II SA/Wa 654/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Grochowska - Jung (spr.), Sędzia WSA - Maria Werpachowska, Sędzia WSA - Anna Mierzejewska, Protokolant - Mateusz Rogala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2008 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie nakazu opuszczenia lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz J. B. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwaną dalej kpa, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], nakazującą J. B., wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami, opuszczenie, opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym do dyspozycji Oddziału Regionalnego WAM w G. lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] nr [...] w W. W uzasadnieniu podał, że lokal ten został przyznany decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 1979 r. [...] J. B. wraz z członkami jego rodziny, tj. żoną K., synem M. oraz teściową H. R. W dniu [...] grudnia 1984 r. Szef Wojskowego Zarządu Kwaterunkowo-Budowlanego w G. decyzją nr [...] przyznał i przekazał J. B. pomoc finansową w wysokości [...] zł na budowę domu jednorodzinnego w B. przy ul. [...] na działce nr [...]. Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. decyzją z [...] czerwca 2005 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 13 ust. 6, art. 42 ust. 1, art. 41 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 87 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398) nakazał J. B. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami opuszczenie, opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym zajmowanego lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na treść art. 87 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, zgodnie z którym pomoc finansowa przyznana na budownictwo mieszkaniowe na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów jest ekwiwalentem pieniężnym w zamian za rezygnację z kwatery. J. B., który z tego rodzaju pomocy skorzystał, został więc zobowiązany, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, bezwarunkowo przekazać do dyspozycji WAM dotychczas zajmowaną kwaterę. Decyzję tę utrzymał w mocy Prezes WAM w dniu [...] września 2005 r. podzielając stanowisko organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik J. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa na skutek niezbadania i nierozważenia całego materiału dowodowego w sprawie oraz brak ustalenia dokładnego stanu faktycznego sprawy. Zarzucił ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego, czyli art. 41 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 87 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, polegające na przyjęciu, że powołane przepisy w niniejszej sprawie mają zastosowanie. Skarżący bowiem nie otrzymał pomocy finansowej w tzw. formie bezzwrotnej, o której mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, a ponadto pomoc tę zwrócił w 1990 r., a zatem przed wejściem w życie tej ustawy. Brak więc było podstaw do żądania od skarżącego zwrotu kwatery stałej, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/WA 598/06, kontrolując na skutek wniesionej skargi legalność zaskarżonej decyzji uznał, iż nie narusza ona prawa. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. B. zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na obu podstawach wymienionych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej ppsa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes WAM wniósł o jej oddalenie stwierdzając, iż u podstaw skargi kasacyjnej legły te same zarzuty, które stawiano wcześniej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaś, iż skarga kasacyjna zawierała usprawiedliwione podstawy a postawione w niej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania Sąd odwoławczy uznał za trafne oraz mające istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 598/06 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się z zarzutami skargi kasacyjnej dotyczącymi zaakceptowania przez sąd I instancji naruszenia przepisów proceduralnych przez organ, niedokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz braku odniesienia się do istotnych zarzutów skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował również pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie fakt zwrotu na wezwanie wojskowego organu kwaterunkowego tzw. dodatkowej ulgi zwrotnej, a także brak rozważenia podstaw prawnych jej udzielenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 190 zd. 1 ppsa sąd, któremu sprawa został przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana m. in. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, który stanowi, że były żołnierz służby stałej, który nabył prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej (...), jest obowiązany przekazać do dyspozycji Agencji lokal mieszkalny, jeżeli skorzystał z uprawnień, o których mowa w art. 87, a więc, m. in., otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. (art. 87 ust. 1 pkt 3 powołanej ostatnio ustawy). W rozpatrywanej sprawie za bezsporny uznano fakt otrzymania przez skarżącego pomocy finansowej jako dodatkowej ulgi w formie zwrotnej na podstawie decyzji Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo – Budowlanego z dnia [...] grudnia 1984 r. nr [...]. Natomiast należy przyjąć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że J. B. w rzeczywistości nie skorzystał z uprawnienia, o którym stanowi przepis art. 87 ustawy, gdyż uzyskaną tzw. ulgę zwrotną, na wyraźne żądanie organu kwaterunkowego, zwrócił już w 1990 r., a więc na kilka lat przed wejściem nowej ustawy w życie. Późniejsze próby organu wojskowego ponownego przekazania kwoty ulgi skarżącemu okazały się nieskuteczne, ponieważ J. B. konsekwentnie oddawał całą kwotę, aż do grudnia 1995 r., kiedy to pieniędzy przesłanych przez Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo – Budowlany G. w ogóle nie podjął. Ponadto, w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 marca 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że na tle podobnego stanu faktycznego i prawnego Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 października 1998 r. III RN 55/98 wypowiedział się o niemożności stosowania restrykcyjnych przepisów ustawy z 1995 r. do sytuacji, w której uprawniony otrzymał pomoc i nie wykorzystał jej, zwracając ją przed dniem wejścia w życie nowej ustawy. Zdaniem Sądu Najwyższego w takich przypadkach sprawa zwolnienia osobnej kwatery stałej została zamknięta pod rządem przepisów dotychczasowych, a stosowanie przepisu nakazującego zwrot kwatery do osób, które otrzymały pomoc finansową przed wejściem w życie przepisów ustawy z 1995 r. godziłoby w zasadę niedziałania prawa wstecz i zasadę ochrony praw nabytych (OSNIAPiMSz 1999, nr 12, poz. 383). Naczelny Sąd Administracyjny podzielił wskazany wyżej pogląd Sądu Najwyższego i podkreślił, że powyższe stanowisko znalazło wielokrotnie zastosowanie w późniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który konsekwentnie przyjmował, iż niedopuszczalne jest stosowanie przepisów art. 41 ust. 1 i 2 w przypadku, gdy osoba uprawniona zwróciła uzyskaną pomoc finansową na budowę domu przed wejściem w życie ustawy z 1995 r., a jej sytuacja prawna została ukształtowana pod rządami przepisów ustawy z 1976 r. Zatem uznać należy, że w sytuacji skarżącego organy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nie miały podstaw do zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 87 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, ponieważ J. B. otrzymaną pomoc zwrócił przed wejściem w życie ustawy z 1995 r. Nadto w decyzji z dnia [...] grudnia 1984 r. pomoc tę określono jako dodatkową ulgę w formie zwrotnej i nie została ona zamieniona na bezzwrotną lub zaliczkową, wobec czego nie można uznać, by wypełniała regulację art. 87 ust. 1 pkt 3 ustawy. Wobec powyższego, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 152 i 132 ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).