II SA/Wa 627/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Fidor, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi W. Z. na orzeczenie Komisji do Spraw Służby Zastępczej z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do odbycia służby zastępczej oddala skargę Komisja do Spraw Służby Zastępczej z siedzibą w [...] orzeczeniem z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...], w sprawie przeznaczenia do odbycia służby zastępczej, na podstawie art. 573 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 poz. 248, z późn. zm.), zwanej dalej także u.o.O., i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), po rozpatrzeniu odwołania Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...], od orzeczenia wydanego przez Komisję Wojewódzką do Spraw Służby Zastępczej w [...] nr [...] z dnia [...] października 2024 r., o przeznaczeniu W. Z. do odbycia służby zastępczej, uchyliła orzeczenie organu I instancji i umorzyła postępowanie w I instancji. Komisja do Spraw Służby Zastępczej w uzasadnieniu wskazała, że W. Z., zwrócił się z wnioskiem o przeznaczenie do odbycia służby zastępczej (wniosek wpłynął do WCR w [...] w dniu [...] października 2024 r.), a następnie został przekazany przez WCR w [...] do komisji wojewódzkiej do spraw służby zastępczej w [...]. W. Z. wniosek uzasadniał swoimi przekonaniami religijnymi. Wyjaśnił między innymi: "Jestem Katolikiem i zgodnie z przykazaniem Bożym "nie zabijaj" dla mnie będzie stanowiło to ogromy problem moralny. Osobiście cenię sobie ludzkie życie. Zgodnie z wiarą chrześcijańską każde ludzkie życie jawi się jako dar Boga, jako owoc i znak jego miłości (...) W życiu wyznaję pacyfistyczne zasady moralne." Organ odwoławczy wskazał następnie, że Komisja Wojewódzka do Spraw Służby Zastępczej w [...] decyzją z dnia [...] października 2024 r. nr [...] postanowiła przeznaczyć W. Z. do odbycia służby zastępczej. Szef WCR w [...] złożył odwołanie od w/w decyzji pismem z dnia [...] listopada 2024 r. Uzasadnił je tym, że "zgodnie z art. 559 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11.03.2022 r. o obronie Ojczyzny pełnienie służby zastępczej jest równoznaczne ze spełnieniem obowiązku zasadniczej służby wojskowej przez osoby podlegające jej odbyciu. Służbę zastępczą można pełnić wyłącznie w okresie trwania obowiązku pełnienia zasadniczej służby wojskowej. (...) Na chwilę obecną obowiązek pełnienia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej jest zawieszony i funkcjonuje tylko jej dobrowolna forma. Zgodnie z art. 571 ust. 1 ustawy z dnia 11.03.2022 r. o obronie Ojczyzny wniosek o odbycie służby zastępczej może złożyć jedynie osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej, która została przeznaczona do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej. (...) Pan W. Z. odbył przeszkolenie absolwentów szkół wyższych w Szkole Podchorążych Rezerwy przy Wyższej Szkole Oficerskiej w [...]. Wyżej wymieniony nie jest osobą, która podlega obowiązkowi odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej (w przypadku jej odwieszenia), ponieważ jest już przeszkolona oraz przeniesiona do rezerwy i posiada stopień wojskowy podporucznika rezerwy". Komisja do Spraw Służby Zastępczej wskazała, że Konstytucja RP będąca najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, jako jeden z obowiązków obywatela polskiego wskazuje obronę Ojczyzny (art. 8 ust. 1 i art. 85 ust. 1). Przez określenie kwalifikacji wojskowej należy rozumieć proces ukierunkowany na określenie zdolności do pełnienia służby wojskowej (art. 2 pkt 14 ustawy). Kwalifikacja wojskowa ma na celu wprowadzenie danych do ewidencji wojskowej oraz określenie zdolności do pełnienia służby wojskowej przez obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. Czynności podejmowane w ramach kwalifikacji wojskowej są prowadzone przez powiatowe komisje lekarskie oraz wojewódzkie komisje lekarskie, wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz szefa wojskowego centrum rekrutacji (art. 56 ust. 1 i 2 ustawy). W ramach kwalifikacji wojskowej wykonuje się m.in. wstępne przeznaczenie osób podlegających stawieniu się do kwalifikacji wojskowej do poszczególnych form obowiązku obrony oraz przyjęcie wniosków o przeznaczenie do służby zastępczej, jak