II SA/Wa 647/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia - odrzucić skargę - Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we [...], działając na podstawie art. 1, art. 2, art. 6, art. 10, art. 22 ust. 1 ustawy dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (t. j. Dz. U. Z 2014 r. poz. 213), decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. odmówił przyznania M. B. odszkodowania z tytułu choroby - resekcji płuca prawego oraz uszkodzenia pełnienia czynnej służby wojskowej w Jednostce Wojskowej [...]. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie do Sądu Rejonowego w [...]. Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem Sygn. Akt [...] z dnia [...] marca 2015 r. oddalił odwołanie. Wnioskiem z dnia 30 października 2017 r. M. B. wystąpił Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we [...] o przyznanie świadczenia odszkodowawczego w związku z chorobą powstałą w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., powołując się na art. 9 powołanej wyżej ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową oraz art. 61a K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia i przyznania prawa do jednorazowego odszkodowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że sprawa odszkodowania była już rozpatrywana na innej podstawie prawnej i została już prawomocnie zakończona wyrokiem Sądu Rejonowego w Zielonej Górze. Na powyższe postanowienie. M. B. wniósł w dniu 18 grudnia 2017 r. zażalenie do Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej, który postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. M. B. wniósł na powyższe postanowienie Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie G. B. przedmiotem skargi uczynił postanowienie Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we Wrocławiu odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia odszkodowawczego w związku z chorobą powstałą w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej. Ustawa dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (t. j. Dz. U. Z 2014 r. poz. 213) w art 22 ust 1 stanowi, że prawo do świadczenia odszkodowawczego i jego wysokość ustala, w drodze decyzji, szef właściwego wojewódzkiego sztabu wojskowego, z zastrzeżeniem ust. 2. Jeżeli wypadkowi uległ: 1) szef wojewódzkiego sztabu wojskowego lub jego zastępca - decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje szef innego wojewódzkiego sztabu wojskowego wyznaczony przez Ministra Obrony Narodowej; 2) Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych, Dowódca Operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych, Dowódca Wojsk Obrony Terytorialnej, dowódca (szef) jednostki organizacyjnej bezpośrednio podporządkowanej Ministrowi Obrony Narodowej lub nadzorowanej przez Ministra Obrony Narodowej albo ich zastępcy - decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje Minister Obrony Narodowej (art. 22 ust 2 ustawy). Zgodnie zaś z art. 22 ust 4 cytowanej ustawy od decyzji i postanowień organów, o których mowa w ust. 1 i 2, w sprawach odszkodowań przysługuje osobie zainteresowanej odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, na zasadach i w terminach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Z treści powołanego wyżej przepisu wynika zatem, że kognicji sądu powszechnego podlegają nie tylko decyzje w sprawach odszkodowań, ale także postanowienia wydawane przez wskazane w art. 22 ust. 1 ustawy organy. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, postanowienia wydawane na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia odszkodowawczego podlegają zatem także kognicji sądu powszechnego. Ponadto należy podnieść, że przepis art. 9 cytowanej wyżej ustawy stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z unormowania tego wynika, że przepisy ustawy o świadczeniach odszkodowawczych mają pierwszeństwo przed przepisami K.p.a., o ile zawierają odrębności w stosunku do uregulowań zamieszczonych w tym Kodeksie. Niewątpliwie przepisem szczególnym wobec regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego jest art. 22 ust. 4 tej ustawy, który stanowi, że od decyzji i postanowień w sprawie przyznania świadczeń odszkodowawczych, o której mowa w art. 22 ust. 1 i ust. 2, przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, na zasadach i w terminach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, że w ustawie o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą została przyjęta zasada, że sprawy o przyznanie świadczeń odszkodowawczych podlegają rozpoznaniu i rozstrzygnięciu w trybie postępowania administracyjnego, a weryfikacja wydanych w tym zakresie decyzji i postanowień następuje w drodze postępowania sądowego, stosownie do reguł określonych w Kodeksu postępowania cywilnego, tj. przez właściwy sąd powszechny. Ustanowiony w tych sprawach, odrębny od określonego przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, tryb odwoławczy powoduje, że wskutek złożenia odwołania od decyzji w sprawie przyznania świadczenia odszkodowawczego rozpoznanie sprawy zostaje przeniesione na drogę postępowania sądowego. Od momentu wniesienia odwołania do sądu powszechnego sprawa o przyznanie świadczenia odszkodowawczego staje się sprawą cywilną (w znaczeniu formalnym), podlegającą rozstrzygnięciu według reguł właściwych dla tej kategorii spraw. Wyjątek od tego trybu zaskarżania decyzji w sprawie przyznania świadczenia odszkodowawczego zawiera art. 22 ust. 6 tej ustawy, który stanowi, że od decyzji wydanej w trybie art. 16 oraz od decyzji odmownej wydanej w tym trybie odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych nie przysługuje. Uprawnione jest w konsekwencji stwierdzenie, że - w ramach przyznanych ustawowo kompetencji - sądy powszechne w postępowaniu odwoławczym orzekają o prawidłowości rozstrzygnięć organów w należących do ich właściwości sprawach o przyznanie świadczeń odszkodowawczych, zarówno tych rozstrzygających w sposób merytoryczny, jak i formalny, a więc ich kontroli podlegają także postanowienia wydawane w tych sprawach na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Postanowienie wydawane na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., rozstrzyga o istnieniu przesłanek podmiotowych i przedmiotowych jako warunków wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania następuje, gdy podmiot wnoszący żądanie nie jest stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Z uwagi na współzależność postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z regulacją prawa materialnego w zakresie świadczeń odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą, uzasadnione jest, w ocenie Sądu, zastosowanie do takiego rozstrzygnięcia trybu zaskarżania właściwego dla decyzji i postanowień wydawanych w sprawach o przyznanie świadczeń odszkodowawczych. Z tych względów należy przyjąć, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia odszkodowawczego w związku z chorobą powstałą w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji