II SA/Wa 636/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung Sędzia WSA – Sławomir Antoniuk Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2016 r. sprawy ze skargi P.Z. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania – uchyla zaskarżone postanowienie – Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b w zw. z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 149 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., orzekł o utracie przez skarżącego P. Z. z dniem [...] grudnia 2015 r. prawa do stypendium i w uzasadnieniu podał, że powyższe rozstrzygnięcie podyktowane jest tym, iż w dniu [...] grudnia 2015 r. wymieniony zakończył szkolenie. Jednocześnie pouczono skarżącego, że od powyższej decyzji przysługuje mu odwołania do Wojewody [...] wniesione za pośrednictwem Prezydenta W. w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, a wymieniony odebrał powyższą decyzję w dniu 15 grudnia 2015 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem. W odwołaniu do Wojewody [...] złożonym w Urzędzie Pracy [...] W. w dniu [...] stycznia 2016 r., skarżący nie zgodził się z powyższą decyzją. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], mając za podstawę art. 134 k.p.a. oraz art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stwierdził, że odwołanie skarżącego P. Z. od decyzji Prezydenta [...] W. Nr [...] z dnia [...].12.2015 r. orzekającej o utracie przez ww. prawa do stypendium z dniem [...].12.2015 r., zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania i postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W dalszej części – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że zgodnie z art. 129 k.p.a. oraz pouczeniem zawartym w decyzji, odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia i w rozpoznawanej sprawie termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 29 grudnia 2015 r., zaś skoro skarżący wniósł odwołanie do Urzędu Pracy [...] W. w dniu 7 stycznia 2016 r., to zostało ono wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. Jednocześnie pouczono skarżącego, że na niniejsze postanowienie przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia, wniesiona za pośrednictwem Wojewody [...]. W piśmie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2016 r. sprecyzowanym pismem z dnia 11 kwietnia 2016 r., iż jest to skarga skarżący P. Z. podniósł, że uchybienie do wniesienia terminu wystąpiło z przyczyn niezależnych, polegających na rozstroju zdrowia, co uniemożliwiło złożenia odwołania. Ponadto – jego zdaniem – powyższe uchybienie nie ma merytorycznego wpływu na istotę wydania zaskarżonej decyzji o utracie stypendium. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej o oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne podał, że przedstawione w skardze zarzuty nie wnoszą nowych okoliczności zarówno natury merytorycznej, jak i formalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez organ jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonej w 9 k.p.a., tj. zasady obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej, co należy uznać na gruncie rozpatrywanej sprawy za rażące i mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z powołanym przepisem organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Na organie administracyjnym ciąży więc powinność informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zasada wyrażona w art. 9 k.p.a. obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej nie uzależnia obowiązywania lub możliwości stosowania przepisów prawa od znajomości tych przepisów przez obywateli, a w szczególności od znajomości prawa przez strony postępowania administracyjnego. Organy muszą zatem czuwać nad tym, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a powinny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Podmiotem uprawnionym jest strona i organ obowiązany jest z urzędu udzielać jej informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej. Nadto organ obowiązany jest informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa procesowego, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że organ ma obowiązek udzielania informacji zarówno o przepisach prawa materialnego, jak i procesowego (vide: B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2005 , str.79 i n.). Jak wynika z akt sprawy, organ administracji w niniejszej sprawie nie dopełnił ciążącego na nim wyżej opisanego obowiązku. Doręczone bowiem skarżącemu postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, poucza wyłącznie o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnej w Warszawie. W postanowieniu tym brak jest natomiast pouczenia o prawie oraz trybie złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Nie można wszak stracić z pola widzenia faktu, że skarżący w postępowaniu administracyjnym nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaś okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują, że skarżącemu brakuje fachowej wiedzy prawniczej, co w konsekwencji świadczy o jego nieporadności i nieznajomości procedury. Ponadto skarżący wnosząc do Sądu pismo z dnia 11 marca 2016 r. sformułował je nieskładnie podnosząc jednak, iż uchybienie do wniesienia terminu wystąpiło z przyczyn niezależnych, polegających na rozstroju zdrowia, co uniemożliwiło mu złożenia odwołania. Stąd też organ pismem z dnia 22 marca 2016 r. wezwał go do sprecyzowania, czy jest to skarga do Sądu. Jednakże dostrzegając wszak nieporadność skarżącego, nie pouczył skarżącego o możliwości żądanie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i to tym bardziej, że wymieniony zasygnalizował zły stan zdrowia z sugestią, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych. Tymczasem ze stanowiska judykatury wynika, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe, a w szczególności wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992r. sygn. akt II ARN 40/92, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 1989 r. sygn. akt II SA 729/94 publ. ONSA 1984/2/117). Z tego też powodu doszedł Sąd do przekonania, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając zatem sprawę na nowo, organ winien uwzględnić poczynioną powyżej analizę prawną i wykazane uchybienia dokonane przed Sąd. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 lit. c) w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.