II SA/Wa 650/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Adam Lipiński, Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - Aktu Nadania Stopnia Awansu Zawodowego Nauczyciela Kontraktowego z dnia [...] września 2000 r. nr [...] - oddala skargę - W dniu 30 września 2000 r. Zarząd Powiatu G. nadał T.G. stopień nauczyciela kontraktowego. Akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela wydany został na podstawie art. 9b ust. 4 w związku z art. 9a ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.) w związku z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 ze zm.). W dniu 7 stycznia 2004 r. Wojewoda [...] - wydał decyzję stwierdzającą nieważność ww. aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, organ nadzorczy stwierdził, iż ocena kwalifikacji nauczycieli zatrudnionych w placówkach opiekuńczo-wychowawczych w związku z ustaleniem stopnia awansu zawodowego na dzień 6 kwietnia 2000 r., powinna następować na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 ze zm.). Oznacza to, zdaniem organu, iż nauczyciele-wychowawcy zatrudnieni w tych placówkach, w tym w rodzinnych domach dziecka, powinni posiadać kwalifikacje, o których mowa w § 3 ww. rozporządzenia. T. G., któremu powierzono funkcję kierowania rodzinnym domem dziecka, legitymował się w dniu wydania aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego wykształceniem średnim technicznym i nie posiadał przygotowania pedagogicznego (kwalifikacje pedagogiczne uzyskał dopiero w 2003 r.). Zainteresowany nie spełniał zatem wymagań kwalifikacyjnych określonych w § 3 ww. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. , a co za tym idzie, nie spełniał warunku niezbędnego do otrzymania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Z tego też powodu, w ocenie Wojewody [...], badany w trybie postępowania nadzorczego akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela wydany został z rażącym naruszeniem prawa. Od decyzji tej odwołał się T. G.. W wyniku rozpatrzenia odwołania Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu [...] marca 2004 r. decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji podkreślił, iż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 lutego 1994 r. w sprawie rodzajów organizacji i zasad działania publicznych placówek opiekuńczo-wychowawczych i resocjalizacyjnych (Dz. U. Nr 41, poz. 156), rodzinne domy dziecka były placówkami opiekuńczo-wychowawczymi, w których zatrudniano pracowników pedagogicznych, tj. wychowawców, natomiast rodzinnym domem dziecka kierował jeden wychowawca. Wychowawcy zatrudnieni w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, w tym w rodzinnych domach dziecka, powinni byli na dzień 6 kwietnia 2000 r. posiadać kwalifikacje, o których mowa w § 3 cyt. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudniać nauczycieli niemających wyższego wykształcenia. Osoba, której powierzono kierowanie rodzinnym domem dziecka powinna była spełniać, zdaniem organu, jednocześnie wymagania kwalifikacyjne do zajmowania stanowiska wychowawcy, jak również wymagania dotyczące pełnienia roli kierownika rodzinnego domu dziecka, zgodnie z przepisami obu cytowanych wyżej rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej. Powołany w podstawie prawnej aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego przepis art. 9a ust. 3 ustawy - Karta Nauczyciela dotyczy nowo zatrudnianych (tj. po dniu 6 kwietnia 2000 r.) w placówce nauczycieli akademickich lub osób mających co najmniej pięcioletni okres pracy i znaczący dorobek zawodowy. Zainteresowany nie został jednak zatrudniony w placówce rodzinnej po dniu 6 kwietnia 2000 r., a zatem, w ocenie organu, nie spełniał wymogów zawartych w tym przepisie. T.G. nie posiadał na dzień 6 kwietnia 2000 r. kwalifikacji określonych w § 3 cyt. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. i tym samym, zdaniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, nie spełniał warunku niezbędnego do uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Skargę na decyzją tę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T.G. W skardze podniesiono, iż ustawodawca potraktował w sposób szczególny pracowników rodzinnych domów dziecka. Zdaniem skarżącego, kierujący rodzinnym domem dziecka nie musi legitymować się wykształceniem pedagogicznym. Przepisy cyt. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 lutego 1994 r. w sprawie organizacji i zasad działania publicznych placówek opiekuńczo-wychowawczych i resocjalizacyjnych nie określają przecież poziomu wykształcenia osoby kierującej rodzinnym domem dziecka. Skarżący podkreślił także, iż uzyskał już wyższe wykształcenie pedagogiczne, a pomimo tego został zdegradowany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sprawy sprowadza się do wyjaśnienia, czy kierujący rodzinnym domem dziecka winien spełniać wymagania kwalifikacyjne określone w § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia, by uzyskać, stosownie do art. 7 ust. 3 i ust. 9, cyt. ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, akt nadania odpowiedniego stopnia awansu zawodowego. Na wstępie wyjaśnić należy, iż stosownie do art. 7 ust. 3 ww. ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 6 kwietnia 2000 r. na podstawie umowy o pracę, którzy posiadają wymagane kwalifikacje, z tym dniem uzyskują z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego i stają się nauczycielami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę odpowiednio na czas określony lub nieokreślony. W myśl art. 7 ust. 9 tej ustawy dyrektorzy szkół oraz organy, o których mowa w art. 9b ust. 4 pkt 2-4 Karty Nauczyciela wydadzą nauczycielowi akty nadania odpowiedniego stopnia awansu zawodowego w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Stopień nauczyciela kontraktowego w trybie przywołanych przepisów uzyskuje się zatem z mocy prawa z dniem 6 kwietnia 2000 r. Stopień ten uzyskują nauczyciele zatrudnieni w dniu 6 kwietnia 2000 r. na podstawie umowy o pracę, posiadający wymagane kwalifikacje. Ocena kwalifikacji nauczycieli winna nastąpić w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu nabycia z mocy prawa stopnia nauczyciela kontraktowego, tj. w dniu 6 kwietnia 2000 r. oraz na podstawie posiadanych w tym dniu kwalifikacji zawodowych. W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy - Karta Nauczyciela, w brzmieniu obowiązującym w dniu 6 kwietnia 2000 r., ustawie tej podlegali nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w publicznych placówkach opiekuńczo-wychowawczych. Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 21 lutego 1994 r. w sprawie rodzajów i zasad działania publicznych placówek opiekuńczo-wychowawczych i resocjalizacyjnych oraz ramowych statutów tych placówek - rodzinne domy dziecka są publicznymi placówkami opiekuńczo-wychowawczymi. W placówkach tych zatrudnia się pracowników pedagogicznych, nauczycieli, wychowawców, pedagogów, psychologów, specjalistów np.: logopedii, reedukacji, socjoterapii oraz pracowników ekonomicznych, administracyjnych i obsługi (§ 65 ust. 1 rozporządzenia). Rodzinnym domem dziecka kieruje jeden wychowawca (§ 69 ust. 1 rozporządzenia). W § 69 ust. 2 ww. rozporządzenia określono warunki, które winien spełniać wychowawca, któremu powierzono kierowanie rodzinnym domem dziecka. Z powyższego wynika zatem, iż kierujący rodzinnym domem dziecka wychowawca jest pracownikiem pedagogicznym. Kwalifikacje wymagane od pracowników pedagogicznych w dniu 6 kwietnia 2000 r. regulowało wielokrotnie już przywoływane rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. Użyte bowiem w tym rozporządzeniu pojęcie "nauczyciela" obejmowało nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych wymienionych w art. 1 ust. 1 Karty Nauczyciela. Stosownie do § 3 cyt. rozporządzenia kwalifikacje do zajmowania stanowiska wychowawcy w placówkach opiekuńczo-wychowawczych posiadały osoby legitymujące się: dyplomem ukończenia określonych studiów magisterskich i przygotowaniem pedagogicznym, dyplomem ukończenia określonych studiów wyższych zawodowych i przygotowaniem pedagogicznym, dyplomem ukończenia kolegium nauczycielskiego lub studium nauczycielskiego. Ponadto, niektóre z tych osób musiały ukończyć odpowiednio studia podyplomowe albo stosowny kurs z zakresu lub rodzaju prowadzonych zajęć, realizowany przez podmioty wskazane w rozporządzeniu. Posiadanie zatem w dniu 6 kwietnia 2000 r. wykształcenia średniego technicznego bez przygotowania pedagogicznego oznaczało brak kwalifikacji określonych w przepisach ww. § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej do zajmowania stanowiska kierownika rodzinnego domu dziecka. Słusznie zatem organy nadzoru stwierdziły, iż wydanie w dniu [...] września 2000 r. T. G. stopnia nauczyciela kontraktowego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wskazać też należy, iż nabycie kwalifikacji zawodowych po dniu 6 kwietnia 2000 r. nie ma wpływu na prawną ocenę badanego w trybie stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela. Ocena bowiem badanej w tym trybie decyzji następuje na podstawie stanu prawnego i stanu faktycznego występującego w chwili wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.