również wprowadzenie danych do ewidencji lub aktualizacja ewidencji wojskowej i przetwarzanie danych gromadzonych w tej ewidencji (art. 58 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy). Organ odwoławczy wyjaśnił, że do kwalifikacji wojskowej są obowiązani stawić się, w określonym terminie i miejscu, mężczyźni, którzy w danym roku kalendarzowym kończą 19 lat życia; osoby, wobec których kwalifikacja wojskowa nie została przeprowadzona w roku kalendarzowym, w którym ukończyły 19 lat życia, podlegają obowiązkowi stawienia się do kwalifikacji wojskowej przeprowadzanej w następnym roku kalendarzowym; obowiązek ten trwa do końca roku kalendarzowego, w którym osoba objęta tym obowiązkiem kończy 60 lat życia; do kwalifikacji wojskowej mogą się zgłosić również ochotnicy, w tym kobiety, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą 60 lat życia, niezależnie od posiadanych kwalifikacji i wykształcenia, jeżeli ukończyli co najmniej 18 lat życia (art. 59 ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy). Służba wojskowa dzieli się na czynną służbę wojskową oraz służbę w rezerwie (art. 129). Czynna służba wojskowa polega m.in. na pełnieniu zasadniczej służby wojskowej (art. 130 ust. 1 pkt 1 ustawy). Zasadnicza służba wojskowa polega na pełnieniu dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej albo obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej (art. 130 ust. 2 ustawy). Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Rady Ministrów, wprowadza, w drodze rozporządzenia, obowiązek pełnienia zasadniczej służby wojskowej, określając termin jej rozpoczęcia i zakończenia, z uwzględnieniem potrzeb Sił Zbrojnych (art. 152 ust. 2 ustawy). Czas trwania obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej wynosi 9 miesięcy (art. 153 ust. 1 ustawy). Konstytucja RP stanowi, że obywatel, któremu przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne nie pozwalają na odbywanie służby wojskowej, może być obowiązany do służby zastępczej na zasadach określonych w ustawie (art. 85 ust. 3). Zgodnie z ustawą służba zastępcza polega na: 1) wykonywaniu prac na rzecz ochrony środowiska, ochrony przeciwpożarowej, ochrony zdrowia, pomocy społecznej, opieki nad osobami z niepełnosprawnościami albo bezdomnymi oraz na rzecz administracji publicznej i wymiaru sprawiedliwości przez podlegających obowiązkowi służby wojskowej, którym przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne nie pozwalają na pełnienie tej służby; 2) pełnieniu służby w formacjach uzbrojonych niewchodzących w skład Sił Zbrojnych (art. 559 ust. 1 ustawy). Spełnienie służby zastępczej jest równoznaczne ze spełnianiem obowiązku zasadniczej służby wojskowej przez osoby podlegające jej odbyciu; służbę zastępczą można pełnić wyłącznie w okresie trwania obowiązku pełnienia zasadniczej służby wojskowej (art. 559 ust. 2 i 3 ustawy). Służbę zastępczą, o której mowa w art. 559 ust. 1 pkt 1 ustawy, odbywa się w państwowych i samorządowych jednostkach organizacyjnych, podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami, o których mowa w przepisach o działalności leczniczej, oraz w organizacjach pożytku publicznego, zwanych dalej "podmiotami" (art. 560 ust. 1 ustawy). Organ wskazał, że orzeczenie o przeznaczeniu do służby zastępczej w podmiocie wydaje komisja wojewódzka do spraw służby zastępczej (art. 569 ust. 1 ustawy). Osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej, która została przeznaczona do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, może złożyć wniosek o przeznaczenie jej do służby zastępczej w podmiocie (art. 571 ust. 1 ustawy). Wniosek o przeznaczenie do służby zastępczej w podmiocie osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej składa na piśmie do właściwej komisji wojewódzkiej do spraw służby zastępczej, za pośrednictwem szefa wojskowego centrum rekrutacji, najpóźniej w dniu doręczenia jej karty powołania do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej. Szef wojskowego centrum rekrutacji przesyła wniosek, o którym mowa w zdaniu poprzednim, komisji wojewódzkiej do spraw służby zastępczej w terminie 3 dni od dnia jego złożenia przez osobę podlegającą kwalifikacji wojskowej (art. 572 ust. 1 i 2 ustawy). Osobie podlegającej