II SA/Wa 633/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant specjalista Maryla Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2024 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Dowódcy [...] Dywizji Zmechanizowanej z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby wojskowej oddala skargę Dowódca [...] Brygady [...] wszczął postępowanie w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej P.R. ze względu na wniesiony przez Dowódcę [...] batalionu saperów, w dniu 26 września 2023 r., wniosek o jego zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w związku z otrzymaniem dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Szer. P.R. , dalej: "strona", "skarżący", pełnił zawodową służbę wojskową w [...] batalionie [...], na stanowisku służbowym kierowca - radiotelefonista o stopniu etatowym szeregowy z zaszeregowaniem do stopnia wojskowego szeregowy. Dowódca [...] Brygady [...] , na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 4, art. 229 ust. 1 w zw. z art. 231 ust. 1 w zw. z art. 186 ust. 1 pkt 4, art. 229 ust. 4 oraz art. 238 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (j.t. Dz.U. z 2022 r., poz. 2305 zpóźn.zm.), § 12 pkt 2 oraz § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. z 2023 r., poz. 433), wydał rozkaz personalny nr [...] (pkt 28) z dnia [...] listopada 2023 r. o zwolnieniu P.R. z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu do pasywnej rezerwy z dniem [...] grudnia 2023 r. W uzasadnieniu rozkazu personalnego Dowódca [...] Brygady [...] wskazał, że P.R. otrzymał dostateczną ocenę ogólną w opinii służbowej za rok 2023, podnosząc jednocześnie, iż żołnierz od dnia tymczasowego aresztowania nie uczestniczył w szkoleniach poligonowych, ochronie granic państwowych i otrzymuje połowę podstawy uposażenia. Dowódca [...] Dywizji Zmechanizowanej decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.). – dalej: "k.p.a.", art. 228 ust. 1 pkt 4 oraz art. 229 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny Dowódcy [...] Brygady [...] z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] (pkt 28), zmieniając termin zwolnienia ze służby na dzień [...] marca 2024 r. Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 228 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny, żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólniej oceny w opinii służbowej. Decyzja podejmowana w tym trybie ma charakter uznaniowy, co nie oznacza jednak, że może być dowolna. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazał, że wbrew przekonaniu odwołującego, organ zwalniający, a tym samym organ drugiej instancji, nie jest uprawniony do weryfikowania oceny otrzymanej przez żołnierza w wyniku opiniowania służbowego i wykazywać, czy żołnierz rzeczywiście został oceniony rzetelnie i czy otrzymana ocena w pełni odzwierciedla postawę oraz stosunek do służby. Opinia służbowa wydawana jest i podlega kontroli w odrębnym, przypisanym do tego trybie. Żaden przepis ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego nie dopuszcza możliwości kolejnej, dalszej jej weryfikacji w jakimkolwiek innym postępowaniu. Istotny w sprawie jest natomiast fakt, że na podstawie art. 127 ust. 9 ustawy, opinia służbowa ma walor ostateczności, chyba że żołnierz uzyskał ogólną ocenę niedostateczną. W takim przypadku żołnierz może wystąpić do dowódcy jednostki wojskowej z wnioskiem o zweryfikowanie tej opinii. Organ odwoławczy podniósł, iż to uzyskanie oceny ogólnej dostatecznej w opinii służbowej, a nie jak wskazuje strona, nieprawomocny wyrok karny, było przyczyną zwolnienia żołnierza ze służby. Zgodnie z art. 83 ustawy o obronie Ojczyzny, żołnierzem zawodowym może być osoba posiadająca obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, której wierność dla Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi wątpliwości, posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Mając powyższe przepisy na uwadze oraz to, iż w dobie profesjonalizmu Sił Zbrojnych w interesie społecznym, tożsamym z potrzebami armii, leży aby żołnierze zawodowi Wojska Polskiego byli tymi osobami, które nie tylko spełniają wymagania formalne do bycia żołnierzem zawodowym, ale też dają gwarancję dyspozycyjności i wykonywania powierzonych im zadań w sposób profesjonalny. Organ pierwszej instancji właściwie