II SA/Wa 630/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej Przemysław Szustakiewicz Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2010 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Straży Granicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Komendant Główny Straży Granicznej, działając na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 6 w związku z art. 45 ust. 5 oraz art. 49 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.), zwolnił B. S. ze służby stałej w Straży Granicznej z dniem [...] grudnia 2009 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że B. S. został przeniesiony do dyspozycji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dniem [...] maja 2008 r. mocą decyzji tego organu z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w związku z przewidywanym wyznaczeniem na inne stanowisko służbowe. Zwolnienie funkcjonariusza ze służby stałej w Straży Granicznej następuje na uzasadniony wniosek Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, gdyż zainteresowany odmówił przyjęcia proponowanych stanowisk służbowych. Został także poinformowany o braku możliwości mianowania go na stanowisko równorzędne, z którego został przeniesiony do dyspozycji (etat [...] w 12 grupie zaszeregowania). W odwołaniu od powyższej decyzji B. S. wyraził niezadowolenie ze sposobu rozstrzygnięcia jego sprawy i poddał krytycznej ocenie pogląd organu, zwłaszcza w wymiarze moralnym, etycznym i służbowym. Zaznaczył, że zaproponowane mu stanowiska służbowe nie uwzględniały jego wykształcenia, przygotowania zawodowego i doświadczenia w służbie. Nosiły znamiona szykan, ponieważ bez uzasadnionej przyczyny obniżały nie tylko jego prestiż zawodowy, ale również status materialny. Ponadto organ, zwalniając go ze służby, nie uwzględnił faktu ochrony prawnej, udzielonej mu przez Zarząd Oddziałowy Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy [...] Oddziału Straży Granicznej. Wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy i o ewentualne pozostawienie go w służbie na stanowisku realnie odpowiadającym jego kwalifikacjom zawodowym. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby, ustalając nową na dzień [...] lutego 2010 r., zaś w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia Minister wyjaśnił, że zainteresowany został przeniesiony do dyspozycji, a wobec upływu okresu jednego roku pozostawania w niej i braku możliwości mianowania go na równorzędne stanowisko służbowe, jak również wobec nieprzyjęcia zaproponowanych stanowisk służbowych, Komendant Główny Straży Granicznej prawidłowo zwolnił funkcjonariusza ze służby stałej, a decyzja ta została wydana po upływie sześciu miesięcy. Za nieuzasadniony organ uznał zarzut naruszenia ochrony prawnej, udzielonej przez Zarząd Oddziałowy Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy [...] Oddziału Straży Granicznej, gdyż – jak stwierdził – w aktach sprawy brak dokumentu, który potwierdzałby fakt istnienia tej ochrony. Również sam zainteresowany na tę okoliczność takiego dowodu nie przedstawił. Organ II instancji nie dopatrzył się takich nieprawidłowości, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia podniesionych zarzutów. Jedynie z uwagi na wniesione odwołanie, zaszła potrzeba uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby i ustalenia nowej, albowiem decyzji pierwszoinstancyjnej nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję B. S. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 45 ust. 2 pkt 6 i art. 45 ust. 5 ustawy o Straży Granicznej w związku z art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t. j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) w związku z § 18 ust. 2, 3 i 5 Statutu Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy Straży Granicznej, polegające na zwolnieniu go ze służby w sytuacji korzystania z ochrony prawnej, udzielonej przez Zarząd Oddziałowy Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy [...] Oddziału Straży Granicznej. Skarżący, kwestionując prawidłowość rozstrzygnięć podjętych w jego sprawie, wyraził wolę powrotu do służby na stanowisko zgodne z posiadanymi przez niego kwalifikacjami zawodowymi, ewentualnie, gdyby to nie było możliwe, zaproponował zwolnienie ze służby na podstawie jego wniosku. Wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji. Udzielając odpowiedzi na skargę, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, przytaczając