II SA/Wa 622/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Olga Żurawska – Matusiak po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. S., M. S. oraz M. S. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. 30 września 2013 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego formularza wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Z treści formularza wynika, że skarżąca i jej mąż mieszkają i pracują w Wielkiej Brytanii, a ich dochód miesięczny wynosi 3.600 £ brutto. Skarżąca podała również, że osiągane przez nią wynagrodzenie nie wystarcza na pokrycie całości kosztów mieszkania. Natomiast, jak wyjaśniła dalej, zarobki męża służą finansowaniu pozostałych kosztów utrzymania w postaci wyżywienia, przejazdów, itp. Ponadto, w piśmie z 18 listopada 2013 r. skarżąca oświadczyła, że w niniejszej sprawie koszt sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika został pokryty z jej środków pieniężnych. Do wniosku skarżąca nie dołączyła jakichkolwiek dokumentów potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. Z tego powodu, pismem z 15 października 2013 r., skarżąca została wezwana do złożenia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych poświadczających dochody, stan majątkowy oraz możliwości płatnicze, a mianowicie: wyciągów i wykazów z posiadanych przez siebie i męża rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym za ten okres, a także zaświadczeń potwierdzających wysokość osiągniętego w gospodarstwie domowym dochodu, także z okresu ostatnich trzech miesięcy. Skarżącą zobowiązano również do złożenia oświadczenia wskazującego źródła dochodu, z których pokryto koszty zastępstwa prawnego do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku. Wezwanie zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi skarżącej 4 listopada 2013 r. Skarżąca złożyła jedynie oświadczenie o źródłach sfinansowania zastępstwa prawnego. Skarżąca nie złożyła żadnych innych, dalszych pism procesowych ani dokumentów źródłowych, do których przedstawienia została wezwana. W związku z powyższym postanowieniem z 11 grudnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącej wniósł w ustawowym terminie sprzeciw, w którym stwierdził, że w wezwaniu do nadesłania dokumentów dotyczących sytuacji finansowej skarżącej nie było informacji, że ich nie złożenie może skutkować odmową zwolnienia od kosztów sądowych. Do wniesionego sprzeciwu nie zostały dołączone żadnych dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż w związku ze skutecznym wniesieniem sprzeciwu, postanowienie z 11 grudnia 2013 r., zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako "P.p.s.a."), traci moc, co oznacza, iż sprawa jest ponownie rozpoznawana od początku. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz" ; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). W niniejszej sprawie treść oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu jest niewystarczająca do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej. Wezwanie do uzupełnienia wniosku miało na celu umożliwienie skarżącej należyte udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zakres żądanych dokumentów i informacji miał bowiem istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku. Skarżąca konsekwentnie odmawia podania informacji dotyczących sytuacji majątkowej w prowadzonym gospodarstwie domowym. M. S.nie złożyła stosownych wyjaśnień i nie przedstawiła żądanych dokumentów na wezwanie referendarza sądowego. Nie przedstawiła ich również składając sprzeciw od postanowienia referendarza, mimo że miała świadomość, iż ich brak był zasadniczym powodem odmowy przyznania prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego, strona powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 267/09). Sąd nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawcy, nie jest możliwa. W związku z powyższym, wobec nie nadesłania przez skarżącą żądanych dokumentów, wniosek o przyznanie prawa pomocy należało rozpoznać w oparciu o oświadczenie skarżącej zamieszczone w formularzu wniosku. Analiza oświadczenia skarżącej złożonego na urzędowym formularzu PPF prowadzi do wniosku, iż wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawiła ona swojej sytuacji materialnej i rodzinnej w sposób wyczerpujący. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sytuacja majątkowa skarżącej wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż strona dysponuje środkami pieniężnym wystarczającymi na ich uiszczenie. Wysokość comiesięcznych dochodów w gospodarstwie domowym skarżącej wynosi ponad 3.600 £. Mając powyższe na uwadze oraz fakt, że do kosztów sądowych na dzień rozpoznawania wniosku zaliczyć można jedynie wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 złotych (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 221, poz. 2193), Sąd stwierdza, że wnioskodawczyni jest w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest swoistą formą dotowania przez Skarb Państwa podmiotów, które ze względu na nadzwyczaj trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść w pełni wymaganych prawem kosztów postępowania i brak środków finansowych stanowi przeszkodę uniemożliwiającą im dochodzenie swych praw przed sądem. Aktualna sytuacja finansowa wnioskodawczyni nie uprawnia do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy określone art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.