przeanalizował sytuację strony w celu rozstrzygnięcia sprawy i ustalił czy zachodzą przesłanki przemawiające za pozostawieniem żołnierza w służbie. Zgodnie z zebranym materiałem dowodowym w przedmiotowej sprawie interes społeczny, a w tym przypadku potrzeby Sił Zbrojnych, przeważa nad interesem strony. Wobec powyższego spełnione zostały warunki formalne umożliwiające zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W związku z wniesieniem odwołania, zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 130 § 2 k.p.a., przedmiotowy rozkaz nie został wykonany w określonym w nim terminie. Z tego względu należało ustalić nowy termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, w taki sposób, aby umożliwić stronie rzetelne rozliczenie się ze służbą. Pismem z dnia 2 kwietnia 2024 r. skarżący (działający przez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata) skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dowódcy [...] Dywizji Zmechanizowanej z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...], której zarzucił naruszenie: • przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 127, art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny i § 12 pkt 2 oraz § 15 ust 1 rozporządzenia MON z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, poprzez jego błędną interpretację oraz uznanie iż, uzyskanie dostatecznej oceny końcowej "opiniującej" żołnierza za rok 2023 stanowi wystarczającą przesłankę do jego zwolnienia ze służby wojskowej, • art. 228 ust 1 pkt 4 oraz art. 127 ustawy o obronie Ojczyzny, wobec jego zwolnienia z dniem [...] marca 2024 r. z powodu wydania opinii służbowej sporządzonej przez dowódcę w dniu 28 sierpnia 2023 r., a polegającą na błędnym uznaniu, iż jest ona zasadną i wystarczającą przesłanką do zwolnienia ze służby wojskowej, podczas gdy kwestia ta pozostawiona jest uznaniu właściwego organu, który nawet przyjmując za fakt niską ocenę może rozważyć pozostawienie go w służbie wojskowej i jest to uprawnienie, z którego organ może skorzystać. • art. 7 oraz 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - polegające na braku podjęcia odpowiednich kroków celem wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Dokonanie przez organ II instancji błędnych, a przynajmniej przedwczesnych ustaleń faktycznych w sprawie przyjęcia, iż zachodzą przesłanki uzasadniające zwolnienie żołnierza, w sytuacji gdy niedostatecznie zweryfikowano, czy opinia służbowa spełnia wymagania formalne, nadto pominięcie, iż nie miał on możliwości odwołania się od pierwotnej decyzji, tj. rozkazu personalnego dowódcy, z powodu izolacji, tj. tymczasowego aresztowania. Wnoszący skargę w jej uzasadnieniu wskazał, że organ II instancji zaniechał wyważenia interesu społecznego, dokonał dowolnych rozstrzygnięć, nie uzupełnił materiału dowodowego. Nie wziął pod uwagę okoliczności faktycznych, a mianowicie tego, że pozbawiając żołnierza zatrudnienia naraża żołnierza oraz jego rodzinę na niedostatek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, w myśl art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty organów samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść́ skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Tym samym sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji, orzekając w sprawie, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdził, że zaskarżona decyzja i utrzymany nią w mocy rozkaz personalny organu I instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, jak również prawa procesowego w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy. Skarga nie podlegała zatem uwzględnieniu. Podstawą wydania rozstrzygnięcia o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej był art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny, który stanowi, że żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Jak słusznie przyjął w wyroku z dnia 28 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (sygn. akt II SA/Ol 538/15), użycie słowa "można" wskazuje, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak, że decyzja taka może być dowolna. Organ administracji ma bowiem obowiązek dokładnie wyjaśnić stan faktyczny, zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz załatwić sprawę, mając na względzie interes społeczny strony i słuszny interes obywateli. Stanowisko wyrażone przez ten Sąd podzielił też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3376/15, wskazując m.in., że otrzymanie przez żołnierza ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej może stanowić podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Kwestia ta pozostawiona jest uznaniu właściwego organu, który może pozostawić żołnierza w służbie mimo niskiej oceny. Skorzystanie z tego uprawnienia wymaga jednak rozważenia słusznego interesu strony oraz interesu publicznego, tj. interesu Sił Zbrojnych RP. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, kwestia opiniowania służbowego żołnierzy podlega odrębnemu postępowaniu. Postępowanie to normowało rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 lipca 2022 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1462, dalej: "rozporządzenie"). Przepis § 7 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że ogólną ocenę opiniowanego wystawia się na podstawie sumy punktów (...), według następującej skali: 1) wzorowa (6) - jeżeli uzyskał powyżej 92 punktów; 2) bardzo dobra (5) - jeżeli uzyskał od 77 do 92 punktów; 3) dobra (4) - jeżeli uzyskał od 60 do 76 punktów; 4) dostateczna (3) - jeżeli uzyskał od 38 do 59 punktów; 5) niedostateczna (2) - jeżeli uzyskał poniżej 38 punktów. Przepis § 12 rozporządzenia normuje sposób wnoszenia odwołania od opinii służbowej oraz sposób rozpatrzenia odwołania przez wyższego przełożonego. Wyższy przełożony może opinię służbową utrzymać w mocy, może ją zmienić lub uzupełnić, uchylić i wydać nową, uchylić jeżeli brak było podstaw prawnych do jej sporządzenia. Opinia służbowa wydana wskutek odwołania jest ostateczna, chyba że żołnierz uzyskał ogólną ocenę niedostateczną. P.R. pełnił służbę na stanowisku służbowym kierowca-radiotelefonista. W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że wobec P.R. w 2023 r. przeprowadzone zostało opiniowanie służbowe, w wyniku którego uzyskał 43 punkty, otrzymując w trakcie opiniowania w dniu 28 sierpnia 2023 r. ocenę ogólną dostateczną. Ocena ta została sformułowana w oparciu o analizę wywiązywania się przez żołnierza z obowiązków na zajmowanym stanowisku służbowym oraz jego kompetencji i predyspozycji. Skarżący z dniem 22 grudnia 2022 r. został tymczasowo aresztowany i przebywał w zakładzie karnym. W związku z nieobecnością żołnierza opinię przesłano do Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w celu doręczenia opinii żołnierzowi. Mimo doręczeniu mu opinii służbowej w dniu 31 sierpnia 2023 r., skarżący nie wniósł od niej odwołania. Merytoryczna treść opinii służbowej należy do autonomicznego obszaru wewnętrznej relacji żołnierz zawodowy - przełożony, do którego nie mają zastosowania przepisy k.p.a. Podkreślenia wymaga przy tym, iż organ zwalniający jest związany wydaną okresową opinią służbową. Zatem nie może prowadzić postępowania dowodowego mającego na celu weryfikację jej treści i zawartej w niej oceny. Pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych (v. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 63/06, LEX nr 202333, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1507/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). W postępowaniu, którego przedmiotem jest zwolnienie żołnierza ze służby wojskowej, zwolnienie to podlega uznaniu właściwego organu, który powinien rozważyć słuszny interes strony oraz interes publiczny. W niniejszej sprawie organy nie znalazły przesłanek przemawiających za pozostawieniem skarżącego w służbie. Interes służby, który rozumie się jako interes Sił Zbrojnych, przeważył, w ocenie organów, nad interesem skarżącego - chęcią pozostania w służbie. W decyzji wskazano, że żołnierze przyjęci do służby mają obowiązek swoją postawą gwarantować pełną dyspozycyjność oraz profesjonalne wykonywanie zadań. Natomiast P.R. w okresie opiniowania służbowego (od 1 października 2022 r. do 28 sierpnia 2023 r.) przebywał łącznie 253 dni w tymczasowym areszcie. Nie uczestniczył w szkoleniach programowych pododdziału, poligonach, ochronie granic państwowych oraz nie przystąpił do sprawdzianu sprawności fizycznej żołnierzy zawodowych. Tak długa nieobecność żołnierza w służbie nie pozostaje bez wpływu na sposób wykonywania przez niego obowiązków służbowych. Skutkuje również znacznym obciążeniem obowiązkami pozostałych żołnierzy i nie może pozostawać