II SA/Wa 640/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Bronisław Szydło (spr.), Protokolant Łukasz Pilip, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi L. I. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.), utrzymał w mocy swą poprzednią decyzję z dnia [...] stycznia 2004 r. odmawiającą przyznania L. I. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków określonych w powołanym art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, a mianowicie nie została uznana za całkowicie niezdolną do pracy, jak również nie osiągnęła wieku emerytalnego określonego dla kobiet, 60 lat. Podnoszona przez panią L. I. trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Podał także, że świadczenie wymienione w powołanej ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dotyczą przyznania prawa do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym rentę szkoleniową, rentę rodzinną, dodatek pielęgnacyjny oraz dodatek dla sieroty zupełnej do renty rodzinnej. Powyższa ustawa nie przewiduje natomiast prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem wymagającym specjalnej troski - świadczenia określonego w obowiązującym do dnia 31 grudnia 1998 r. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie p. L. I. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i przyznania jej prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu sprawowania stałej opieki nad swą niepełnosprawną córką A. W uzasadnieniu wyjaśniła, że wskutek [...] w dniu [...] 1997 r. córka A. doznała trwałego kalectwa. [...] Wymaga więc stałej, całodobowej opieki. Do chwili urodzenia córki, skarżąca pozostawała w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę. Z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad córką, zmuszona była korzystać z urlopu wychowawczego, który skończył się z dniem [...] marca 2004 r. Po tej dacie nie mogła podjąć dalszej pracy zarobkowej. Na tej podstawie, w oparciu o postanowienie powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz powołanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki, wnosiła o uchylenie zaskarżonych decyzji i przyznanie w drodze wyjątku prawa do wcześniejszej emerytury. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę p. L. I. pod tym kątem Sąd stwierdził, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmując zaskarżone decyzje w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia w drodze wyjątku nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialno-prawną odmowy przyznania p. L. I. prawa do świadczenia w drodze wyjątku stanowił przepis art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.). Z treści tego przepisu wynikają cztery przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mógł przyznać wnioskodawcy prawo do świadczenia w drodze wyjątku, a mianowicie: ” wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną albo jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” wnioskodawca nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, ” wnioskodawca nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, ” wnioskodawca nie ma niezbędnych środków utrzymania. Niewątpliwie jedna z przesłanek wymienionych w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nie została spełniona, bowiem z dokumentacji zawartej w aktach rentowych skarżącej wynika, że nie została ona uznana za całkowicie niezdolną do pracy z uwagi na stan zdrowia, nie osiągnęła również wieku emerytalnego - 60 lat. Podnoszone przez skarżącą trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającej podstawy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Skoro więc skarżąca nie spełnia warunków określonych w powołanym przepisie art. 83 ust. 1 ustawy, to decyzja odmawiająca jej przyznania świadczenia w drodze wyjątku prawa nie narusza. Ze względu na uznaniowy charakter świadczeń w drodze wyjątku i bardzo ogólne określenie kryteriów ich przyznawania, Sąd ustalał, czy Prezes ZUS przy wydawaniu zaskarżonych decyzji dochował w postępowaniu administracyjnym wszelkich wymogów procesowych, gwarantujących p. L. I. wszechstronne i wnikliwe rozpatrzenie jej sprawy. Dokonując ustaleń w tym zakresie Sąd uznał, że Prezes ZUS, przy wydawaniu zaskarżonych decyzji, przestrzegał zasady dochodzenia prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmował wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Należycie i wyczerpująco informował stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenia jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Wreszcie w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Z tych względów Sąd, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.