II SA/Wa 638/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Eugeniusz Wasilewski Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. sprawy ze skargi K. U. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły Głównej Handlowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora na semestr zimowy roku akademickiego 2013/2014 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły Głównej Handlowej w W. na rzecz skarżącego K. U. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego K. U. z dnia [...] października 2013 r., Komisja Stypendialna Szkoły Głównej Handlowej w W. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. (bez numeru), działając na podstawie art. 173 ust. 3, art. 175 ust. 4 i art. 181 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) w zw. z Regulaminem ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej oraz przyznawania miejsc w domach studenta, stanowiącym załącznik do Zarządzenia Rektora Szkoły Głównej Handlowej Nr 43 z dnia 30 września 2011 r., odmówiła wymienionemu studentowi przyznania stypendium rektora na semestr zimowy roku akademickiego 2013/2014 na okres od X 2013 do II 2014. W uzasadnieniu podała, że skarżący nie znalazł się w grupie 10% najlepszych studentów na kierunku studiów. We wniosku z dnia [...] grudnia 2013 r. do Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły Głównej Handlowej w W. o ponowne rozpatrzenie wniosku, skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i podał m. in., że w ubiegłym roku akademicki uzyskał tzw. średnią dziekanatową (obliczaną zgodnie z Regulaminem Studiów) na poziomie [...], podczas gdy wymagany w nowej procedurze próg dla grupy, do której przynależy, wynosi [...]. Co ważne jednak, zgodnie z opublikowanym arkuszem przeliczeniowym, uzyskał aż [...] punktów rankingowych wynikających w jego przypadku tylko i wyłącznie z wysokości średniej stypendialnej. Szczególnie w jego grupie (MIESI SL) próg kształtował się na poziomie zaledwie [...] punktów. Odwoławcza Komisja Stypendialna Szkoły Głównej Handlowej w W. decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. (bez numeru), mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, art. 173 ust. 1 pkt 3 oraz art. 175 ust. 3 i 4 i art. 207 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z Regulaminem ustalania wysokości, przystawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej oraz przydawania miejsc w domach studenta, stanowiącym załącznik do Zarządzenia Rektora Szkoły Głównej Handlowej Nr 43 z dnia 30 września 2011 r., odmówiła skarżącemu K. U. przyznania stypendium na semestr zimowy roku akademickiego 2013/2014. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podała, że zgodnie z art. 173 ust. 1 pkt. 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Szczegółowe uregulowania dotyczące ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania m. in. tego świadczenia, zgodnie z art. 186 ust. 1 ustawy, powinny znaleźć się w regulaminie ustalonym przez rektora w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. W rozumieniu tego przepisu, regulaminem takim w Szkole Głównej Handlowej w W. jest Regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej oraz przyznawania miejsc w domach studenta, stanowiący załącznik do Zarządzenia Rektora Szkoły Głównej Handlowej nr 43 z dnia 30 września 2011 r. Szczegółowy sposób przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów został opisany w §§ 24 – 38 Regulaminu i zgodnie z § 27 ust. 1, dla każdego studenta, który złożył wniosek oblicza się liczbę punktów rankingowych (dalej: PR) do stypendium rektora jako sumę liczby punktów za wysoką średnią stypendialną liczby punktów za osiągnięcia naukowe oraz liczby punktów za osiągnięcia sportowe. Średnią stypendialną która jest brana pod uwagę w procedurze przyznawania stypendium rektora, wylicza się w oparciu o liczbę punktów ECTS, ocenę końcową studenta oraz tzw. czynnik korygujący dla każdego z realizowanych przedmiotów. Konstrukcję czynnika korygującego przybliża § 34 Regulaminu. Zgodnie z nim, czynnik korygujący jest obliczany dla danej grupy rozliczeniowej. Przez grupę uważa się wszystkich studentów, którzy uczęszczają na przedmiot o danej sygnaturze do tego samego wykładowcy. W danej grupie wylicza się czynnik korygujący w oparciu o średnią arytmetyczną ważoną punktami ECTS wszystkich ocen uzyskanych przez wszystkich studentów SGH w danym semestrze oraz średnią arytmetyczną wszystkich ocen uzyskanych przez wszystkich studentów w danej grupie rozliczeniowej. Ocena bardzo dobra jest więcej warta w grupie, w której średnia ocen jest niższa, niż w grupie, w której oceny są wysokie. Może jednak mieć miejsce sytuacja, kiedy wysoka średnia arytmetyczna nie przekłada się na wysoką średnią stypendialną. Zgodnie z Zarządzeniem Nr 53 Rektora Sokoły Głównej Handlowej z dnia 27 września 2013 r., zmieniającym zarządzenie nr 43 z dnia 11 września w sprawie Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania opłacania świadczeń pomocy materialnej oraz przyznawania miejsc w domach studenta, aby student uzyskał stypendium Rektora, konieczne jest kumulatywne spełnienie dwóch warunków: 1. uzyskanie punktów rankingowych w ilości wyższej niż ustalony w toku wyłaniania listy minimalny próg (§ 27 Regulaminu); 2. znalezienie się na liście 10% najlepszych studentów na danym kierunku uprawnionych do otrzymywania stypendium Rektora przekazanej przez Dziekanat właściwego studium (§ 26 a Regulaminu dodany wzmiankowanym wyżej Zarządzeniem Nr 53). Jak wskazuje powyższe, średnia stypendialna na mocy Regulaminu w nowym brzmieniu, nie jest już wyłącznym kryterium wymaganym do otrzymania stypendium Rektora. Student, pomimo uzyskania wystarczającej ilości PR, nie spełnił drugiego kryterium, ponieważ nie znalazł się w liście najlepszych studentów, przekazanej przez Dziekanat Studium Licencjackiego. Odnosząc się zaś do zarzutu niezgodności z prawem trybu nowelizacji Regulaminu, powołując się na wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadę demokratycznego państwa prawa, a zwłaszcza wypracowane na jej podstawie zasady prawidłowej legislacji stwierdzono, że Regulamin oraz wszelkie zarządzenia wydawane przez Rektora SGH nie są prawem powszechnie obowiązującym o którym mówi powyższy przepis, lecz wewnętrznym, kierowanym do określonego grona osób, na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawowego. Tryb stosowania Regulaminu do przyznawania stypendiów na kolejne semestry jest działaniem na przyszłość. Moc wsteczna przepisów nie wchodzi w grę, gdy do stosunku prawnego powstałego przed dniem wejścia w życie Zarządzenia, nowe przepisy mają być stosowane w przyszłości, tj. podczas ubiegania się o wszelkie świadczenia przewidziane w Regulaminie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący K. U. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał między innymi, że nie zgadza się z interpretacją zmiany Regulaminu wskazującą na obecność dodatkowego kryterium w postaci znalezienia się na liście tworzonej według niejasnej procedury przez Dziekanaty. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna Szkoły Głównej Handlowej w W. wniosła o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, aniżeli podniesione przez skarżącego. Zezwala na to treść art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Stosownie do art. 173 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U z 2012 r. poz. 572 ze zm.), student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa m. in. w formie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Z kolei w art. 175 ust 3 ustawy, wprowadza się istotne rozgraniczenie, bowiem od decyzji kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej w sprawie stypendium socjalnego, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych oraz zapomogi studentowi przysługuje odwołanie do rektora, składane w terminie czternastu dni od dnia otrzymania decyzji. W przypadku decyzji rektora w sprawie stypendium dla najlepszych studentów przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast w myśl art. 175 ust. 4 ustawy, na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej lub rektor przekazują uprawnienia w zakresie przyznawania stypendium socjalnego, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, zapomogi oraz stypendium rektora dla najlepszych studentów odpowiednio komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej. Stosownie zaś do art. 207 § 2 ustawy, decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Zatem z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że wniosek o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów jest rozstrzygany ostateczną decyzją rektora, od której nie przysługuje odwołanie. Jednakże strona może wnieść do rektora wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W sytuacji opisanej w art. 175 ust 4 cytowanej ustawy, gdy rektor przekazuje swoje uprawnienia w zakresie przyznawania pomocy materialnej odpowiednio komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej, nie zmienia się ta zasada, zatem odwoławcza komisja stypendialna, działająca jak rektor, rozpatruje wniosek o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów ostateczną decyzją, od której nie przysługuje odwołanie. Jednakże strona może wnieść do odwoławczej komisji stypendialnej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z powyższego wynika więc, że wniosek o przyznanie stypendium rektora jest dwa razy rozpoznawany przez odwoławczą komisję stypendialną. Taki wniosek płynie też z § 7 ust 4 i § 51 ust 4 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej oraz przyznawania miejsc w domach studenta, stanowiący załącznik do Zarządzenia Rektora Szkoły Głównej Handlowej nr 43 z dnia 30 września 2011 r., w których w przypadku rozpoznawania sprawy dotyczącej stypendium rektora powtórzono zasadę ponownego rozpatrzenia sprawy. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego z dnia [...] października 2013 r. o przyznanie stypendium rektora, rozpoznała w dniu [...] listopada 2013 r. Komisja Stypendialna. Od decyzji tej skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który rozpoznała Odwoławcza Komisja Stypendialna i w dniu [...] lutego 2014 r. wydała decyzję o odmowie przyznania żądanego świadczenia. Taki tryb postępowania, w ocenie Sądu, jest niezgodny z przytoczonymi powyżej przepisami. Co prawda Odwoławcza Komisja Stypendialna rozpoznała wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednakże organ pominął okoliczność, że w pierwszej instancji sprawa została rozpoznana przez organ niewłaściwy. Doszło bowiem do sytuacji, gdzie uprawnienie rektora, które może być przekazane wyłącznie Odwoławczej Komisji Stypendialnej, zostało wykorzystane przez organ do tego nieuprawniony. Zatem decyzja Komisji Stypendialnej z dnia [...] listopada 2013 r. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), co skutkuje jej unieważnieniem przez Sąd. W odniesieniu natomiast do zaskarżonej decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] stycznia 2014 r. należy wskazać, że została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Organ utrzymał bowiem w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. wadliwą, co zostało wykazane powyżej, decyzję Komisji Stypendialnej. Ponadto stwierdzić należy, że art. 138 k.p.a. stanowi zamknięty katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego. Oznacza to, że organ ten (w rozpoznawanej sprawie organ rozpoznający wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej, niż wymienione we wskazanym przepisie. Nie jest wiec dopuszczalne wydanie przez organ odwoławczy decyzji o sentencji, w której udziela odpowiedzi na odwołanie w innej formie (por. A. Wróbel "Komentarz aktualizowany do art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego" [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel "Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego", pub. LEX nr: 151167). Konkludując, w ocenie Sądu, zarówno decyzja Komisji Stypendialnej z dnia [...] listopada 2013 r., jak i Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] lutego 2014 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów, które skutkuje stwierdzeniem ich nieważności. Zatem ponownie rozpoznając sprawę, Odwoławcza Komisja Stypendialna rozpatrzy wniosek skarżącego z poszanowaniem przepisów dotyczących właściwości organów. Natomiast wobec treści rozstrzygnięcia, zarzuty ze skargi należy uznać za przedwczesne. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 152 i w zw. z art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i w zw. z art. 209 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.