II SA/Wa 648/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sławomir Antoniuk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Rosińska-Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły Ekologii i Zarządzania w W. z dnia [...] marca 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego i zwrotu wypłaconych stypendiów - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanych nią w mocy decyzji organu I instancji - Decyzja nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., wydaną na podstawie art. 184 ust. 5 i art. 207 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o Szkolnictwie Wyższym (Dz. U. z 2012 poz. 572 r. z późn. zm.), w związku z art. 138 § 1 pkt 2 kpa, § 7 ust. 3 Regulaminu Pomocy Materialnej dla Studentów Wyższej Szkoły [...] w [...] z dnia 26 września 2014 r., Odwoławcza Komisja Stypendialna Wyższej Szkoły [...] w [...], utrzymała w całości decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej z dnia [...] lutego 2016 r.. o nr [...] i [...]. Stan sprawy przedstawiał się następująco. Dwoma postanowieniami z dnia [...] lutego 2016 r., wydanymi na podstawie art. 207 ust. 1 pow. ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o Szkolnictwie Wyższym, w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1, art. 150 § 1 i art. 152 § 1 kpa, Uczelniana Komisja Stypendialna Wyższej Szkoły [...] w [...], wznowiła postępowanie administracyjne zakończone: - decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r . oraz wstrzymała wykonanie tej decyzji, - decyzjami nr [...] i [...] z dnia [...] listopada 2014 r. oraz wstrzymała wykonanie tych decyzji w części obejmującej semestr letni 2014/2015. W uzasadnieniu tych postanowień organ powołał art. 207 ust. 1 pow. ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o Szkolnictwie Wyższym i wskazał, że w dacie wydania decyzji stypendialnej wskazanej w sentencji, nieznana była okoliczność, że studentka ukończyła jeden kierunek studiów i w dacie wydania decyzji kontynuowała studia na drugim kierunku. Przy czym nie był spełniony warunek kontynuowania studiów w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 175 - 177, art. 207 ust. 1 pow. ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie Wyższym, w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa, § 7 ust. 3 Regulaminu Pomocy Materialnej dla Studentów Wyższej Szkoły [...] w [...] z dnia 1 października 2014 roku, Uczelniana Komisja Stypendialna Wyższej Szkoły [...] w [...]: 1. uchyliła decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. i odmówiła przyznania stypendium socjalnego; 2. orzeka o obowiązku zwrotu przez M. D. wypłaconych stypendiów w kwocie 1410 zł, w terminie 7 dni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Kolejną decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 175 - 177, art. 207 ust. 1 pow. ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie Wyższym, w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa, § 7 ust. 3 Regulaminu Pomocy Materialnej dla Studentów Wyższej Szkoły [...] w [...] z dnia 1 października 2014 r., Uczelniana Komisja Stypendialna Wyższej Szkoły [...] w [...]: 1. uchyliła decyzję nr [...] i [...] z dnia [...] listopada 2015 r. z dnia [...] listopada 2015 r., w części obejmującej semestr letni 2014/2015 i odmówiła przyznania Rektora i stypendium socjalnego; 2. orzeka o obowiązku zwrotu przez M. D. wypłaconych stypendiów w kwocie 4150 zł, w terminie 7 dni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji. W uzasadnieniu obu tych decyzji organ podał, że zgodnie z § 7 ust. 3 regulaminu pomocy materialnej, stypendia nie przysługują jeżeli student po ukończeniu jednego kierunku studiów, kontynuuje naukę na drugim kierunki studiów (jeżeli nie jest to kontynuacja w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego). Zdaniem organu, w niniejszej sprawie taka okoliczność zaistniała. M. D. ukończyła bowiem jeden kierunek studiów i obecnie kontynuuje drugi kierunek, na studiach I stopnia. Okoliczność ta została stwierdzona po wydaniu ostatecznych decyzji administracyjnych. Wobec czego, na skutek wznowienia postępowania, należało orzec jak na wstępie, jednocześnie studentka, która pobrała stypendia na podstawie uchylonych decyzji, winna je zwrócić. Od powyższych decyzji M. D. odwołała się pismem, nazwanym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że jest od roku studentką studiów II stopnia na kierunku [...] na Politechnice [...], które są kontynuacją, ukończonych przez nią w lutym 2015 r., studiów I stopnia na kierunku [...], na Politechnice [...]. Następnie M. D. powołała § 7 ust. 3 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Wyższej Szkoły [...] oraz art. 184 ust. 5 pow. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, wskazując, że nie pobiera żadnych świadczeń na Politechnice [...], to jest uprawniona do stypendium w Wyższej Szkoły [...] w [...]. Odwoławcza Komisja Stypendialna Wyższej Szkoły [...] w [...], wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2016 r. utrzymała w mocy dwie decyzje organu i instancji z dnia [...] lutego 2016 r., powołując w jej uzasadnieniu te same argumenty jak organ I instancji. Komisja wskazała również, że należało wznowić postępowanie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, oraz orzec jak to uczyniła Uczelniana Komisja Stypendialna. Jednocześnie studentka, która pobrała stypendia na podstawie uchylonych decyzji, winna je zwrócić. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi M. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnionej następnie pismem z dnia 10 stycznia 2017 r. przez pełnomocnika skarżącej z urzędu, radcę prawnego K. S. W uzasadnieniu skargi M. D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzających a także o zasądzenie kosztów procesowych według norm przepisanych. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenie art. 184 ust. 5 pow. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Wniosła również o wstrzymanie wykonania ww. decyzji, a także złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy W uzasadnieniu skargi skarżąca przypomniała stan sprawy i wskazała, że decyzje są niezgodne z art. 184 ust. 5 pow. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, ponieważ obecnie kontynuuje studia, po ukończeniu studiów pierwszego stopnia, w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra, co według ww. przepisu pozwala nadal otrzymywać stypendium. Skarżąca podała, że nie studiowała na żadnych innych studiach II stopnia. W prawie o szkolnictwie wyższym nie ma wymogu, żeby studia II stopnia były odbywane na tej samej uczelni, a na Politechnice [...] nie pobiera stypendium socjalnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte w swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie z postanowieniami art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2016 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż ocenia legalność zaskarżonej decyzji biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Należy też zauważyć, iż na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie, stwierdzić należało, że została ona wydana – podobnie jak i decyzje organu I instancji - z rażącym naruszeniem prawa, stanowiącym podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego Odwoławcza Komisja Stypendialna Wyższej Szkoły [...] w [...], utrzymała w całości dwie decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej z dnia [...] lutego 2016 r. o nr [...] i [...], którymi Uczelniana Komisja Stypendialna Wyższej Szkoły [...] w [...]: uchyliła decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. i odmówiła przyznania stypendium socjalnego i orzeka o obowiązku zwrotu przez M. D. wypłaconych stypendiów w kwocie 1410 zł, w terminie 7 dni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji oraz kolejną decyzją uchyliła decyzję nr [...] i [...] z dnia [...] listopada 2015 r. z dnia [...] listopada 2015 r., w części obejmującej semestr letni 2014/2015 i odmówiła przyznania stypendium Rektora i stypendium socjalnego; oraz orzekła o obowiązku zwrotu przez M. D. wypłaconych stypendiów w kwocie 4150 zł, w terminie 7 dni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji w dwóch wydanych decyzjach zobowiązał skarżącą do zwrotu pobranego stypendium socjalnego i stypendium Rektora, wskazując w podstawie decyzji § 7 ust. 3 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Wyższej Szkoły [...] w [...] z dnia 1 października 2014 r, zgodnie z którym student studiujący równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać stypendium socjalne, stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, zapomogę, stypendium rektora dla najlepszych studentów tylko na jednym, wskazanym przez studenta kierunku studiów, na podstawie złożonego oświadczenia. Wskazać należy, iż przepis art.145 § 1 kpa ogranicza przedmiot wznowienia postępowania tylko do sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Granica wznowionego postępowania jest zatem wyznaczona ostateczną decyzją i nie można wyjść poza tę granicę. W sytuacji zatem, gdy przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie wznowionej było przyznanie skarżącej stypendium Rektora czy też stypendium socjalnego to przedmiotem takiego postępowania może być jedynie ta kwestia. Zgodnie bowiem z art. 151 § 1 organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie wznowienia wydaje decyzję, w której: 1. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § l, art. 145a lub art. 145b, albo 2. uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § l, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. A zatem to jedynie decyzja dotychczasowa jest przedmiotem badania i organ może jedynie bądź odmówić jej uchylenia bądź uchylić decyzję dotychczasową i wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Niedopuszczalne jest natomiast rozszerzenie takiego postępowania o jeszcze inne kwestie jak uczynił to organ I instancji w rozpoznawanej sprawie, zobowiązując skarżącą do zwrotu pobranego stypendium. Stanowiło to zatem rażące naruszenie art. 151§ 1 ust. 2 K.p.a. z uwagi na to, że przepis ten nie daje organowi możliwości orzekania w innej sprawie, niż ta która nie była rozpoznawana decyzją dotychczasową. Z kolei organ odwoławczy, utrzymując w mocy w mocy decyzje organu I instancji z dnia [...] lutego 2016 r., które wydane zostały z rażącym naruszeniem art. 151 § 1 ust. 2 kpa sam dopuścił się rażącego naruszenia prawa to jest art. 138 § 1 pkt 1 kpa. W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że w niniejszej sprawie doszło do uchybienia przepisom postępowania stanowiącego rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Wobec stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji bezprzedmiotowe było odnoszenie się do zarzutów podniesionych w skardze. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym orzeczeniu. Reasumując na podstawie art.145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji w tym zakresie oraz poprzedzających je decyzji.