bez wpływu na jakość realizowanych przez jednostkę wojskową zadań. Żołnierz nie spełnił zatem pokładanych w nim oczekiwań. Wskazano też, że zawodowa służba wojskowa podlega szczególnym rygorom i ograniczeniom wynikającym z konstytucyjnej funkcji Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, które służą ochronie niepodległości państwa i niepodzielności jego terytorium oraz zapewnieniu bezpieczeństwa i nienaruszalności jego granic. Stosunek służbowy żołnierza powstaje w drodze powołania, na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do służby. Żołnierz zawodowy, podejmując świadomą decyzję o służbie w Siłach Zbrojnych, od momentu powołania musi się poddać regułom pełnienia tej służby, nacechowanej istnieniem nie tylko uprawnień, ale także szczególnych obowiązków. Żołnierze pełnią służbę wojskową dla dobra Rzeczpospolitej Polskiej, a służba ta wymaga od nich zdyscyplinowania, lojalności i poświęcenia. Nadrzędną potrzebą Sił Zbrojnych jest pełna dyspozycyjność żołnierzy i wykonywanie powierzonych im zadań rzetelnie i kompetentnie. Z tego też względu, istnieje konieczność ciągłego podnoszenia poziomu jakościowego armii, odpowiednich kwalifikacji i predyspozycji żołnierzy zawodowych. W służbie wojskowej powinni pozostać jedynie żołnierze najlepiej przygotowani do realizacji zadań na zajmowanych i planowanych stanowiskach służbowych, których lojalność, odpowiedzialność i zaangażowanie w działalność służbową nie budzą zastrzeżeń. W ocenie Sądu, stanowisko organu ma oparcie w przepisach prawa materialnego oraz nie narusza granic uznania administracyjnego. Skarżący uzyskał dostateczną ogólną ocenę w opinii służbowej, od której wniósł odwołanie, które okazało się nieskuteczne. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że na zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej miała wpływ nie tylko treść opinii służbowej, ale również inne okoliczności dotyczące sposobu wykonywania służby przez skarżącego. Sąd, na podstawie całości akt postępowania administracyjnego, stwierdził, że organy wszechstronnie rozważyły w tej sprawie szereg okoliczności dotyczących służby skarżącego, które w powiązaniu z faktem otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, dawały podstawę do zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Organ wykazał w tej sprawie jednoznacznie, że skarżący w służbie wojskowej pozostać nie powinien i te podniesione przez organ okoliczności znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wyczerpujące i wystarczające do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zawodowa służba wojskowa jest szczególnym rodzajem służby publicznej, podlegającej rygorom i ograniczeniom. Oznacza to, że zachowania, czy działania w tej służbie powinny tę specyfikę uwzględniać. Za niezasadne Sąd uznał wszystkie zarzuty skargi. Istotą sprawy było dokonanie ustalenia, czy zachodzą podstawy do zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej i czy decyzja organu nie była dowolna. Bezsporne jest, że w interesie społecznym, tożsamym z interesem Sił Zbrojnych, leży to, aby żołnierzami zawodowymi były osoby dające gwarancję profesjonalnego wykonywania powierzonych zadań. Uzasadnienia zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją rozkazu personalnego spełniają wszystkie wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Nie pozostawiają żadnych wątpliwości, co do faktów, które organ wziął pod uwagę i znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym, który nie wymagał uzupełnienia przez organ. Uzasadnienia nie pozostawiają wątpliwości co do przesłanek, z powodu których - zdaniem organu - dobro Sił Zbrojnych przeważa w tej sprawie nad interesem skarżącego. Zasadnie organ odwoławczy uchylił rozkaz personalny organu I instancji w części dotyczącej terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy i ustalił nową datę zwolnienia i przeniesienia do pasywnej rezerwy z dniem [...] marca 2024 r., a w pozostałym zakresie zasadnie utrzymał rozkaz personalny organu I instancji w mocy. Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 130 k.p.a. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 130 § 1 i 2 k.p.a., przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, a jego wniesienie w terminie wstrzymuje wykonanie tej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.