kwalifikacji wojskowej i szefowi wojskowego centrum rekrutacji w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia komisji wojewódzkiej przysługuje odwołanie do komisji do spraw służby zastępczej (art. 573 ust. 1 ustawy). Komisja do Spraw Służby Zastępczej wskazała, że w niniejszej sprawie należało ustalić, czy wnioskodawca posiadał interes prawny, to znaczy czy istniał związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a jego sytuacją prawną. Organ po odwołaniu się do treści art. 28 k.p.a. oraz orzecznictwa w tym zakresie stwierdził, iż w niniejszej sprawie występuje brak legitymizacji podmiotu do wystąpienia z wnioskiem o przeznaczenie do służby zastępczej w oparciu o art. 571 ust. 1 ustawy. Skoro wnioskodawca nie spełnia przesłanki z art. 571 ust. 1 ustawy, to nie można uznać go za stronę postępowania w rozumieniu przywołanego powyżej art. 28 k.p.a. Organ wskazał, że gdy żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.). Organ powołał się na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1628/23, w którym Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 571 ust. 1 u.o.O., osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej, która została przeznaczona do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, może złożyć wniosek o przeznaczenie jej do służby zastępczej w podmiocie. Skoro skarżący nie został przeznaczony do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, to a contrario nie może wnosić o przeznaczenie do odbycia służby zastępczej.(...) skarżący nie może domagać się wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie, bowiem nie spełnia podstawowej przesłanki podmiotowej warunkującej skuteczne wszczęcie postępowania - nie jest bowiem osobą zobowiązaną do pełnienia zasadniczej służby wojskowej. W obecnym stanie prawnym brak jest natomiast możliwości rozstrzygania w przedmiocie przeznaczenia do służby zastępczej osoby, która nie ma obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej. Komisja do spraw służby zastępczej zwróciła również uwagę, że w ostatnim cytowanym wyroku stwierdzono "Jak stanowi art. 553 [właśc. 559] ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny, służbę zastępczą można pełnić wyłącznie w okresie trwania obowiązku pełnienia zasadniczej służby wojskowej. Z kolei w myśl art. 155 ust. 1 tej ustawy, do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej kwalifikuje się osoby uznane za zdolne do tej służby, posiadające wykształcenie co najmniej podstawowe, z wyłączeniem wykształcenia uzyskanego w szkole specjalnej, oraz które nie ukończyły 35 roku życia. Treść przywołanych przepisów jednoznacznie wskazuje w ocenie organu, że obowiązek pełnienia zasadniczej służby wojskowej wygasa po ukończeniu przez daną osobę 35. roku życia. Wnioskodawca urodził się w 1970 r., w chwili złożenia wniosku o przeznaczenie do pełnienia służby zastępczej miał ukończone 35 lat życia. Nie był zatem (i nie jest) zobowiązany do pełnienia zasadniczej służby wojskowej. Nie może zatem skutecznie wystąpić z wnioskiem o przeznaczenie go do odbycia służby zastępczej, bowiem służba ta może być pełniona jedynie w okresie trwania obowiązku pełnienia zasadniczej służby wojskowej. Wobec powyższego, komisja do spraw służby zastępczej w [...], wydala nieprawidłowe orzeczenie o przeznaczeniu W. Z. do odbycia służby zastępczej. Jedynie osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej, która została przeznaczona do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, może złożyć wniosek o przeznaczenie jej do odbycia służby zastępczej w podmiocie. Orzeczenie Komisja do Spraw Służby Zastępczej z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi W. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił niedokładne rozpatrzenie sprawy i wniósł o ponowne rozpatrzenie. W uzasadnieniu podtrzymał wniosek o przeniesienie do służby zastępczej. Wskazał, że jest katolikiem i zgodnie z przykazaniem Bożym "nie zabijaj" dla skarżącego będzie stanowiło to ogromny problem moralny. Podał, że ceni ludzkie życie. Zgodnie z wiarą chrześcijanką każde ludzkie życie jawi się jako dar Boga, jako owoc i znak jego miłości. Zabicie wroga na wojnie będzie jawiło mu się jako zło, co ma dla skarżącego wielkie znaczenie duchowe i jest w jego przekonaniu sprzeczne z poglądami wojskowymi. Wskazał, że ma negatywne zdanie o wojsku ze względu na inne poglądy. Wojsko jawi się skarżącemu z zabijaniem, przemocą, agresją i złem. Uważa, że Szef WCR w [...] swoim działaniem zmusza skarżącego do zmiany swojego światopoglądu, narzuca swoje wojskowe poglądy, co jest sprzeczne z art. 53 Konstytucji RP. Pozbawia możliwości sposobu wywiązania się z obowiązku obrony Ojczyzny i stanowi ingerencję w wolność sumienia i religii. Jest to łamanie praw obywatelskich zawartych w Konstytucji. Skarżący na poparcie swojego stanowiska odwołał się do treści art. 571 u.o.O. oraz art. 85 ust. 3 Konstytucji RP. Dodał, że podobną sprawą zainteresował się Rzecznik Praw Obywatelskich i interweniował w sprawie innej osoby. Komisja do Spraw Służby Zastępczej w [...] w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów prawem przepisanych, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 powołanej ustawy, sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne. Przepis art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a., stanowi, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Z przepisu tego wynika m. in. funkcja wojewódzkiego sądu administracyjnego do rozpoznawania w pierwszej instancji spraw sądowoadministracyjnych w granicach swojej właściwości miejscowej. Przedmiotem skargi jest orzeczenie nr [...] z dnia [...] lutego 2025 r. Komisji do Spraw Służby Zastępczej w przedmiocie przeznaczenia do odbycia służby zastępczej. Siedzibą organu, którego orzeczenie zostało zaskarżone jest [...]. Zgodnie § 1 pkt 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652 ze zm.) dla obszaru województwa mazowieckiego właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Ze względu na siedzibę organu, który wydał zaskarżone orzeczenie właściwy do rozpoznania sprawy jest WSA w Warszawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a.). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie podlegała uwzględnieniu. W sprawie tej W. Z. zwrócił się z wnioskiem o przeznaczenie do służby zastępczej. Komisja Wojewódzka do Spraw Służby Zastępczej w [...] decyzją z dnia [...] października 2024 r. przeznaczyła wnioskodawcę do odbycia służby zastępczej. Na skutek odwołania uczestnika postępowania, tj. Szefa WCR w [...] Komisja do Spraw Służby Zastępczej uchyliła orzeczenie organu I instancji i umorzyła postępowanie w pierwszej instancji. W ocenie Sądu zaskarżone przez W. Z. orzeczenie Komisji do Spraw Służby Zastępczej z dnia [...] lutego 2025 r. jest prawidłowe i nie narusza prawa. Na mocy art. 4 ust. 1 u.o.O. podstawowym sposobem spełniania obowiązku obrony Ojczyzny jest pełnienie służby wojskowej. Zgodnie z art. 4 ust. 2 u.o.O. spełnianie obowiązku służby wojskowej może nastąpić również przez odbywanie służby zastępczej. W świetle art. 4 ust. 3 u.o.O. spełnianie obowiązku służby wojskowej ma pierwszeństwo przed innymi rodzajami obowiązku obrony Ojczyzny. Zgodnie z art. 2 pkt 36 u.o.O. o uregulowanym stosunku do służby wojskowej - należy przez to rozumieć: a) nadanie danej osobie kategorii zdolności do służby wojskowej i przeniesienie jej do rezerwy, b) odbycie obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej i przeniesienie do rezerwy osoby, która ją odbyła, ba) odbycie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i przeniesienie do rezerwy osoby, która ją odbyła, c) odbycie służby zastępczej i przeniesienie do rezerwy osoby, która ją odbyła, d) pełnienie zawodowej służby wojskowej, terytorialnej służby wojskowej przez okres co najmniej 3 lat oraz służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Policji, Straży Granicznej, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Służbie Ochrony Państwa, Służbie Więziennej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Celno-Skarbowej lub Państwowej Straży Pożarnej. Przepis art. 58 ust. 1 pkt 3 u.o.O. stanowi, że w ramach kwalifikacji wojskowej wykonuje się m.in. wstępne przeznaczenie osób podlegających stawieniu się do kwalifikacji wojskowej do poszczególnych form obowiązku obrony oraz przyjęcie wniosków o przeznaczenie do służby zastępczej. W art. 58 ust. 6 pkt 1 u.o.O. wskazano, że ustala się następujące kategorie zdolności do czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem zawodowej służby wojskowej: kategoria A - zdolny do służby wojskowej, co oznacza zdolność do odbywania lub pełnienia określonego rodzaju służby wojskowej, o której mowa w art. 129, a także zdolność do odbywania służby zastępczej. Z art. 59 ust. 9 u.o.O. wynika, że w okresie trwania obowiązku odbywania zasadniczej służby wojskowej w ramach kwalifikacji wojskowej szef wojskowego centrum rekrutacji może również wykonywać czynności związane z udzieleniem odroczeń czynnej służby wojskowej. Natomiast z art. 152 ust. 1 u.o.O. wynika, że obowiązkowa zasadnicza służba wojskowa jest pełniona z uwzględnieniem potrzeb Sił Zbrojnych. W świetle art. 152 ust. 2 u.o.O. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Rady Ministrów, wprowadza, w drodze rozporządzenia, obowiązek pełnienia zasadniczej służby wojskowej, określając termin jej rozpoczęcia i zakończenia, z uwzględnieniem potrzeb Sił Zbrojnych. Orzeczenie o przeznaczeniu do służby zastępczej w podmiocie wydaje komisja wojewódzka do spraw służby zastępczej (art. 569 ust. 1 u.o.O.). Osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej, która została przeznaczona do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, może złożyć wniosek o przeznaczenie jej do służby zastępczej w podmiocie (art. 571 ust. 1 u.o.O.). Wniosek o przeznaczenie do służby zastępczej w podmiocie osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej składa na piśmie do właściwej komisji wojewódzkiej do spraw służby zastępczej, za pośrednictwem szefa wojskowego centrum rekrutacji, najpóźniej w dniu doręczenia jej karty powołania do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej. W świetle przepisu art. 571 ust. 1 u.o.O. z wnioskiem o przeznaczenie do służby zastępczej może wystąpić osoba, która podlega kwalifikacji wojskowej i która została przeznaczona do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej. Zatem postępowanie w sprawie przeznaczenia do służby zastępczej może się toczyć (być prowadzone) tylko przy spełnieniu wskazanej przesłanki. Wskazania wymaga przy tym, że zgodnie z art. 559 ust. 3 u.o.O., służbę zastępczą można pełnić wyłącznie w okresie trwania obowiązku pełnienia zasadniczej służby wojskowej. Z kolei w myśl art. 155 ust. 1 tej ustawy, do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej kwalifikuje się osoby uznane za zdolne do tej służby, posiadające wykształcenie co najmniej podstawowe, z wyłączeniem wykształcenia uzyskanego w szkole specjalnej, oraz które nie ukończyły 35 roku życia. Stosownie do ust. 2, osoby, o których mowa w ust. 1, szef wojskowego centrum rekrutacji przeznacza i powołuje do służby, uwzględniając potrzeby Sił Zbrojnych, orzeczenie właściwej komisji lekarskiej oraz stosownie do potrzeb orzeczenie psychologiczne i kwalifikacje zawodowe. Zgodnie z ust. 3, do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej powołuje się również osoby uznane za zdolne do służby wojskowej, które ukończyły 18 rok życia i zgłosiły się ochotniczo do tej służby. Stosownie do ust. 4, osoby, o których mowa w ust. 1, powołuje się do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej w miarę możliwości w jednostce wojskowej mającej siedzibę w pobliżu ich miejsca pobytu stałego albo pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd WSA w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1628/23, zgodnie z którym "Treść przywołanych przepisów jednoznacznie wskazuje, że obowiązek pełnienia zasadniczej służby wojskowej wygasa po ukończeniu przez daną osobę 35. roku życia". W tej sprawie jest bezsporne, że skarżący (urodzony w 1970 r.), w chwili złożenia wniosku o przeznaczenie do pełnienia służby zastępczej miał ukończone 35 lat życia. W konsekwencji prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, że W. Z. nie był zobowiązany do pełnienia zasadniczej służby wojskowej. W świetle powyższego, skarżący nie mógł skutecznie wystąpić z wnioskiem o przeznaczenie do odbycia służby zastępczej. Służba ta może być bowiem pełniona jedynie w okresie trwania obowiązku pełnienia zasadniczej służby wojskowej. W świetle obowiązujących przepisów organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że skarżący nie może domagać się wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie, bo nie spełnia podstawowej przesłanki podmiotowej warunkującej skuteczne wszczęcie postępowania – nie jest osobą zobowiązaną do pełnienia zasadniczej służby wojskowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazywano już, że w obecnym stanie prawnym brak jest możliwości rozstrzygania w przedmiocie przeznaczenia do służby zastępczej osoby, która nie ma obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 września 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 2129/24, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano już wyżej, zgodnie z art. 571 ust. 1 u.o.O., osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej, która została przeznaczona do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, może złożyć wniosek o przeznaczenie jej do służby zastępczej w podmiocie. Stosownie do art. 571 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny, osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej, która złożyła wniosek o przeznaczenie do służby zastępczej w podmiocie, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia tego wniosku nie może być powołana do służby wojskowej. Skoro skarżący nie został przeznaczony do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, to a contrario nie może wnosić o przeznaczenie do odbycia służby zastępczej. Prawidłowo Komisja do Spraw Służby Zastępczej wskazała w zaskarżonym orzeczeniu, że gdy żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.). Jedynie osoba podlegająca kwalifikacji wojskowej, która została przeznaczona do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, może złożyć wniosek o przeznaczenie jej do służby zastępczej w podmiocie. Skarżący nie może domagać się wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie, bowiem nie spełnia podstawowej przesłanki podmiotowej (art. 28 k.p.a.) warunkującej skuteczne wszczęcie postępowania – nie jest bowiem osobą zobowiązaną do pełnienia zasadniczej służby wojskowej. W obecnym stanie prawnym brak jest możliwości rozstrzygania przez organ w przedmiocie przeznaczenia do służby zastępczej osoby, która nie ma obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej. Prawidłowo w tym stanie faktycznym Komisja do Spraw Służby Zastępczej uchyliła orzeczenie Komisji I instancji i umorzyła postępowanie przed organem I instancji. Postępowanie o przeznaczenie do odbycia służby zastępczej nie może być bowiem prowadzone wobec skarżącego. Argumentacja skargi dotycząca wyznania i wartości, jakimi skarżący kieruje się w życiu nie mogły mieć wpływu na wynik niniejszej sprawy. Komisja do Spraw Służby Zastępczej wydając zaskarżone orzeczenie nie rozpatrywała merytorycznie sprawy skarżącego, albowiem z przyczyn formalnych uchyliła orzeczenie organu I instancji i umorzyła postępowanie przed organem I instancji. Działanie to było prawidłowe. Stąd też argumentacja skargi – w sytuacji, gdy skarżący nie podlega kwalifikacji wojskowej i nie został przeznaczony do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej – pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Organy w stanie faktycznym tej sprawy nie miały podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrywania złożonego przez skarżącego wniosku, w tym do rozważania kwestii podnoszonych we wniosku dotyczących wartości, którymi skarżący kieruje się w życiu. Ustawodawca w obowiązującym stanie prawnym unormował służbę zastępczą w dziale XIX u.o.O., wskazując, że pełnienie służby zastępczej jest równoznaczne ze spełnianiem obowiązku zasadniczej służby wojskowej przez osoby podlegające jej odbyciu. Skarżący nie podlega obowiązkowi pełnienia zasadniczej służby wojskowej. W stanie prawnym, w jakim wydane zostało zaskarżone orzeczenie, brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Organ obowiązany jest do działania na podstawie prawa (art. 6 k.p.a.). Argumenty dotyczące wyznawanych przez skarżącego wartości nie mogły mieć decydującego znaczenia w sprawie w sytuacji, gdy nie było podstaw do prowadzenia postępowania. Organ odwoławczy zasadnie uchylił orzeczenie I instancji i na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w I instancji. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z tych względów skarga nie podlegała uwzględnieniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.