II SA/Wa 624/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Protokolant Milada Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] października 2005 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata G. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 zł. (pięćdziesiąt dwa złote 80/100) stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] przyznał A. S. dodatek mieszkaniowy na okres sześciu miesięcy, tj. od dnia [...] października 2005 r. do dnia [...] marca 2006 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ stwierdził, że do obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjęto wydatki określone w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów, natomiast dodatek obliczono na podstawie art. 6 ustawy oraz § 2 pkt 2, § 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. Nie zgadzając się z wysokością przyznanego świadczenia, A. S. wniosła od powyższej decyzji odwołanie, podnosząc iż organ błędnie ustalił uzyskany dochód uprawniający do przyznania dodatku mieszkaniowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, iż jak wynika z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się dodatków dla sierot zupełnych, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy oraz dodatku mieszkaniowego. W skład dochodu A. S. za okres czerwiec, lipiec, sierpień 2005 r. weszła renta w wysokości [...] zł miesięcznie, dodatek pieniężny w miesiącu sierpniu w wysokości [...] zł oraz nadpłata w opłatach za mieszkanie na dzień [...] sierpnia 2005 r. w wysokości [...] zł. Razem dało to dochód za ten okres w wysokości [...] zł, co średnio miesięcznie stanowi kwotę [...] zł. Wobec tego niesłuszne są zarzuty odwołania, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo wyliczył dochód wnioskodawczyni. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. S. podniosła, iż organ nieprawidłowo policzył jej dochód, bowiem wliczona przez organ kwota nadpłaty czynszowej nie stanowi dochodu w myśl art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Zdaniem skarżącej, opłaty czynszowej za jej lokal dokonywał Ośrodek Pomocy Społecznej [...] w formie jednorazowego zasiłku celowego, tak więc nadpłata ta nie stanowi jej dochodu bieżącego. Skarżąca podniosła również kwestię związana z przekazaniem przez organ I instancji odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z opóźnieniem, wskazując iż tym samym naruszono zapis art. 133 kpa. Skarżąca wskazywała również na naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Odnosząc się do zarzutu, iż organ I instancji z opóźnieniem przekazał odwołanie do Kolegium, organ wskazał, że termin przewidziany w art. 133 kpa nie jest terminem zawitym, po upływie którego dokonana czynność jest nieważna. Fakt przekazania odwołania z nieznacznym opóźnieniem nie miał wpływu na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organ, wydając zaskarżoną decyzję, nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu. Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów, stwierdzić należy, że skarga analizowana pod tym względem zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca zarówno w odwołaniu, jak również w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwestionowała prawidłowość przyjętego do obliczenia podatku dochodu. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe. Powołany przepis stanowi zamknięty katalog wyłączeń z dochodu przyjętego do naliczenia świadczenia. Z kwoty stanowiącej przychód, bez względu na źródło jego uzyskania, wyłączeniu podlegają tylko i wyłącznie koszty uzyskania przychodu i ww. składki finansujące system ubezpieczeń społecznych. Do dochodu nie wlicza się dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia dziecka, dodatku z tytułu rodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego. Skarżąca zarówno w odwołaniu, jak i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz w piśmie złożonym na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2006 r. wskazywała, iż opłaty czynszowe były płacone przez [...] Ośrodek Pomocy Społecznej i stanowiły zasiłek okresowy z pomocy społecznej. Na potwierdzenie tego skarżąca złożyła na rozprawie dokument w postaci kartoteki konta wskazujący dokonywanie wpłat przez OOPS. Organ winien więc wyjaśnić, jaki charakter miała uzyskiwana przez skarżącą pomoc z [...] Ośrodka Pomocy Społecznej, czy nie stanowiła ona zasiłku okresowego z pomocy społecznej w myśl art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, a tym samym, czy nadpłata w opłatach za mieszkanie (której faktycznie skarżąca, jak twierdzi, nigdy nie otrzymała) jest kwotą stanowiącą dochód skarżącej. Ponadto należy stwierdzić, iż zarówno Prezydent W. w swojej decyzji z dnia [...] października 2005 r., jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2005 r. zastosowały do ustalania wydatków za zajmowany przez skarżącą lokal rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. (Dz. U. Nr 156, poz. 1817), które określa rodzaje wydatków stanowiących podstawę dla obliczenia dodatku mieszkaniowego. W przepisie § 2 pkt 2 powołanego rozporządzenia wskazano, iż do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki określone w tym rozporządzeniu w wysokości naliczonych i ponoszonych wydatków. Organy obu instancji przyjęły więc, iż przy ustalaniu kwoty wydatków na lokal ponoszonych przez wnioskodawczynię dla celów ustalenia dodatku przyjmuje się kwotę w wysokości 90% faktycznych wydatków na lokal. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 maja 2006 r. sygn. akt P 4/05 orzekł, że art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz że § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817) jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z treścią art. 190 pkt 1 i 4 Konstytucji, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne; orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 stycznia 2002 r. w sprawie sygn. akt V CA 1/02 (LEX nr 56019), komentując zapis art. 190 pkt 1, stwierdza kategorycznie: "Art. 190 ust. 1 Konstytucji nadaje orzeczeniom Trybunału Konstytucyjnego rangę powszechnie obowiązujących i ostatecznych". Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, sam w sobie, powoduje skutki uchylenia decyzji. Teza ta wynika, po pierwsze, z zasady związania sądu wykładnią dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny – Naczelny Sąd Administracyjny w tezie wyroku z dnia 22 kwietnia 1999 r. sygn. akt IV SA 410/97 (publikacja LEX nr 48697) stwierdził, że "Powszechnie obowiązująca wykładnia ustawy wiąże organy państwa oraz sądy przez cały okres obowiązywania ustawy, tj. od daty jej wejścia w życie do dnia utraty mocy obowiązującej." – jak i po drugie, z zasady, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, wskazujący na niekonstytucyjność danego aktu, tworzy z mocy prawa przesłankę do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie decyzji, o czym stanowi art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, co z kolei pociąga za sobą określone skutki zawarte w treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wcześniej skutki zawarte w art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym). Teza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt II SA 1084/99 z dnia 18 czerwca 1999 r. (LEX nr 46247) stwierdza: "Jest zasadą, że Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowieniową), to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji (oraz decyzji organu pierwszej instancji) przez Naczelny Sąd Administracyjny". Dalej w uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że: "W świetle powołanej normy konstytucyjnej nasuwa się wniosek, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną ostatecznej decyzji jest, co do zasady, powinność uchylenia takiej decyzji. Wskazać trzeba także, iż przepisem art. 82 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym wprowadzono do Kodeksu postępowania administracyjnego artykuł 145a stanowiący, iż można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1) oraz że skargę w takiej sytuacji wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Tak więc podnoszona okoliczność orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o konstytucyjności danego aktu prawnego (podstawy decyzji administracyjnej) jest z woli ustawodawcy samodzielną podstawą wznowieniową. Stosownie natomiast do art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego". Pogląd ten podzielają inne liczne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. wyrok z dnia 25 października 1999 r. w sprawie sygn. II SA 1294/99 (LEX nr 46246), wyrok z dnia 11 sierpnia 1999 r. w sprawie sygn. akt II SA 1027/99 (LEX nr 46809). Niejako na marginesie tych rozważań, podnieść tu należy, że wskazaną wyżej przesłankę wznowieniową, określoną w art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, należy tu rozumieć jako abstrakcyjną możliwość, a więc dla uzyskania skutku uchylenia danej decyzji, gdy została ona już zaskarżona, nie jest konieczne wszczynanie osobnego postępowania, przewidzianego wyżej wskazanym przepisem. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.