II SA/Wa 654/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Maria Werpachowska (spr.), Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi Z.M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego – oddala skargę – Zarząd Dzielnicy [...] W. podjął w dniu [...] stycznia 2017 r. uchwałę nr [...] w sprawie zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] W. Powołując się na podstawę prawną uchwały m.in. § 12 oraz § 24 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937), dalej: "uchwała z dnia 9 lipca 2009 r.", organ zdecydował o niezakwalifikowaniu i nieumieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu Z. M. (§ 1). Wykonanie uchwały powierzono p.o. Naczelnika Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] W. Nadzór nad wykonaniem uchwały powierzono członkowi Zarządu dzielnicy [...] W. sprawującemu zwierzchni nadzór nad Wydziałem Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] W. (§ 2). Wskazano, że uchwała podlega publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej [...] W. Określono, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3). W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, iż Z. M. złożył wniosek o najem lokalu socjalnego z zasobu [...] W. O najem ubiega się sam. Wnioskodawca na pobyt stały zameldowany jest w [...] w Gminie G., natomiast od wielu lat przebywa w W. w związku ze studiami magisterskimi na Wydziale [...] i mieszka w Domu Studenckim nr [...] na [...] w W. w Dzielnicy B. Uzasadniając wniosek Z. M. podał, że zamieszkuje w Domu Studenckim należącym do Akademii [...] przy ul. [...], na podstawie skierowania wydanego przez dział obsługi studentów [...]. W czerwcu 2014 r. ukończył studia na [...] i tym samym utracił prawo zamieszkiwania w domu studenckim. Gwarantowany termin pobytu wnioskodawcy wyznaczony był do [...] września 2016 r. Organ ustalił, że wnioskodawca w miejscowości [...] jest właścicielem sadu i użytków rolnych o łącznej powierzchni 0.3300 ha oraz posiada dom jednorodzinny o powierzchni 73 m2. Wnioskodawca dodatkowo dołączył pismo, w którym oświadczył, że w domu tym nie może mieszkać ponieważ nie nadaje się do zamieszkania z uwagi na brak centralnego ogrzewania, łazienki, posiada nieszczelne okna oraz budynek nie jest ocieplony. Mieszkanie w domu zimą grozi zamarznięciem. Wnioskodawca posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane na okres do dnia [...] listopada 2016 r. Wójt Gminy G. Decyzją Nr [...] od dnia [...] lipca 2014 r. do dnia [...] listopada 2016 r przyznał Z. M. zasiłek stały w kwocie 529,00 zł. Organ podał, że rozpatrzenie i rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zostało dokonane w oparciu o § 12 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., który stanowi, iż umowa najmu lokalu socjalnego może być zawarta z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu i spełnia warunki określone w § 4 pkt 1, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2 i znajduje się w niedostatku. Zgodnie z § 4 pkt 1 uchwały z dania 9 lipca 2009 r, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ilekroć jest mowa o lokalu należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Nadto organ wskazał, że Komisja Mieszkaniowa w Dzielnicy B. negatywnie zaopiniowała wniosek Z. M. o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego. Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. Z. M. wezwał Zarząd Dzielnicy [...] W. do usunięcia naruszenia prawa w związku z wydaniem uchwały nr [...] z dnia [...] stycznia 2017. Podał, że posiada tytuł prawny do nieruchomości wraz z budynkiem wymagającym kapitalnego remontu znajdującym się w miejscowości [...], jednakże budynek ten nie nadaje się do zamieszkania i z niego nie korzysta. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 8 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 149/13 wskazał, że samo posiadanie prawa do lokalu w żaden sposób nie wyklucza ewentualności spełnienia kryteriów uprawniających do skutecznego ubiegania się o prawo do wynajmu lokalu socjalnego. W ocenie wnioskodawcy, organ powinien zbadać szczegółowo sytuację danej osoby i ustalić czy w konkretnym przypadku posiadanie prawa do lokalu nie stoi na przeszkodzie przyznaniu prawa do wynajmu lokalu socjalnego. W okolicznościach niniejszej sprawy organ zaniechał tego i poprzez samo stwierdzenie, iż wnioskodawca posiada tytuł prawny do budynku mieszkalnego odmówił zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego. Podkreślił, że zamieszkuje w W. i tutaj znajduje się centrum jego spraw życiowych. Zdaniem wnioskodawcy uzasadnienie zaskarżonej uchwały jest niezgodne z przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz orzecznictwem sądów administracyjnych. Wskazał na przekroczenie upoważnienia ustawowego poprzez nieuprawnione ustalenie, że umowa najmu lokalu socjalnego, może być zawarta z osobą spełniającą kryterium dochodowe, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu, jeżeli w lokalu, w którym zamieszkuje na jedną osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, oraz fakt wypowiedzenia umowy najmu mieszkania. Wniósł o zmianę uchwały nr [...] poprzez wyrażenie zgody na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego. Zarząd Dzielnicy [...] W. uchwałą z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w sprawie wezwania Zarządu Dzielnicy [...] W. do usunięcia naruszenia prawa nie uwzględnił wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z [...] kwietnia 2017 r. Z. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę uchwalę Nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. Zarządu Dzielnicy [...] w W. Zaskarżonej uchwale zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 4 ust. 1; art. 14 ust. 4; art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 150 z późn. zm.) poprzez błędną interpretację powyższych norm prawnych skutkującą niezakwalifikowaniem i nieumieszczeniem na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego z zasobu [...] W., 2. naruszenie procedury postępowania określonej w ogólnych zasadach postępowania administracyjnego tj. w art. 7; art. 8; art. 12; art. 13; art.; 15 oraz art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z uwagi na powyższe wniósł o stwierdzenie nieważności Uchwały Zarządu Dzielnicy [...] W. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. z powodu rażącego naruszenia prawa lub zmianę przedmiotowej uchwały w ten sposób, że wniósł o umieszczenie go na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego z zasobu [...] W. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2017 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu poniesionych kosztów postępowania. Wskazał, że Z. M. jest osobą bezrobotną, z orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Jego niepełnosprawność trwa nieprzerwanie od 2002 r. Od wielu lat pozostaje sam w gospodarstwie domowym. Utrzymuje się z zasiłku w kwocie 604 zł netto miesięcznie. Nie posiada żadnych oszczędności. Majątek skarżącego wyczerpuje stary drewniany dom usytuowany w miejscowości [...], którego stan budowlany wyklucza możliwość bezpiecznego zamieszkania. Skarżący nie posiada tytułu prawnego do innego lokalu mogącego zaspokoić jego potrzeby mieszkaniowe. Stan zdrowia skarżącego ogranicza możliwość normalnego funkcjonowania. Nadto zarzucił Komisji Mieszkaniowej w Dzielnicy B. wadliwe ustalenie stanu faktycznego odnoszącego się do sytuacji skarżącego, bowiem Komisja pominęła fakt, że w domu, który posiada skarżący nie można normalnie zamieszkiwać. Brak centralnego ogrzewania, szczelnych okien oraz łazienki wskazują jednoznacznie, że nie jest to dom całoroczny umożliwiający godne zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych skarżącego. Miesięczny dochód skarżącego nie przekracza minimum dochodowego, zaś on sam znajduje się w niedostatku. Sam fakt posiadania przez skarżącego tytułu prawnego do innego lokalu nie przesądza z urzędu o niespełnieniu przez niego kryteriów warunkujących skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa do wynajmu lokalu socjalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2017 r., poz. 1369). W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna bowiem zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] stycznia 2017 r. nie narusza prawa. Przedmiotową uchwałą odmówiono zakwalifikowania skarżącego do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Wskazana uchwała podjęta została na podstawie § 12 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Przepis § 12 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. stanowi, iż umowa najmu lokalu socjalnego, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 1 ustawy, może być zawarta z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu i spełnia warunki określone w § 4 pkt 1, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2 oraz znajduje się w niedostatku. Zgodnie zaś § 4 pkt 1 tej uchwały, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Z treści § 12 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. wynika zatem, że poza spełnieniem podstawowych kryteriów uprawniających do ubiegania się o najem lokalu od gminy takich jak bezdomność lub pozostawanie w trudnych warunkach mieszkaniowych (§ 4 pkt 1 uchwały) oraz niedostatek, koniecznym warunkiem, który musi być spełniony, aby z daną osobą mogła zostać zawarta umowa najmu lokalu socjalnego, jest nieposiadanie tytułu prawnego do lokalu. W rozpoznawanej sprawie przedmiotowa przesłanka nie została przez skarżącego spełniona. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Z. M. jest właścicielem domu o powierzchni 73 m2 położonego w miejscowości [...], w którym zameldowany jest na pobyt stały. Korzysta też tam z pomocy społecznej, bowiem decyzją nr [...] Wójt Gminy G. przyznał skarżącemu zasiłek stały w kwocie 529,00 zł za okres od [...] lipca 2014 r. do [...] listopada 2016 r. Na rozprawie w dniu [...] grudnia 2017 r. skarżący oświadczył, że obecnie mieszka w tym domu, ale teraz przyjechał do W., bo w domu jest za zimno i poszuka miejsca w schronisku. W miejscowości [...] posiada rodzinę, która jednak nie utrzymuje z nim kontaktów. Zdaniem Sądu słusznie zatem Zarząd Dzielnicy [...] W. odmówił wyrażenia zgody na zakwalifikowanie skarżącego do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wnioskodawca nie spełnia jednej z przesłanek określonych w § 12 uchwały Rady [...] W. z dnia 9 lipca 2009 r. posiada bowiem tytuł prawny do lokalu, co wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego. Tym samym nie jest uprawniony zarzut skargi, że uzasadnienie zaskarżonej uchwały jest niezgodnie z przepisami ustawy o ochronie praw lokatorów przez przekroczenie upoważnienia ustawowego. Sąd stwierdza, że § 12 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. stanowi odbicie art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów o treści: "Umowa najmu lokalu socjalnego, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 1, może być zawarta z osobą, która nie ma tytułu prawnego do lokalu i której dochody gospodarstwa domowego nie przekraczają wysokości określonej w uchwale rady gminy podjętej na podstawie art. 21 ust. 3 pkt 1". Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt I OSK 1089/16 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych https://cbois.nsa.gov.pl) nie podziela stanowiska prezentowanego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 149/13 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych https://cbois.nsa.gov.pl), przywoływanego w sprawie, że w kontekście art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów jedynym dopuszczalnym ograniczeniem w zakresie prawa do wynajmu lokalu mieszkalnego, a dotyczącym posiadania przez osobę ubiegającą się o wynajem lokalu socjalnego tytułu prawnego do innego lokalu jest wyłączenie możliwości wynajmu lokalu socjalnego osobie posiadającej tytuł prawny do innego lokalu socjalnego. Taka interpretacja nie znajduje jakichkolwiek podstaw w treści przepisu, nie wynika także z argumentów systemowych czy funkcjonalnych. Przeciwnie, oznaczałoby to dopuszczenie ubiegania się o najem lokalu socjalnego przez osoby posiadające np. własność mieszkania czy domu, w którym jednak nie przebywają. Godziłaby zatem w ratio legis regulacji. Zaskarżona uchwała z dnia [...] stycznia 2017 r. Zarządu Dzielnicy [...] W. odpowiada prawu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wnioskodawca nie spełnia jednej z przesłanek określonych w § 12 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. posiada bowiem tytuł prawny do lokalu, co wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu. Co istotne w stanie faktycznym sprawy, sam skarżący przyznaje, że posiada tytuł prawny do domu mieszkalnego położonego w miejscowości [...]. Nieuprawniony jest także zarzut naruszenia art. 4 ust 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, który stanowi, że tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. Skarżący wniosek o najem lokalu socjalnego złożył do Zarządu Gminy [...] W., wskazując, że tu znajduje się jego centrum życiowe. Przeczy temu jednak decyzja Wójta Gminy G. przyznająca skarżącemu zasiłek stały w kwocie 529 zł za okres od [...] lipca 2014 r. od [...] listopada 2016 r. znajdująca się w aktach sprawy. Również z oświadczenia Z. M. wynika, że po opuszczeniu akademika mieszkał w domu w [...]. To, że skarżący w okresie studiów i po ich zakończeniu w czerwcu 2014 r. do dnia [...] września 2016 r. zajmował pokój w akademiku na [...] nie oznacza, że tu jest jego centrum życiowe, tym bardziej, że jak wynika z protokołu rozprawy z [...] grudnia 2017 r. Wójt Gminy G. przyznał Z. M. zasiłek stały na dalszy okres. Sąd wskazuje też, że zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, jednakże dotyczy to zapewnia lokali socjalnych i lokali zamiennych dla osób mieszkających na terenie tej gminy. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.