II SA/Wa 632/11

WyrokWSA w Warszawie2011-06-21

Skład orzekający: Iwona Dąbrowska, Ewa Grochowska-Jung, Sławomir Antoniuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która została już prawomocnie rozstrzygnięta przez sąd administracyjny?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli sprawa ta została już prawomocnie rozstrzygnięta przez sąd administracyjny. W takiej sytuacji zachodzi powaga rzeczy osądzonej (res iudicata), która stanowi negatywną przesłankę procesową uniemożliwiającą ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy.
Stan faktyczny
Skarżący K.K. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 2003 r. dotyczącej wypowiedzenia mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Organ pierwszej instancji (Dowódca Wojsk Lądowych) odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na powagę rzeczy osądzonej wynikającą z prawomocnego wyroku NSA z 2007 r. Minister Obrony Narodowej utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.) Sławomir Antoniuk Protokolant asystent sędziego Bartosz Piwoński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę II SA/Wa 632/11 UZASADNIENIE Minister Obrony Narodowej decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych Nr [...] z dnia [...] października 2010 r., którą to decyzją odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. dotyczącej wypowiedzenia K.K. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu [...] września 2010 r. [...] K.K. wystąpił do Dowódcy Wojsk Lądowych z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2010 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. dotyczącej wypowiedzenia [...] stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu Dowódca Wojsk Lądowych wskazał, że przedmiotowa prawa była rozpatrywana w postępowaniu sądowo-administracyjnym w związku z czym korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Od powyższej decyzji K.K. złożył odwołanie, w którym wskazał, iż Dowódca Wojsk Lądowych odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. dotyczącej wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, nie wziął pod uwagę, że w tej sprawie zostały ujawnione nowe dowody i okoliczności stanowiące o rażącym naruszeniu prawa przy wydaniu tej decyzji. Skarżący podnosi, że organ dokonujący wypowiedzenia wadliwie zastosował art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.). Wskazuje również na nierzetelne prowadzenie postępowania przez Dowódcę [...] Okręgu Wojskowego, co w jego przekonaniu, doprowadziło do wydania decyzji, której podstawa prawna pozostaje w jawnej sprzeczności z jej formalnym uzasadnieniem. Jak podnosi odwołujący, na powyższe fakty nie zwrócił uwagi Dowódca Wojsk Lądowych, który decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. W przedmiotowym odwołaniu K.K. zawarł również wniosek w sprawie wznowienia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. Rozpoznając odwołanie organ podniósł, iż ze względu na niekonkurencyjność postępowań nadzwyczajnych wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zostanie rozpoznany przez właściwy organ po zakończeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast do złożonego odwołania wskazał, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z dnia 12 grudnia 2007 r. (sygn. akt I OSK 1935/07) rozpoznając skargę K.K., badał z urzędu przesłanki zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W konsekwencji czego prawomocnym wyrokiem oddalił skargę podoficera tworząc stan rzeczy osądzonej. Słusznie zatem stwierdził organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż sprawa objęta niniejszym postępowaniem została już prawomocnie rozstrzygnięta, a więc zachodzi powaga rzeczy osądzonej (res iudicata), która uniemożliwia ponowne merytoryczne jej rozstrzygnięcie. Tym bardziej, że we wskazanym wyroku skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonał wykładni art. 78 ust. 2 pkt 3 obowiązującej do 30 czerwca 2004 r. ustawy pragmatycznej, którego wadliwe zastosowanie wnioskodawca zarzuca organom wojskowym. Organ zauważył , że powaga rzeczy osadzonej oznacza ujemną przesłankę procesową, której wystąpienie tamuje dalszy bieg postępowania, uniemożliwiając wydanie ponownego rozstrzygnięcia merytorycznego w tej samej sprawie oraz modyfikację orzeczenia sądu administracyjnego. W razie bowiem wydania decyzji dotyczącej tej sprawy, tj. toczącej się w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami, rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (res iudicata) organ administracji publicznej stwierdza nieważność takiej decyzji (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Reasumując Minister Obrony Narodowej stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i nie zaistniały żadne nowe okoliczności faktyczne i prawne, które uzasadniałyby konieczność uchylenia bądź zmiany decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych Nr [...] z dnia [...] października 2010 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K.K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych Nr [...] z dnia [...] października 2010 r. jako wydanych z naruszeniem prawa. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. w szczególności: a) art. 78 ust 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm. - dalej jako "ustawa pragmatyczna z 1970 r."), poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegającą na przyjęciu, iż spełnione zostały określone w w/w przepisach przesłanki wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w oparciu o art. 78 ust. 2 pkt 3, w konsekwencji czego nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy zwalnianiu go ze służby, podczas gdy takie naruszenia wystąpiły z uwagi na fakt, iż organ wypowiadający pomylił przesłanki przyjmując za podstawę wypowiedzenia rzekomą odmowę przyjęcia stanowiska niższego, co nigdy nie miało miejsca. Przedmiotowa odmowa dotyczyła stanowiska równorzędnego, co potwierdza zapis zawarty w oświadczeniu z dnia 11 lutego 2003 r. W tym stanie prawnym organ winien był rozważyć i zastosować art. 78 ust 2 pkt 1 czego de facto nie uczynił tym samym w sposób rażący naruszył prawo; b) art. 36 ust 4 pkt 2 ustawy pragmatycznej z 1970 r. w zw. z art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie w sprawie, wyrażające się w nie dostrzeżeniu, iż nie zostały spełnione przesłanki wypowiedzenia z art. 78 ust. 2, albowiem - przed wręczeniem skarżącemu wypowiedzenia stosunku służbowego - nie został zwolniony z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego, co stanowi rażące naruszenie przepisów prawa określających procedury zwolnień z zawodowej służby wojskowej; c) art. 20 ust 3 ustawy pragmatycznej z 1970 r. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji przedwczesne zwolnienie z zawodowej służby wojskowej i ograniczenie możliwości odbycia służby wojskowej wymaganej dla przyznania świadczeń emerytalnych w pełnym wymiarze; d) § 61 rozporządzenia MON z 1996 r., poprzez jego niezastosowanie w sprawie, i w wyniku tego uznanie, iż możliwe było wypowiedzenie mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, podczas gdy przepis ten przewiduje możliwość pozostawienia w służbie. 2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym w szczególności art. 7 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. - dalej jako “k.p.a.") poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy bez uwzględnienia jego słusznego interesu, oraz nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów strony i nie uwzględnieniu wszystkich naruszeń prawa mających miejsce w toku zwolnienia ze służby wojskowej, w szczególności zaś naruszeń przepisów regulujących przebieg postępowania administracyjnego: art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 11 16, 28, 61 § 4, 77 § 4, 78, 79, 81, 107§ 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Obronyn Narodowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.); dalej jako “p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) powołanej wyżej ustawy, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy). Mając na względzie powyższe, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Ministra Obrony Narodowej, jak i poprzedzającej ją decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego ww. decyzji. Wyjaśnić przy tym należy, czego zdaje się nie rozumieć skarżący, że to właśnie jedynie ww. decyzje organów obu instancji podlegają obecnie kontroli Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie. Kontroli tej nie podlega zaś decyzja ostateczna Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. Jak bowiem wynika to z akt administracyjnych w dniu [...] października 2006 r. K.K. wystąpił do Dowódcy Wojsk Lądowych z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r. W wyniku złożonego odwołania, w dniu [...] marca 2007 r. Minister Obrony Narodowej decyzją Nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wskutek zaskarżenia decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 września 2007 r. (sygn. akt IISA/Wa 873/07) oddalił skargę K.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 września 2007 r. (sygn. akt I OSK 873/07) oddalił skargę kasacyjną K.K. tworząc stan rzeczy osądzonej (por. uchwała NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. I OPS 6/09). Słusznie zatem stwierdził organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż sprawa objęta niniejszym postępowaniem została już prawomocnie rozstrzygnięta, a więc zachodzi powaga rzeczy osądzonej (res iudicata), która uniemożliwia ponowne merytoryczne jej rozstrzygnięcie. Tym bardziej, że we wskazanym wyroku skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonał wykładni art. 78 ust. 2 pkt 3 obowiązującej do 30 czerwca 2004 r. ustawy pragmatycznej, którego wadliwe zastosowanie wnioskodawca zarzuca organom wojskowym. Wobec powyższego przedmiotowa sprawa z uwagi na powagę rzeczy osądzonej, o której mowa w art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wiąże strony, albowiem zgodnie z dyspozycją art. 170 powołanej ustawy, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydął lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przpadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powaga rzeczy osadzonej oznacza ujemną przesłankę procesową, której wystąpienie tamuje dalszy bieg postępowania, uniemożliwiając wydanie ponownego rozstrzygnięcia merytorycznego w tej samej sprawie oraz modyfikację orzeczenia sądu administracyjnego. W razie bowiem wydania decyzji dotyczącej tej sprawy, tj. toczącej się w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami, rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (res iudicata) organ administracji publicznej stwierdza nieważność takiej decyzji (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Dlatego też organy administracji państwowej rozpoznając przedmiotową sprawę prawidłowo przeanalizowały przesłanki określone w art. 157 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, w konsekwencji czego odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem sądu. W związku z powyższym zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały zgodnie z prawem. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 150 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło