II SA/Wa 647/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Maria Werpachowska, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi R. H. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] listopada 2012 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Rektor Uniwersytetu W. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., wydaną na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz art. 138 § 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania R. H. od decyzji Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów pierwszego roku international economics drugiego stopnia, stacjonarnych z powodu niepodjęcia studiów, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji podano, iż pismem Prodziekana Wydziału [...] z dnia 7 listopada 2012 r., doręczonym w dniu 15 listopada 2012 r., R. H. został wezwany w celu podpisania umowy o odpłatności za studia. Powyższe pismo zawierało pouczenie o skutkach odmowy podpisania umowy, tj. skreśleniu z listy studentów. Wobec bezczynności i upływu terminu do podpisania umowy o odpłatności za studia, w dniu [...] listopada 2012 r., Dziekan Wydziału [...] wydał zaskarżoną decyzję o skreśleniu R. H. z listy studentów z powodu niepodjęcia studiów. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów w przypadku niepodjęcia studiów. Stosownie do § 8 ust. 3 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie W., stanowiącego załącznik do Uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu W. z dnia [...] października 2006 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Studiów na Uniwersytecie W. (t.j. Monitor Uniwersytetu W. z dnia [...] maja 2012 r., Nr 5B) warunki odpłatności za studia określa umowa zawarta w formie pisemnej. Podpisanie umowy przez studenta stanowi warunek podjęcia studiów i dopuszczenia do udziału w zajęciach dydaktycznych. Zgodnie z § 30 ust. 8 pkt 1 powołanego wyżej Regulaminu studiów dziekan skreśla studenta z listy studentów w przypadku niepodjęcia studiów, które stwierdza się w sytuacji niepodpisania przez studenta umowy o odpłatności za usługi edukacyjne świadczone na studiach stacjonarnych lub oświadczenia studenta o spełnianiu warunków do podjęcia i kontynuowania studiów stacjonarnych w uczelni publicznej bez wnoszenia opłat. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję R. H. podniósł, iż nie odmówił podpisania porozumienia w związku z czym nie było podstaw do skreślenia go z listy studentów z tego powodu. Wskazał, iż według zasad przyjęcia na studia na Wydziale [...], najwyżej oceniani studenci są zwalniani z opłat za studia. To, że nie oceniono go dowodzi, że nie był studentem. Ponadto uznał, że Wydział [...] musi go najpierw ocenić, żeby stwierdzić, czy będzie musiał ponosić odpłatność za studia. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu W. wniósł o jej oddalenie i podkreślił, że decyzja wydana na podstawie art. 190 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, nie jest decyzją w ramach uznania administracyjnego, a dziekan zobligowany jest do jej podjęcia w przypadku zaktualizowania się przesłanek wymienionych w tym przepisie. Organ wskazał jednocześnie, iż zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 3 wymienionej ustawy, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów – lecz wniesienia przez studenta opłat można domagać się dopiero po uzyskaniu odpowiedniego tytułu, jaki stanowi zgodnie z art. 160 ust. 3 ustawy umowa zawarta między uczelnią a studentem w formie pisemnej. Brak umowy uniemożliwia więc podjęcie zarówno przez studenta, jak też uczelnię jakichkolwiek działań związanych z odbywania studiów odpłatnych. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego braku oceny wiedzy skarżącego w kontekście ewentualnego zwolnienia z opłat za studia podano, że zgodnie z § 4 ust. 3 Regulaminu opłat za zajęcia dydaktyczne na studiach I i II stopnia na Wydziale [...] w przypadku studiów stacjonarnych prowadzonych po angielsku dopuszcza się zwolnienie lub obniżenie opłat dla najlepszych studentów na podstawie wyników rekrutacji. W przypadku skarżącego stosowna ocena została dokonana, jednakże uzyskana liczba punktów nie kwalifikowała go do grupy studentów zwolnionych z opłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną, na którą powołały się organy orzekające w sprawie, jest art. 190 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 190 ust. 1 pkt 1 ustawy, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów, w przypadku niepodjęcia studiów. W przedmiotowej sprawie owo "niepodjęcie studiów" organ wywiódł z Regulaminu Studiów na Uniwersytecie W., stanowiącym załącznik do Uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu W. z dnia [...] października 2006 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów na Uniwersytecie W. (Monitor Uniwersytetu W. z dnia [...] maja 2012 r. Nr 5B). Wskazał, że stosownie do § 8 ust. 3 Regulaminu, warunki odpłatności za studia określa umowa zawarta w formie pisemnej. Podpisanie umowy przez studenta stanowi warunek podjęcia studiów i dopuszczenia do udziału w zajęciach dydaktycznych. Zgodnie z § 30 ust. 8 pkt 1 powołanego Regulaminu studiów, dziekan skreśla z listy studentów w przypadku niepodjęcia studiów, które stwierdza się w sytuacji niepodpisania przez studenta umowy o odpłatności za usługi edukacyjne świadczone na studiach stacjonarnych lub oświadczenia studenta o spełnianiu warunków do podjęcia i kontynuowania studiów stacjonarnych w uczelni publicznej bez wnoszenia opłat. W sprawie nie sposób nie zauważyć, iż powyższy zapis stanowiący, że niepodjęcie studiów stwierdza się w sytuacji niepodpisania przez studenta umowy o odpłatności za usługi edukacyjne jest pozaustawowym zdefiniowaniem w Regulaminie stanów, które wypełniają przesłankę "niepodjęcia studiów, o której mowa w art. 190 ust. 1 pkt 1 ustawy. Tymczasem regulamin studiów, stosownie do art. 160 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym ma określać organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta. Zawarte w tym przepisie umocowanie do określenia regulaminem studiów organizacji i toku studiów, nie obejmuje kompetencji senatu uczelni do dookreślenia ustawowych przesłanek obligatoryjnego skreślenia z listy studentów na regulaminie niektórych stanów faktycznych jako stanowiących przypadek niepodjęcia studiów. Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, nie definiuje pojęcia "niepodjęcie studiów". Rozumienie pojęcia "niepodjęcie studiów" wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 597/11 (LEX nr 1082786). Wskazał w nim, iż niepodjęcie studiów stanowi okoliczność faktyczną, w której student nie podejmuje czynności w terminach związanych organizacyjnie z tokiem studiów, przez co nie poddaje się przewidzianemu planem studiów programowi nauczania. Przy ustalaniu, czy student podjął studia, nie można pominąć zasadniczych okoliczności faktycznych dotyczących przystąpienia przez studenta do zajęć dydaktycznych i organizacyjnych przewidzianych w planie studiów, w programie nauczania, w szczególnym harmonogramie zajęć na danym semestrze oraz według zasad określonych dla zajęć z danych przedmiotów nauczania. Przy ustalaniu, czy student podjął studia (art. 190 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), należy zatem badać okoliczności faktyczne dotyczące przystąpienia przez studenta do zajęć dydaktycznych i organizacyjnych przewidzianych w planie studiów i programie nauczania (art. 189 ust. 2 pkt 1 tej ustawy). W tych okolicznościach faktycznych, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie mieści się podpisanie umowy o odpłatności za studia. Zauważyć należy, iż niewniesienie opłat związanych z odbywaniem studiów może stanowić przesłankę skreślenia z listy studentów na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy. Zatem fakt niepodpisania przez skarżącego umowy o odpłatności za studia nie uzasadniał podjęcia przez Dziekana Wydziału [...] decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów, na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w wyroku. W oparciu o art. 152 powołanej ustawy, Sąd utrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.