustawodawca sprecyzował w art. 255 ppsa otwierając sądom administracyjnym możliwość żądania od wnioskodawców uzupełnienia niewystarczającego lub budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i nakładając na wnioskodawców obowiązek wykonania tych wezwań ("strona jest obowiązana na wezwanie (...)"). Jednocześnie należy zauważyć, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie bada się sytuacji majątkowej wnioskodawcy tylko w granicach jego zdolności zarobkowych, czy możliwości płatniczych, lecz dokonuje się tej oceny na tle sytuacji majątkowej w gospodarstwie domowym skarżącego, czyli bierze się też pod uwagę sytuację majątkową i możliwości płatnicze wszystkich osób pozostających wraz ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast to skarżący w składanym formularzu wniosku ma obowiązek zamieścić tego rodzaju dane w takim właśnie, szerokim zakresie lub uzupełnić je w przypadku, gdy są one niewystarczające lub budzą wątpliwości. Ustawodawca dał temu wyraz w treści art. 252 § 1 ppsa stwierdzając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz stanie rodzinnym. W niniejszej sprawie skarżąca nie uzupełniła niewystarczających danych zamieszczonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w konsekwencji złożone oświadczenie nie pozwala na ocenę jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Z oświadczenia tego nie wynika bowiem jaka jest rzeczywista wysokość środków pieniężnych, którymi dysponuje skarżąca i jej mąż po odliczeniu wydatków związanych z podstawowym utrzymaniem. W tym zakresie skarżąca zobowiązana była do złożenia takich dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie w tym zakresie jednoznacznego ustalenia poprzez zestawienie kwoty miesięcznego dochodu z kwotą miesięcznych wydatków. Należy również zauważyć, że samo twierdzenie skarżącej o takiej wysokości miesięcznych wydatków, która uniemożliwia jej na obecnym etapie postępowania uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, w sytuacji gdy skarżąca pokryła już wydatki związane z zastępstwem prawnym i udziela pomocy finansowej rodzinie w Polsce (vide rachunki bankowe złożone przez pełnomocnika skarżącej), mogło zostać zweryfikowane jedynie poprzez treść dokumentów źródłowych objętych wezwaniem z dnia 15 października 2013 r. W rezultacie skarżąca nie wykazała przesłanek wymaganych treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 252 § 2 i art. 255 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.