II SA/Wa 633/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu uchyla zaskarżone postanowienie Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 134 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a. w zw. z pkt 2 ppkt 3 upoważnienia Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...]maja 2021 r., po rozpoznaniu wniosku P. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że Minister Obrony Narodowej decyzją z [...] listopada 2022 r. nr [...] zwolnił P. M. z dniem [...] listopada 2022 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do pasywnej rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. Decyzję wysłano za pośrednictwem operatora pocztowego (za zwrotnym potwierdzeniem odbioru) i wskutek niemożności jej doręczenia w dniu [...] listopada 2022 r., została złożona na okres 14 dni, o którym mowa w art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a., w placówce pocztowej operatora pocztowego. Zgodnie z § 4 powyższego przepisu doręczenie uważa za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W wyznaczonym terminie, który upływał w dniu [...] listopada 2022 r. decyzja nie została odebrana przez żołnierza od operatora pocztowego, dlatego z tym dniem zaistniał skutek tzw. "fikcji doręczenia" decyzji. Została ona odebrana przez M. M. od operatora pocztowego dopiero w dniu [...] listopada 2022 r. Zgodnie z zamieszczonym w przedmiotowej decyzji pouczeniem żołnierzowi przysługiwało, w terminie czternastu dni od daty jej doręczenia, prawo zwrócenia się do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Termin ten upłynął z dniem [...] grudnia 2022 r., a w dniu [...grudnia 2022 r. (data stempla pocztowego) P. M. złożył, za pośrednictwem operatora pocztowego, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, czyli z jednodniowym uchybieniem terminu, nie zawierając w nim wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W związku z powyższym Minister, na podstawie art. 134 K.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z dnia [...] marca 2023 r. P. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie z [...] stycznia 2023 r. nr [...] i wniósł o jego uchylenie. Skarżący wskazał, że organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wskazał w oparciu o jakie dowody przyjął zawarte w nim ustalenia. Zaznaczył, że dowiedział się o istnieniu przedmiotowej decyzji w obiegu służbowym przypadkowo, w trakcie rozmowy telefonicznej z pracownikiem oddziału gospodarczego w Warszawie. Pomimo wielokrotnych udokumentowanych prób ze strony pełnomocnika (telefony, maile) nie udało się mu skontaktować z Departamentem Kadr MON i uzyskać wgląd w akta sprawy. Nie można też było w związku z tym ustalić, nawet tego, czy przesyłka została skutecznie wysłana do pełnomocnika. Natomiast z niezrozumiałych powodów decyzja, przed doręczeniem stronie trafiła do wojskowego oddziału gospodarczego w celu jej wykonania. Zarówno na adres domowy, jak i adres pełnomocnika nie doręczono żadnej przesyłki listowej zawierającej przedmiotową decyzję. Nie było też awizacji przesyłki na powyższe adresy. W trakcie wizyty w urzędzie pocztowym po podaniu danych nadawcy i adresata, przesyłka się jednak "znalazła" i została wydana. Pracownik nie był wstanie wyjaśnić okoliczności braku awizacji przesyłek przez listonosza. Wydano mu przesyłkę. Następnie w dniu [...] stycznia 2023 r. doręczono mu postanowienie z dnia [...] stycznia 2023 r. stwierdzające uchybienie terminu do zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu [...] lutego 2023 r. udał się do urzędu pocztowego w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności związanych z doręczeniem przesyłki. Złożona też została reklamacja. Zaznaczył, że przez portal "śledzenie przesyłek" sprawdzono wpisy w systemie dotyczące przesyłki nr [...]. Już sama analiza przedmiotowego dokumentu wskazuje, że przesyłka nie była doręczana przez operatora publicznego zgodnie z prawem pocztowym. Podkreślił, że nie otrzymał żadnego dokumentu awizacyjnego. Wątpliwości budzą także godziny doręczeń pisma na adres korespondencyjny kancelarii. Pierwsze awizo miało rzekomo mieć miejsce o godzinie 16:39:30 w dniu [...] listopada 2022 r., a drugie awizo o godzinie 06:42:25 rano w dniu [...] listopada 2022 r. Niejasne jest również umieszczenie wzmianki w systemie o "trzeciej awizacji", która miała być w dniu [...] listopada 2022 r. o godzinie 8:43:31. Było to w momencie, gdy pełnomocnik "szukał" przesyłki po urzędach pocztowych. Można się jedynie domyślić, że pracownik poczty w nieumiejętny sposób starał się "naprawić" wcześniejsze "próby doręczenia", umieszczając w systemie w dniu [...] listopada 2022 r. nieprawdziwą informację w przedmiocie awizacji w celu "konwalidowania" rzekomych wcześniejszych doręczeń, które miały mieć miejsce poza godzinami pracy zarówno kancelarii, jak i listonosza. Niestety administracja budynku, gdzie wskazany był adres do doręczeń posiadała monitoring, który nadpisuje się po upływie 10 dni. Z tych przyczyn uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło bez jego winy. Wyjaśnił, że w terminie 7 dni od doręczenia zaskarżonego postanowienia, wskazując na dowody dotyczące nieprawidłowości działania operatora publicznego, złożył za pośrednictwem platformy ePUAP wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2022 r. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Pismem z [...] lutego 2024 r. skarżący wniósł o skierowanie przedmiotowej sprawy na rozprawę oraz dopuszczenie dowodów z: pisemnych oświadczeń r. pr. M. W. z [...] października 2022 r. i r. pr. S. P. z [...] listopada 2022 r., a także pisma Dyrektora Departamentu Kadr MON z [...] grudnia 2022 r. do Dziekana OIRP w K. na okoliczność bezprawnych działań przedstawicieli resortu obrony narodowej uniemożliwiających jego udział w toczącym się postępowaniu oraz ukrywana faktu wydania decyzji w przedmiocie zwolnienia go ze służby w czasie urlopu wychowawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej jako P.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisami procesowymi. Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w piśmie procesowym z [...] lutego 2024 r., gdyż przeprowadzenie dowodów z pisemnych oświadczeń r. pr. M. W. z [...] października 2022 r. i r. pr. S. P. z [...] listopada 2022 r., a także pisma Dyrektora Departamentu Kadr MON z [...] grudnia 2022 r. do Dziekana OIRP w K. nie przyczyniłoby się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Zaś w świetle art. 106 § 3 P.p.s.a., jest to przesłanka niezbędna, aby przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentu. Skarga zasługuje na uwzględnienie z powodu naruszenia przez organ przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych, decyzję Minister Obrony Narodowej z [...] listopada 2022 r. nr [...] o zwolnieniu P. M. z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu do pasywnej rezerwy wysłano pełnomocnikowi skarżącego listem poleconym (nr przesyłki [...]. Przesyłka zastała wydana stromnie w placówce Poczty Polskiej [...] listopada 2022 r., po uprzednim dwukrotnym awizowaniu w dniu 14 i 22 listopada 2022 r. Organ przyjął, iż doszło do skutecznego doręczenia przedmiotowej decyzji pełnomocnikowi skarżącego w trybie zastępczym. Termin do wniesienia środka odwoławczego upłyną [...] grudnia 2022 r., a zatem złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy [...]grudnia 2022 r. nastąpiło z jednodniowym uchybieniem terminu. Ustalenia w tym przedmiocie organ poczynił na podstawie zawartego w aktach administracyjnych wydruku z serwisu internetowego śledzenia przesyłek poleconych http://emonitoring.poczta-polska.pl dla przesyłki poleconej o podanym numerze. Stanowisko organu o zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru, tzw. awizo oparte zostało o wydruk ze strony internetowej Poczty Polskiej – śledzenie przesyłek – tracking (http://www.poczta-polska.pl). Jednakże ustalenia tym zakresie powinny zostać dokonane w oparciu o uczynione przez doręczyciela adnotacje na kopercie z przesyłką dwukrotnie awizowaną i zwróconą nadawcy. Jednakże na skutek wydania przez operatora przesyłki skarżącemu organ nie dysponował dowodem potwierdzającym skuteczność doręczenia decyzji stronie w trybie zastępczym. W orzecznictwie zwraca się uwagę, iż wydruk z internetowej strony śledzenia przesyłek nie posiada mocy prawnej, a wyświetlane informacje mają jedynie charakter poglądowy (przykładowo wyrok WSA w Łodzi z 29 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 876/16 – publik. CBOIS). Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że organ korzystając z niego, nie może powołać się na domniemanie doręczenia. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przesłanki z art. 44 k.p.a. należy wykładać ściśle, a nie przy zastosowaniu wykładni rozszerzającej. Procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem jednak przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, iż nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. Takim dowodem dla organu nie jest wykazanie przez stronę, że nie otrzymała awiza, ale zwrotne potwierdzenie odbioru zawierające pełną informację, że adresat został zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i o miejscu oraz terminie z datą i podpisem doręczyciela. Aby uznać prawidłowość doręczenia decyzji w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest prawidłowe dokonanie wszystkich czynności przewidzianych w tym przepisie, tzn. pozostawienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, w przypadku niepodjęcia w powyższym terminie przesyłki - pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu awizowania, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Aby więc mówić o prawidłowym (skutecznym) doręczeniu zastępczym dokonanym w trybie art. 44 k.p.a., muszą zostać spełnione wszystkie powyższe warunki. W razie niedopełnienia jednej z tych czynności przez operatora pocztowego niemożliwe jest stwierdzenie, że decyzja została doręczona prawidłowo (vide: wyroki NSA z: 31 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 2105/11 – Lex nr 1403125, 9 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2893/14 – Lex nr 1624414, 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1158/14 – Lex nr 2033967, 4 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1367/11 – Lex nr 1367240, 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 695/12 – Lex nr 1145634, postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 935/11 – Lex nr 1082823). W stanie faktycznym sprawy niniejszej brak jest możliwości ustalenia, że spełnione zostały przesłanki z art. 44 § 2 i 3 K.p.a. Wobec powyższego, twierdzenie organu o skuteczności doręczenia przesyłki w trybie art. 44 K.p.a. nie ma oparcia w aktach sprawy. Organ nie wyjaśnił kwestii prawidłowości doręczenia zastępczego. Postanowienie organu o niedopuszczalności wniesienia środka odwoławczego było więc przedwczesne. W celu usunięcia powstałych wątpliwości, zwłaszcza w kontekście zarzutów podniesionych w skardze, organ powinien zwrócić się do skarżącego o przedstawienie koperty zawierającą przedmiotową decyzję. Analiza adnotacji uczynionych przez doręczyciela na kopercie pozwoli ustalić w jakich datach dokonano awiza. Ta informacja wraz z adnotacjami na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej decyzję pozwoli stwierdzić, czy zostały zachowane wymogi z art. 44 K.p.a. Natomiast jeżeli uzyskanie tej koperty nie będzie możliwe, organ powinien oprzeć się na ustaleniach postępowania reklamacyjnego Poczty Polskiej. W przeciwieństwie do wydruku śledzenia przesyłek, odpowiedź reklamacyjna ma walor dokumentu urzędowego, a co się z tym wiąże wymaganą moc dowodową. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. i uchylił zaskarżone postanowienie.