II SA/Wa 630/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 10 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby w Straży Granicznej postanawia 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia adwokata. B. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby w Straży Granicznej. Na podstawie informacji przedstawionych przez stronę w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy ustalono, co następuje. Skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i córką. Podał, że dochód rodziny wynosi łącznie 6782,85 zł brutto miesięcznie (emerytura skarżącego 5177,98 zł oraz wynagrodzenie za pracę żony 1604,87 zł). Dochód miesięczny netto to kwota 5103 zł. Oświadczył, że stałe miesięczne wydatki wynoszą: koszt utrzymania studiującej córki – 1700 zł, koszt leczenia żony – 700 zł, opłaty za media – 923 zł. Majątek stanowi dom o powierzchni 226 m2, nieruchomość zabudowana o powierzchni 0,0341 ha oraz samochód osobowy Volkswagen Passat rok prod. 1997 r. Wnioskodawca wykazał oszczędności w wysokości 7000 zł. Z uwagi na to, że informacje podane w urzędowym formularzu nie pozwalały na pełną ocenę sytuacji materialnej strony, nie zawierały bowiem wszystkich danych potrzebnych do ustalenia, czy spełniona została ustawowa przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, do skarżącego zwrócono się o złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Pismem z dnia 27 lipca 2010 r., doręczonym w dniu 6 sierpnia 2010 r.) skarżący wezwany został do złożenia w terminie 14 dni: wyciągu ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentu wskazującego wysokość uzyskiwanej emerytury, zaświadczenia pracodawcy o wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia żony (z okresu ostatnich trzech miesięcy), oświadczenia, czy córka uzyskuje jakikolwiek dochód (w przypadku pozytywnej odpowiedzi należało podać jego miesięczną wysokość oraz tytuł, z jakiego jest uzyskiwany), kserokopii dokumentu wskazującego wysokość opłaty za studia córki, kserokopii dokumentów wskazujących wysokość poszczególnych stałych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym (opłata za energię, gaz, telefon, inne z dokładnym ich określeniem). Pomimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie nadesłał kserokopii żądanych dokumentów oraz oświadczeń. Odnosząc się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że skarżący z mocy prawa nie ma obowiązku uiszczania w niniejszej sprawie kosztów sądowych w toku całego postępowania, w tym także przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych, a do takich należy wymieniona sprawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Z tego względu, na podstawie art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. d P.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie 1 postanowienia. Rozpatrując wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika wskazać należy, że prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi tylko ustanowienie adwokata, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę. Obowiązek wykazania, że strona faktycznie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca nie złożył oświadczeń i dokumentów, które pozwoliłyby na stwierdzenie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie nadesłał w szczególności kserokopii wyciągu z posiadanych rachunków bankowych, kserokopii dokumentu wskazującego wysokość opłat za studia córki, jak również kserokopii rachunków wskazujących wysokość stałych miesięcznych wydatków. Na podstawie informacji przedstawionych przez wnioskodawcę w urzędowym formularzu nie można natomiast stwierdzić, że skarżący wykazał, iż spełnia przesłankę warunkującą ustanowienie adwokata z urzędu. Dochód we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi w świetle oświadczenia 5103 zł netto miesięcznie, co w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie daje 1701 zł. Nadto, wnioskodawca dysponuje znaczną kwotą oszczędności w wysokości 7 000 zł. Wykazane zasoby nie dają podstaw, aby uznać, że wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i rodziny. Przy badaniu spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocenie podlega wyłącznie sytuacja materialna strony. Przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy strona zawsze najpierw powinna wykorzystać wszystkie posiadane przez siebie środki finansowe, w tym oszczędności, celem dochodzenia praw przed sądem. Prawo pomocy powinno być zaś przyznawane wówczas, gdy strona rzeczywiście znajduje się w niezwykle trudnej sytuacji materialnej. Tego rodzaju przypadek nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie 2 postanowienia.