w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumentację, jakiej użył w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.), funkcjonariusze mogą zrzeszać się w związku zawodowym funkcjonariuszy Straży Granicznej. Przepisy ustawy o związkach zawodowych stosuje się odpowiednio z zastrzeżeniem, że w Straży Granicznej może działać tylko jeden związek zawodowy i związek ten nie ma prawa do strajku (ust. 2). Szczegółowe zasady współdziałania związku zawodowego funkcjonariuszy Straży Granicznej z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i Komendantem Głównym Straży Granicznej określi statut tego związku zarejestrowany w sądzie (ust. 3). W świetle uchwały z dnia [...] października 2005 r. nr [...], Zarząd Oddziałowy Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy [...] Oddziału Straży Granicznej, stosując art. 32 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t. j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) i § 18 ust. 2, 3 i 5 Statutu Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy Straży Granicznej, objął czteroletnią ochroną B. S. z tytułu wcześniej pełnionej przez niego funkcji Przewodniczącego Zarządu Oddziałowego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Funkcjonariuszy [...] Oddziału Straży Granicznej oraz obecnie pełnionej z wyboru funkcji Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej w [...]. Uchwała ta ma istotne znaczenie w sprawie z uwagi na treść przywołanego art. 72 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, który odsyła do odpowiedniego stosowania ustawy o związkach zawodowych. Zarówno Komendant Główny Straży Granicznej, jak i Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, wydając swoje rozstrzygnięcia w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Straży Granicznej, zobowiązani byli do uwzględnienia faktu istnienia tej uchwały, zwłaszcza że zainteresowany tę okoliczność podnosił na etapie postępowania odwoławczego, co uprawniało organ I instancji do zastosowania trybu autokontroli decyzji, ewentualnie, w przypadku organu II instancji, jeśli organ ten miał wątpliwości, obligowało go do wyjaśnienia twierdzeń strony co do istnienia uchwały z dnia [...] października 2005 r. nr [...], włącznie z możliwością wezwania skarżącego do jej przedstawienia. Tymczasem okoliczność ta nie została dostrzeżona i żaden z organów administracji nie podjął kwestii udzielonej skarżącemu ochrony związkowej, mimo że w aktach personalnych B. S. – wbrew twierdzeniom organu II instancji – znajduje się kopia przedmiotowego dokumentu (k. 248). Kopia uchwały została także włączona do akt administracyjnych w sprawie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego, wypłacanego co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby, które to akta Komendant Główny Straży Granicznej przesłał Sądowi, celem rozpoznania skargi B. S. na decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] (sygn. akt II SA/Wa 982/10). Orzekające organy administracji podjęły zatem rozstrzygnięcia w sprawie bez uwzględnienia całości materiału dowodowego, jakim dysponowały, co świadczy o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i uchybienia te nie pozostają bez wpływu na wynik sprawy, wszak na moment wydania zarówno decyzji organu I instancji, jak i decyzji organu II instancji, skarżący pozostawał w okresie ochronnym do dnia [...] października 2010 r. (na mocy wspomnianej uchwały w związku z art. 72 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej w związku z art. 32 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych). Dlatego też, Sąd uchylił obie podjęte w sprawie decyzje. Zważywszy że przed zwolnieniem ze służby skarżący pozostawał w dyspozycji, rozpoznając sprawę B. S., Komendant Główny Straży Granicznej winien w pierwszej kolejności uwzględnić poczynione przez Sąd uwagi, a podejmując decyzję w sprawie funkcjonariusza, powinien działać zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, w tym art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 § 1 kpa, mając na względzie słuszny interes strony wypływający z wniosku, jaki skarżący zawarł w skardze, skierowanej do Sądu, dotyczący jego woli powrotu do służby na stanowisko zgodne z posiadanymi przez niego kwalifikacjami zawodowymi, a gdyby to nie było możliwe – jak zaznaczył skarżący – organ winien umożliwić mu zwolnienie ze służby na podstawie jego wniosku. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.